Typen en de Elia-voorbode

De laatste twee cruxes horen bij elkaar, want ze gaan beide over de verhouding tussen wat vooruitwijst en wat vervuld wordt. De vijfde vraagt naar de historische typen: hoe ver dragen de schaduwen die de Dag vooraf tekenen? De zesde vraagt naar de aangekondigde voorloper: wie is de Elia die vóór de grote en ontzagwekkende dag moet komen? Beide zijn plaatsen waar men gemakkelijk te veel of te weinig beweert, en beide vragen dus om de zorgvuldige weging waarmee dit deel de twistvragen behandelt.

Crux 5: hoe ver dragen de historische typen? Dit boek heeft de typen ruim gebruikt — de schaduwen van de Torah (hoofdstuk 5), 586 als het vólst voltrokken type (hoofdstuk 8), de wegneming-typen Henoch, Noach en Lot (hoofdstuk 26). De vraag is nu principieel: wat kan zo'n type dragen, en wat niet? Drie posities. Positie (a): typen bewijzen niets — het zijn vrome parallellen zonder bewijskracht. Positie (b): typen zijn illustratie — mooi maar vrijblijvend. Positie (c): typen dragen reële last, maar kunnen worden overvraagd. De weging valt uit voor een genuanceerde vorm van (c). Een bijbels type is een door God gelegd voorbeeld dat een later, groter gebeuren voorafschaduwt, en het draagt twee dingen. Het toont dat een patroon echt en van God is — dat God wegneemt vóór het oordeel (Henoch, en Lot vlak ervoor) en bewaart dóór (Noach) is geen menselijke inval maar Gods herhaalde handelwijze, en het Nieuwe Testament bevestigt het uitdrukkelijk (Hebr 11:5; 2 Petr 2:9; Lk 17:26-30). En het geeft de vorm van het antitype: de Dag zal zijn als 586 (het vólst voltrokken oordeel), als de vloed en Sodom (de-schepping en vuur, met redding voor de enkeling). Maar één ding kan een type níet: een tijdstip of een jaartal bewijzen. Dat 586 het oordeel het volst toonde, dateert de eind-Dag niet; dat Henoch vóór de vloed werd weggenomen, bewijst geen datum voor de opname (hoofdstuk 26). De grens is scherp en dit boek trekt haar met opzet: de typologie draagt het merk goed gedocumenteerd voor het patróón (bevestigd waar het NT terugverwijst), en gewogen voor de toepassing — maar zodra een type een jaartal levert, slaat het merk om naar speculatief. Zo, en niet anders, dragen de typen: als bevestiging dat de God van de Dag Zijn reddingen herhaalt, niet als rekenmachine voor een kalender. De typen als patroon: goed gedocumenteerd; als toepassing: gewogen; als datering: speculatief.

Crux 6: wie is de Elia die vóór de Dag komt? Maleachi sluit het Oude Testament met een belofte die de eeuwen zou bezighouden: "zie, Ik zend u de profeet Elia, vóórdat de grote en ontzagwekkende dag van de HEERDag van de HeerNiet één etmaal maar een periode waarin God ingrijpt: zij breekt aan bij het zesde zegel (Op 6:17; gewogen), omspant de toorn in twee fasen tot de verschijning, en omvat het rijk tot het voorbijgaan van de eerste schepping (2 Petr 3:10; gewogen). komt; en hij zal het hart van de vaders terugbrengen tot de kinderen [...] opdat Ik niet kom en het land met de ban sla" (4:5-6).1 Let meteen op wáár Elia geplaatst wordt: vóór "de grote en ontzagwekkende dag van de HEER" — jom JHWH ha-gadol we-ha-nora, exact de formule van Joël (2:31; hoofdstuk 6), de eind-Dag, níet de kribbe van Bethlehem. Drie posities dingen mee. Positie (a): Johannes de Doper heeft de belofte volledig vervuld — er komt geen Elia meer. Positie (b): een letterlijke Elia keert vóór de Dag terug — de belofte is geheel toekomstig. Positie (c): beide, in reeds-en-nog-niet — Johannes was de Elia die reeds kwam, én er komt nog een Elia-voorbode vóór de eind-Dag. De sleutel ligt in Jezus' eigen woorden, en Hij zegt met opzet twee dingen die alleen samen kloppen. Enerzijds: "indien u het wilt aannemen: hij is Elia die komen zou" (Mat 11:14), en over Johannes: "Elia is reeds gekomen, en zij hebben hem niet erkend" (17:12) — Johannes ís de Elia, reeds. Anderzijds, in dezelfde passage: "Elia komt wel eerst, en zal alles herstellen" (Mat 17:11) — een toekomende tijd, een herstel dat nog uitstaat.2 Jezus zet dus, in één gesprek, het reeds (Johannes) naast het nog-niet (een komende Elia-bediening). Dat pleit tegen zowel (a) — die het nog-niet mist — als (b) — die het reeds mist — en vóór (c): Johannes vervulde de Elia-voorbode bij de éérste komst, en vóór de tweede komt de Elia-bediening nog eens.

Maar dan de scherpe vervolgvraag, en hier weegt dit boek met zorg: is die komende voorloper de letterlijke Elia? Openbaring 11 tekent "twee getuigen" die drieënhalf jaar profeteren vóór de climax, en het beschrijft hun macht met een veelzeggende dubbelheid: "dezen hebben macht de hemel te sluiten, opdat er geen regen valt in de dagen van hun profetie" — dat is Elia's macht (1 Kon 17) — "en zij hebben macht over de wateren om ze in bloed te veranderen, en de aarde te slaan met allerlei plaag" — en dat is Mozes' macht (Exodus).3 De twee getuigen dragen dus niet de macht van Elia alléén, maar van Elia én Mozes samen. Dat maakt de meest waarschijnlijke lezing: de twee getuigen zijn twee profeten in de géést en de bediening van Elia én Mozes — de Elia-én-Mozes-functie — ambassadeurs van het Lam vóór de Dag-climax, níet noodzakelijk "dé letterlijke Elia in eigen persoon". Dit boek draagt daarom deze weging: Johannes = de reeds gekomen Elia (Mat 11:14; 17:12); de twee getuigen = de Elia-én-Mozes-functie, nog-niet (Op 11:6). Maar de precieze idéntiteit van de twee getuigen blijft betwist, en dit boek noemt de alternatieven eerlijk: sommigen lezen een letterlijke terugkeer van Elia zelf (op grond van zijn wegneming zonder dood, 2 Kon 2); anderen een paar Henoch-en-Elia (de twee mensen die de dood nooit zagen, Gen 5:24; 2 Kon 2). Beide zijn verdedigbaar; geen van beide is tekstdwingend. De Elia-voorbode in reeds-en-nog-niet: gewogen. Johannes = de reeds gekomen Elia: goed gedocumenteerd. De twee getuigen = de Elia-én-Mozes-functie: gewogen. Hun exacte identiteit: betwist.

Zie hoe de twee laatste cruxes elkaar spiegelen. Beide gaan over voorafschaduwing en vervulling; beide dragen een reeds-en-nog-niet; en beide vragen dezelfde discipline: neem de vooruitwijzing serieus (de typen zijn echt, de Elia-belofte staat), maar overvráág haar niet (geen jaartal uit een type, geen zekere identiteit voor de twee getuigen). Zo sluit de rechtszaal van de zes cruxes. De aard van de Dag is beslecht (crux 1-2): een tijdvak met twee gezichten. Het hart is gewogen (crux 3): de Bruid onttrokken vóór de toorn, als pijler en niet als muur. De inbedding is gelegd (crux 4): binnen de week, naast de verdrukking, climaxend in de verschijning, premillennieel met de eerlijk benoemde zwakste schakel. En de typen en de Elia-voorbode zijn op hun juiste maat gebracht (crux 5-6): dragend maar niet overvragend. Alle zes staan nu open op tafel, elk met zijn merk, elke tegenpositie benoemd. Wat gewogen is, kan nu gebóuwd worden — en dat is de taak van Deel VII: de zeventigste weekzeventigste weekDe laatste zeven jaar van het 490-jarige contract: de week van de komende vorst, in haar geheel toekomstig (gewogen). De juridische week van 27 tot 34 is er het type van, geen eerste vervulling., de zesde-zegel-plaatsing en de tijdlijn als kader, geen kalender.