Niemand is als U

Een vraag werd geboren aan een zee. Een handvol slaven stond met natte kleren en droge voeten aan de overkant, keek naar het water dat zich boven hun vijand had gesloten, en zong de hoogste woorden die een mens kennen kan: wie is als U onder de goden, JHWH? En die vraag ging op reis, door heel de Schrift, tot zij een gezicht kreeg.

Nu staat de vraag voor een poort. Het is een oude poortliturgie, een lied van David dat volgens een lange traditie klonk toen de ark de heilige stad binnenkwam, gedragen op de schouders van priesters, met heel Israël dansend en juichend eromheen. Twee koren roepen elkaar toe over de muren heen. Poorten, hef uw hoofden omhoog, zingt het ene; verhef u, eeuwenoude deuren, opdat de Koning van de heerlijkheid binnengaat! Van binnen, van achter de gesloten poort, klinkt het antwoord terug als een vraag. Het is dezelfde vraag, nu in haar koninklijke gedaante: wie is Hij, die Koning van de heerlijkheid?

Heel de Schrift mag nu antwoorden, en zij fluistert niet.

Wie is Hij? In het jaar dat koning Uzzia stierf, stond Jesaja in de tempel en zag Hem. De troon was hoog en verheven, en de zoom van Zijn mantel vulde het huis tot in de hoeken. Boven Hem stonden serafs, brandende wezens, die met twee vleugels hun gezicht bedekten omdat zelfs zij Hem niet konden aanzien, en ze riepen elkaar toe: heilig, heilig, heilig is JHWH van de legermachten, heel de aarde is vol van Zijn heerlijkheid. Bij die roep schudden de deurposten in hun voegen, en het huis liep vol rook.

Die rook stijgt op, boven het dak van de tempel en de daken van de stad, tot in de wolken die Hij als Zijn wagen gebruikt. Daarboven, waar de nacht begint, hangen het Zevengesternte en de Orion, door Zijn hand opgehangen, en elke ster roept Hij bij haar naam. Onder diezelfde sterren sliep eens het leger van Assur, 185.000 man, het machtigste van de aarde, dat Jeruzalem al als buit beschouwde. In die nacht ging één bode van Hem door het kamp. Bij het ochtendgloren was er niets dan stilte en een veld vol doden. Rijken die zichzelf eeuwig noemden, zijn voor Hem een druppel aan een emmer; Hij zet koningen af en stelt koningen aan, en Hij blaast wereldrijken weg als kaf voor de wind.

Toch was de zon die die morgen opkwam, bleek naast Zijn gezicht. Op Patmos zag Johannes Hem: het haar wit als sneeuw, de ogen als vuurvlammen, de voeten als brons dat gloeit in een oven, de stem als het bulderen van vele wateren, en het gezicht, het gezicht als de zon die schijnt in haar volle kracht. Johannes had ooit met zijn hoofd tegen Zijn borst gelegen. Nu viel hij als dood aan Zijn voeten neer. 10.000 maal tienduizenden engelen staan om Zijn troon, Hij woont in een licht dat geen mens naderen kan, en Hij is een verterend vuur.

Dat is de Koning van de heerlijkheid. JHWH van de legermachten, sterk en geweldig, geweldig in de strijd: Hij is het. En de poorten gaan open, en de Koning komt binnen, en de vraag die eens aan een zee werd geboren, staat niet langer buiten te bedelen om een antwoord. Zij loopt, als een herkende geliefde, de wijd geopende poort binnen.

Hier gebeurt het wonder dat dit hele boek heeft willen zeggen. Want die God – voor Wie de serafs hun gezicht bedekken, die de sterren bij hun naam roept, die een wereldrijk velt met één enkele bode en een gezicht heeft feller dan de zon – die God is de Vader die de weg af komt rennen naar een zoon die naar de varkens ruikt. Die God laat Zich 's nachts wakker maken door een kind dat dorst heeft en om een beker water komt. Die God buigt Zich naar u toe, gedenkt dat u stof bent en draagt u van de moederschoot tot uw grijze haren. Zijn barmhartigheid is elke morgen nieuw, elke dag opnieuw, alsof Hij ze in de nacht aanmaakt voor wie straks wakker wordt, en groot, oneindig groot, is Zijn trouw. Van die weergaloosheid duizelt heel de Schrift. Dat Hij hoog is, maakt Hem nog niet uniek, want hoge goden zijn genoeg bedacht; dat Hij nabij is evenmin, want tamme huisgoden waren er te over. Het wonder is dat de Allerhoogste, de verterende, de ontoegankelijke, dezelfde is die Zich bukt als een Vader, en rent als een Vader, en zingt als een Vader over Zijn thuisgekomen kind. De grootste macht in het heelal en het tederste hart in het heelal wonen in één en dezelfde God. Johannes zegt waarom, in drie woorden: God is liefde (1Joh. 4:8, 16). En hij zegt wat dat met ons doet: "Wij hebben lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad" (4:19).

Maar in het lied van de poort staat nog een vraag, en die is aan ons gericht. Voordat de poorten opengaan, vraagt David: wie mag de berg van JHWH beklimmen, wie mag staan in Zijn heilige plaats? Het antwoord is eerlijk en hard, want het luidt "wie rein is van handen en zuiver van hart". Dat sluit ons allen buiten, want wie heeft schone handen? Wij beklimmen de berg niet op onze eigen schone handen; wij gaan omhoog in de handen van het Lam, dat rein was in onze plaats, dat de boekrol opende die niemand anders openen kon, dat ons met Zijn eigen bloed heeft gekocht. De poort die voor onze schuld gesloten was, staat open omdat de Koning van de heerlijkheid eerst door een lagere poort naar binnen ging, de poort van een graf, en er weer uit kwam. Daarom mogen wij mee naar binnen. Onze handen zijn niet schoon; de Zijne waren het, en Hij heeft ze om ons heen geslagen.

Misschien leest u dit vanuit het donker. Misschien bent u hier gekomen met een geloof dat is stukgelopen, met een nacht die maar niet overgaat, met een beeld van God dat beschadigd is door een vader die er niet was of nooit tevreden was, door een kerk die u pijn deed, door jaren waarin God vooral aanvoelde als iemand die u net niet goed genoeg vond. De God aan het eind van deze reis is niet de God die u vreesde. De angst om afgewezen te worden mag weg; het ontzag blijft, en het wordt dieper naarmate u Hem beter kent. Leg uw beschadigde beeld naast Hem neer, en het zal blijken hoe scheef het stond. Kunt u nog niet geloven dat u welkom bent, begin dan niet met geloven, maar met komen. Meer dan die eerste stap vraagt Hij niet.

Kijk dan nog één keer terug, nu u weet Wie u al die tijd zocht. Hij was het die in Egypte opstond voor een zoon die Hem nog niet kende. Hij riep op de berg Zijn Naam uit over het verraad heen, barmhartig, en een ogenblik later Jaloers, omdat Hij niet van plan was Zijn bruid aan een kalf over te laten. Hij lokte haar de woestijn in om tot haar hart te spreken. Hij lag wakker om Efraïm. Hij huilde om Moab. Hij zong van vreugde over een handvol mensen die niets meer hadden. Hij lag met Zijn gezicht in het stof van een olijfgaard, en op Golgotha hield de Vader de hand niet tegen. Dat alles was één liefde. Het Hooglied, het lied van de liefde zelf, heeft er de woorden voor: sterk als de dood is de liefde, onverbiddelijk als het graf haar jaloezie; haar gloed is een vuurgloed, een vlam van Jah. Vele wateren kunnen deze liefde niet blussen, rivieren spoelen haar niet weg (Hoogl. 8:6-7). Dit boek begon aan het water, en geen water heeft haar kunnen blussen: niet de zee die zich sloot over de vervolgers, niet de diepte waarin Jona zonk, niet de zee waarin Hij uw zonden wierp. Dezelfde liefde die toen brandde, brandt nu, en zij brandt om u.

Wie is een God als U? Niemand. Niemand woont zo hoog, en niemand bukt zo diep. Niemand is zo rechtvaardig, en niemand vergeeft zo volkomen. Niemand liet zich zo ver vernederen om een zo verloren geliefde thuis te brengen. De vraag die aan de zee begon, met een tamboerijn in de hand en het zeewater nog in het haar, was nooit een puzzel die om een oplossing vroeg. Zij was een lofzang die om een stem vroeg, en zij is de eerste regel van een lied dat nooit meer ophoudt.

Hem nu, die machtig is om u voor struikelen te behoeden en u onberispelijk voor Zijn heerlijkheid te stellen in grote vreugde, de enige God, onze Redder, door Jezus Christus onze Heer: Hem zij de heerlijkheid en de majesteit, de kracht en de macht, van vóór alle eeuwen, en nu, en tot in alle eeuwigheid. Amen.

Aantekening bij de grondtekst. De poortliturgie en "wie is de Koning van de heerlijkheid?": Psalm 24 (de opgang tot de berg, 24:3-4; de open poorten, 24:7-10). De majesteit van de Koning: "heilig, heilig, heilig" en de schuddende drempels: Jesaja 6:1-4; de verheerlijkte Levensvorst met het gezicht als de zon: Openbaring 1:12-17; Johannes aan Zijn borst: Johannes 13:23-25; de Schepper van het Zevengesternte en de Orion: Job 38:31, Amos 5:8; de sterren bij name: Psalm 147:4, Jesaja 40:26; de wolken als Zijn wagen: Psalm 104:3; "een ontoegankelijk licht, dat geen mens naderen kan": 1 Timotheüs 6:16; koningen afzetten en aanstellen, rijken als kaf voor de wind: Daniël 2:21, 35; de volken als een druppel aan een emmer: Jesaja 40:15; de ene engel en de 185.000: 2 Koningen 19:35; het hemelse Jeruzalem met de tienduizenden engelen en "een verterend vuur": Hebreeën 12:22, 29; 10.000 maal tienduizenden: Daniël 7:10; Openbaring 5:11. De Vader die rent: Lukas 15:20; "God is liefde": 1 Johannes 4:8, 16, 19; de barmhartigheid die elke morgen nieuw is, "groot is Uw trouw": Klaagliederen 3:22-23. De liefde die sterk is als de dood en die vele wateren niet kunnen blussen: Hooglied 8:6-7. De slotdoxologie: Judas 24-25. De draden komen uit het hele boek samen: het lied bij de zee (Exodus 15), de Naam op de berg (Exodus 34), de slothymne van Micha (7:18-20), de afdaling en het Lam, en de bruiloft (Openbaring 19). De Godsnaam als JHWH.