Michaël, de vraag die opstaat

De hemel die voor Johannes openging, blijft voor Daniël dicht. Hij staat aan de oever van de Tigris, een oude man die zich nauwelijks overeind houdt, en boven hem is alleen lucht. Drie weken heeft hij gerouwd: het kostbare brood laten staan, geen vlees en geen wijn, geen olie op zijn huid. Hij heeft zijn hart erop gezet om te begrijpen wat God met Zijn volk voorheeft. Op de 24e dag kijkt hij op. Daar staat een man in linnen. Zijn lichaam glanst als edelsteen, zijn gezicht licht op als de bliksem, zijn ogen zijn fakkels van vuur en zijn stem klinkt als het rumoer van een menigte. De mannen die bij Daniël zijn, zien niets, maar ze worden zo bang dat ze wegvluchten en zich verstoppen. Daniël blijft alleen achter. De kleur trekt uit zijn gezicht, zijn kracht is op, en bij de klank van die stem valt hij voorover in een diepe slaap.

Dan raakt een hand hem aan. Ze zet hem bevend op zijn knieën en de palmen van zijn handen, en een stem noemt hem bij zijn naam: Daniël, zeer geliefde man. Het Hebreeuws zegt isj chamoedot, man van begeerlijkheden, met het woord van het tiende gebod, het woord voor wat je hand naar zich toe wil halen. Het is ook het woord voor het brood dat Daniël liet staan, het begeerlijke. Hij ontzegde zich wat begeerlijk was, en nu hoort hij dat hij het zelf is. Ik ben naar u gezonden, zegt de bode, en het verlangen in dat woord komt mee van Degene die hem zond. Boven de gesloten hemel ziet Iemand naar hem uit. Sta waar u staat, zegt de stem, en Daniël komt bevend overeind.

De bode zegt ook waarom hij er is. Wees niet bevreesd, Daniël, want vanaf de eerste dag dat u uw hart erop richtte om inzicht te krijgen en u voor uw God te verootmoedigen, zijn uw woorden gehoord, en ik ben gekomen vanwege uw woorden. Toen Daniël voor het eerst zijn brood liet staan, was het antwoord al onderweg. Maar de vorst van het koninkrijk Perzië stond tegenover mij, 21 dagen. Daniël merkte er niets van; hij zag geen engelen en hoorde geen wapens, alleen de rivier en zijn eigen honger. Toen kwam er hulp. Zie, Michaël, een van de eerste vorsten, kwam mij te hulp. Wie ooit wekenlang gebeden heeft tegen een hemel die dicht bleef, kent die oever. God had Daniël op de eerste dag gehoord, en Zijn antwoord vocht zich een weg naar de rivier.

Zo komt Michaël het verhaal binnen, als versterking. Tegenover de vorst van Perzië, en straks die van Griekenland, staat niemand met mij dan Michaël, uw vorst. Er staat "jullie vorst", de vorst van heel het volk. De volken hebben hun machten. Voor het volk dat Hij liefheeft, heeft God een vorst van de hoogste rang aangesteld, met de opdracht om voor hen te strijden. En die vorst draagt een vraag als naam. Mi-cha-El, wie is als God? De vraag van dit hele boek is hier de naam van een strijder, en het antwoord zit erin: niemand, ook de grote vorst niet. Gabriël had Daniël al eerder gezegd dat hij zeer geliefd was (Dan. 9:21-23), en zijn naam is geen vraag maar een belijdenis, "mijn held is God". Michaël vraagt wie er is als God, Gabriël zegt Wie zijn held is. Allebei dragen ze Zijn naam in de hunne.

Aan het eind van zijn boodschap kijkt de bode ver vooruit. In die tijd zal Michaël opstaan, de grote vorst die pal staat voor de kinderen van uw volk. Het zal een tijd van benauwdheid zijn zoals er niet geweest is sinds er een volk bestaat. En in die tijd zal uw volk ontkomen, ieder die gevonden wordt, opgeschreven in het boek. Door deze hoofdstukken loopt één werkwoord, staan. Daniël moest staan waar hij stond, de vorst van Perzië stond tegenover de bode, en als het zwaarste uur aanbreekt dat de geschiedenis gekend heeft, staat Michaël op en blijft hij staan. Wie ontkomt, wordt gevonden, opgeschreven, in een boek dat niet van Michaël is. Mozes noemde het al tegenover God "Uw boek, dat U geschreven hebt" (Ex. 32:32). God schrijft de namen. De vorst bewaakt wat Hij schreef.

Bij Judas staat Michaël tegenover de duivel, in een twist over het lichaam van Mozes, die God Zelf in Moab had begraven op een plek die niemand kent (Deut. 34:6). Michaël durfde geen lasterlijk oordeel over hem uit te spreken. Hij zei alleen: de Heer bestraffe u. Het enige woord dat de Bijbel uit zijn mond optekent, is een beroep op zijn Heer. De grote vorst van de hemel wint door een Ander erbij te roepen.

Nog één keer staat hij op, aan het eind van de Bijbel, nu in de hemel zelf. Er kwam oorlog in de hemel. Michaël en zijn engelen voerden oorlog tegen de draak, en de draak voerde oorlog, met zijn engelen, en hij was niet sterk genoeg, en hun plaats werd in de hemel niet meer gevonden. De grote draak werd neergeworpen, de oude slang, die duivel en satan heet, die de hele wereld misleidt. De draak heeft veel namen; de engel tegenover hem heeft er één, en die gaat over God.

Een luide stem in de hemel zegt wat er gebeurd is. Nu is de redding gekomen en de kracht en het koninkrijk van onze God en het gezag van Zijn Christus, want de aanklager van onze broeders is neergeworpen, die hen dag en nacht aanklaagde voor onze God. Voor de troon klonk een stem die nooit ophield met opsommen wat er mis was met Gods mensen op aarde, en die stem wordt uit de hemel gezet. De hemel noemt die mensen "onze broeders": geen aartsvaders en profeten, maar gelovigen op aarde die van het bloed van het Lam leven, uit welk volk ze ook komen. Ook u wordt aangeklaagd, dag en nacht. Maar de dag komt dat uw aanklager uit de hemel verbannen wordt; dan is er voor de troon geen plaats meer voor hem, en klaagt hij u nooit meer aan. Zij hebben hem overwonnen, klinkt het, door het bloed van het Lam en door het woord van hun getuigenis. Michaël zal de aanklager uitwerpen. De aanklacht was al gevallen. Het Lam had haar gedragen. Alles wat de aanklager 's nachts voor de troon bracht, was waar, en op alles was al geantwoord, met bloed. Verheug u daarom, hemelen, en u die daarin woont.

Daniël heeft van die oorlogen niets gezien. Hij kreeg een hand, een tweede aanraking toen zijn adem stokte, en woorden die hij niet meer kwijtraakte: wees niet bevreesd, zeer geliefde man, vrede zij u, wees sterk, ja, wees sterk. Het laatste woord tot hem draagt het werkwoord van Michaël. Ga heen tot het einde, Daniël; u zult rusten, en u zult opstaan (Dan. 12:13). Wie in het boek staat, staat op. Aan de Tigris ligt een oude man op zijn knieën, met zijn naam in Gods boek, en achter de hemel die dicht leek, hebben vorsten gevochten om een antwoord dat God op de eerste dag al gaf. De naam waarmee de hemel ten strijde trekt, is een vraag, en wie haar stelt, boven een rivier of in een nacht vol aanklachten, zingt al mee met de hemel die zich verheugt. Wie is als God, die op de eerste dag al hoort, die de namen Zelf opschrijft en de aanklacht Zelf draagt? De vorst die opstaat, kent het antwoord. Hij draagt het in zijn naam.

Aantekening bij de grondtekst. Daniël aan de Tigris, drie weken rouw, "kostbaar brood", de man in linnen: Daniël 10:1-9; "zeer geliefde man": 10:11,19 (vgl. 9:23); "vanaf de eerste dag [...] zijn uw woorden gehoord": 10:12; de vorst van Perzië, 21 dagen, "Michaël, een van de eerste vorsten": 10:13; de tweede aanraking en "wees sterk": 10:16-19; "Michaël, uw vorst": 10:20-21; staan (amad): 10:11,13; 11:1; 12:1,13; "in die tijd zal Michaël opstaan, de grote vorst", "opgeschreven in het boek": 12:1; "u zult rusten, en u zult opstaan": 12:13. Begeren (chamad): Exodus 20:17; Psalm 19:11. "Uw boek, dat U geschreven hebt": Exodus 32:32. Het graf van Mozes: Deuteronomium 34:5-6. Michaël en de duivel, "de Heer bestraffe u": Judas 9-10; de formule: Zacharia 3:1-4. Aartsengel zonder naam: 1 Thessalonicenzen 4:16. Gabriël, "u bent zeer geliefd": Daniël 8:16; 9:21-23; Lukas 1:19,26. De oorlog in de hemel, de aanklager neergeworpen, "door het bloed van het Lam", "verheug u daarom, hemelen": Openbaring 12:7-12. De Godsnaam als JHWH.