De opstanding en de orde

De Dag is niet alleen een oordeel over de levenden; ze is ook een ontwaken van de doden. En het Nieuwe Testament laat die opstanding niet in één klap gebeuren, maar in een órde — een volgorde die de Dag haar innerlijke structuur geeft en die, eenmaal gezien, veel op zijn plaats laat vallen.

Paulus zet die orde neer in het grote opstandingshoofdstuk. Christus is opgewekt, zegt hij, "als Eersteling van hen die ontslapen zijn" — en dan: ieder in zijn eigen orde: Christus de Eersteling, daarna die van Christus zijn, in Zijn komst.1 Het woord dat hij kiest is tagma, een militaire term: een rang, een afdeling die op haar beurt aantreedt. De opstanding is geen ongeordende massa maar een geordende optocht, en er zitten intervallen tussen de rangen. De eerste rang is al aangetreden: Christus, de Eersteling — en niet toevallig stond Hij op op de dag van het feest van de EerstelingenEerstelingenZie Aparchē. De Nederlandse term die door dit boek heen wordt gebruikt voor het oogstonderpand. (hoofdstuk 12). De tweede rang treedt aan "in Zijn komst", en tē parousia autou: die van Christus zijn, bij Zijn komst. En dan, zegt Paulus, "het einde" (to telos), wanneer Hij het koninkrijk aan God de Vader overgeeft, "wanneer Hij alle heerschappij zal tenietgedaan hebben" — en de laatste vijand die tenietgedaan wordt, is de dood.

Tussen die rangen ligt tijd. Tussen de Eersteling (toen) en de tweede rang (bij de parousie) ligt al bijna 2.000 jaar — de tussentijd waarin wij leven. Dat er ook ná de parousie nog een interval kan liggen, vóór "het einde", is precies wat het opstandingshoofdstuk openlaat en wat Johannes invult: een "eerste opstanding" van de zaligen, en dan "de overige doden die niet weer levend werden totdat de 1.000 jaar voleindigd waren" (Op 20:5). De tagma-structuur van Paulus en de twee opstandingen van Openbaring passen op elkaar: de opstanding is gefaseerd, met het duizendjarig rijk tussen de rangen. Dit boek leest dat premillennieel — met de eerlijke erkenning (hoofdstuk 4) dat juist de inpassing van het millennium de zwakste schakel is, want de jom-frasen zelf reiken niet expliciet tot in dat interval. De órde staat vast; de precieze maat van het interval is gewogen.

En de opstanding heeft haar eigen signaal, dat je nu overal herkent: de bazuin. In een ondeelbaar ogenblik, in een oogwenk, bij de laatste bazuin; want de bazuin zal klinken, en de doden zullen onvergankelijk opgewekt worden, en wij zullen veranderd worden.2 "De laatste bazuin" — dezelfde bazuin waarmee de Heer neerdaalt (1 Thess 4:16), een bazuin uit het veld dat de Dag van Sinaï tot Sion begeleidt. De opstanding is een bazuin-gebeurtenis, en ze valt binnen de Dag.

Wat betekent dit voor de gelovige die tegenover de Dag staat? Het betekent dat de Dag voor hem niet in de eerste plaats schrik is maar overwinning. Want hier, aan het einde van Paulus' betoog, valt de oudtestamentische belofte op haar plaats die Jesaja al gaf in zijn apocalyps (hoofdstuk 7): "de dood zal verslonden worden tot overwinning" (Jes 25:8). De Dag die de wereld haar lichten ziet doven, is voor wie in Christus is de dag waarop de dood zelf sterft. Het laatste woord over de Dag is in het Nieuwe Testament dus geen woord van toorn maar van leven: de graven gaan open, het vergankelijke trekt onvergankelijkheid aan, en God wordt "alles in allen" — de dag van de HEERDag van de HeerNiet één etmaal maar een periode waarin God ingrijpt: zij breekt aan bij het zesde zegel (Op 6:17; gewogen), omspant de toorn in twee fasen tot de verschijning, en omvat het rijk tot het voorbijgaan van de eerste schepping (2 Petr 3:10; gewogen). voltooid als de dag van God.

Zo sluit het Nieuwe Testament zijn behandeling van de Dag zoals het OT haar begon: bij de belofte van leven aan de andere kant van het oordeel. De Krijgsman die uittrekt, de Rechter die komt, de wijnpers die getreden wordt — het loopt niet uit op een leeg slagveld maar op een opstanding in orde, op een koninkrijk dat aan de Vader wordt overgegeven, op een dood die verslonden is. Wie de Dag alleen als einde ziet, heeft dit hoofdstuk niet gelezen. Voor wie het Lam toebehoort, is de Dag de morgen van de opstanding.