Wie kan zonden vergeven dan God alleen?

Het huis in Kapernaüm zit tjokvol. Het gerucht dat de rabbi terug is, heeft het dorp leeggetrokken; ze staan tot in de deuropening en verdringen zich op straat, en niemand kan er meer bij. Dan komen er vier mannen aan met een vijfde op een draagbed: een verlamde, iemand die zichzelf niet kan verplaatsen en volledig afhankelijk is van wie hem draagt. Ze kunnen er niet in. De deur zit dicht met mensen. In plaats van om te keren, dragen ze hun vriend de buitentrap op, het platte dak op, en ze beginnen te graven. Ze breken het dak open, door leem, takken en riet heen, recht boven de plek waar Jezus zit, en de brokken vallen op de hoofden van de menigte. Aan touwen laten ze het bed met hun vriend erop naar beneden zakken, dwars door het opengebroken plafond, tot hij vlak voor de voeten van Jezus tot stilstand komt.

Het is een krankzinnig toneel. Een gastheer die zijn dak ziet regenen. Een kamer vol mensen die opzij duiken voor vallend puin. Een verlamde man die aan touwen uit de lucht komt zakken. En vier vrienden die boven door het gat naar beneden turen, buiten adem, smerig van het graafwerk, met een geloof dat door geen dak te stoppen was. Jezus ziet hun geloof, schrijft Markus, het geloof van de dragers, en Hij richt Zich tot de man op het bed. Iedereen weet waarvoor die man gekomen is: voor zijn benen. Jezus zegt iets heel anders. Zoon, zegt Hij, uw zonden zijn u vergeven.

Er valt een stilte, en dan komt het geschuifel van ongemak. In de kamer zitten schriftgeleerden, mannen die de wet van buiten kennen, en door hun hoofd trekt een gedachte die ze niet hardop durven zeggen. Wat zegt Hij nu? Dit is godslastering. Wie kan zonden vergeven dan God alleen? Ze hebben gelijk. In heel de Schrift is er niemand die zonden kan wegdragen dan JHWH. Bij Jesaja zegt Hij het Zelf: Ik, Ik ben het die uw overtredingen uitwis omwille van Mijzelf. Geen priester, geen profeet, geen koning kon het ooit uit zichzelf. De schriftgeleerden verdedigen, zonder het te weten, de goede leer. Ze zien alleen niet dat die leer op dat moment tegenover hen zit.

Wat ze denken, is in feite een citaat uit de slothymne van Micha. Eeuwen eerder had Micha over de puinhopen van Jeruzalem de vraag omhooggetild die dit hele boek draagt: wie is een God als U, die de schuld draagt en aan de overtreding voorbijgaat? Niemand vergeeft zoals JHWH vergeeft; dat was het teken bij uitstek van Zijn onvergelijkbaarheid. De schriftgeleerden denken het nu na, in hun eigen woorden.

Jezus laat de claim niet in het midden. Hij weet wat ze denken, en Hij drijft de zaak op de spits. Wat is gemakkelijker, vraagt Hij, om te zeggen "uw zonden zijn vergeven", of om te zeggen "sta op, neem uw bed en loop"? Het is een sluwe vraag. Iedereen kan "uw zonden zijn vergeven" uitspreken; niemand kan het narekenen, en er verandert niets zichtbaars. Een verlamde die op bevel opstaat, ziet iedereen meteen. Daarom, zegt Jezus, opdat u weet dat de Mensenzoon macht heeft op aarde om zonden te vergeven. De zin maakt Hij af met een daad. Sta op, zegt Hij tegen de man, neem uw bed op en ga naar huis. En de man staat op. Voor het oog van iedereen rolt hij zijn bed op, de benen die dood waren dragen hem, en hij loopt de verbijsterde menigte door naar buiten. Het zichtbare wonder is de handtekening onder het onzichtbare. Wie de verlamming van de benen met een woord geneest, spreekt de waarheid als Hij zegt dat Hij ook de verlamming van de schuld met een woord wegneemt.

In dat propvolle huis heeft de God die de schuld draagt (nosé ʿawon, het hart van Micha's lied) een gezicht gekregen: het gezicht van de Mensenzoon die Zich over een verlamde bukt en hem zoon noemt. De schriftgeleerden stelden de goede vraag, wie dit kan dan God alleen, en kregen er een antwoord op dat ze niet aankonden.

Het scherpe en tegelijk het troostende zit in de volgorde. De man kwam voor zijn benen; Jezus begon bij zijn zonde. Wij zouden het omgekeerd doen, met eerst het zichtbare probleem en dan misschien, later, het diepere. Jezus ziet dat een mens dieper verlamd kan zijn dan in zijn benen, en Hij gaat eerst naar de verlamming die niemand ziet en die niemand anders kan genezen. Hij geneest ook de benen, want Hij is goed en Hij houdt van hele mensen. Boven op het dak hangen vier vrienden over de rand van het gat, en ze zien hun vriend zijn bed oprollen. Wat ze zien, zijn benen die weer lopen. Wat ze niet zien, is groter: een schuld die is weggedragen door de Enige die dat kan. Daarvoor is de hemel naar de aarde gekomen.

*Aantekening bij de grondtekst. De genezing van de verlamde: Markus 2:1-12 (vgl. Mattheüs 9:1-8; Lukas 5:17-26). Het openbreken van het dak: 2:4; "uw zonden zijn vergeven": 2:5; "wie kan zonden vergeven dan God alleen?": 2:7; "opdat u weet dat de Mensenzoon macht heeft": 2:10. Micha 7:18 (nosé ʿawon); Jesaja 43:25; Psalm 130:4 (vergeving als godsrecht). De Mensenzoon: Daniël 7:13-14. Het dragen van ziekte en zonde: Jesaja 53:4, 12; Mattheüs 8:17. De Godsnaam als JHWH.*