De inbedding

De Dag staat niet op zichzelf. Ze is ingebed in een landschap van grote eindtijd-grootheden die elk hun eigen naam en contour hebben: de zeventigste jaarweek van Daniël, de grote verdrukking, de toorn van God (de orgē), de wederkomst, het duizendjarig rijk, de nieuwe schepping. En de vraag van deze crux is hoe de Dag zich tot elk daarvan verhoudt. Verwar je ze, dan loopt heel de eindtijd in de knoop; onderscheid je ze en voeg je ze juist samen, dan valt er een matrix op zijn plaats waarin elke tekst zijn eigen plek krijgt. Dit hoofdstuk legt die matrix, punt voor punt — en het benoemt eerlijk waar de zwakste schakel zit, want die zit hier.

Begin met de vijf verhoudingen, want ze vormen samen het geraamte. Ten eerste: de Dag valt binnen de zeventigste weekzeventigste weekDe laatste zeven jaar van het 490-jarige contract: de week van de komende vorst, in haar geheel toekomstig (gewogen). De juridische week van 27 tot 34 is er het type van, geen eerste vervulling.. Daniël tekent een laatste "week" van zeven jaar (9:24-27), met een gruwel op de helft; de Dag met haar zwaartepunt van toorn ligt vooral in de tweede helft van die week — de orgē-fase (hoofdstuk 14, Deel VII).1 De Dag is dus niet synoniem met de hele week, maar valt erin, met haar climax in de tweede helft. Ten tweede: de Dag loopt naast de verdrukking. Er zijn twee "toornen" aan het werk, en in de tweede helft lopen ze naast elkaar — de toorn van Gód over de wereld (de orgē: aangebroken bij het zesde zegel, uitgevoerd in de bazuinen vóór het midden, voltooid in de schalen aan het eind) en de verdrukking dóór het beest over de heiligen en Israël (de thlipsis, de vervolging). Dat onderscheid weegt, want het verklaart waarom heiligen de thlipsis delen; de botsing met Mattheüs 24:29 ("terstond ná de verdrukking" komen de tekenen) lost het tweede tekenmoment op (Het Pre-Gruwel Model, hoofdstuk 7): de tekenen van 24:29 komen ná de beest-thlipsis, het zesde zegel valt ervóór (hoofdstuk 14). Ten derde: de Dag climaxt in de verschijning — de zichtbare komst van de Koning, die de eindmacht verdoet "door de verschijning van Zijn komst" (2 Thess 2:8) en van Wie de voeten op de Olijfberg staan (Zach 14). Ten vierde: de Dag gaat over in het millennium. In smalle zin eindigt de oordeelsdag bij de verschijning, en het duizendjarig rijk volgt als de sabbat (premillennieel); in brede zin omvat de Dag ook het rijk (zie verder). En ten vijfde: de Dag loopt uit op de nieuwe schepping, de "dag van God" waarin alles nieuw wordt (hoofdstuk 23). Vijf verhoudingen, één inbedding: de Dag is het gebeuren-met-twee-gezichten dat binnen de week valt, naast de verdrukking loopt, in de verschijning climaxt, in het millennium overgaat en op de nieuwe schepping uitloopt.

Van deze vijf is er één die om een eigen weging vraagt, want daar zit de eigenlijke crux en de eerlijkste onzekerheid: het millennium. Drie posities staan tegenover elkaar. Het premillennialisme (dit boek): Christus keert terug vóór (pre) het duizendjarig rijk; er is een letterlijke "eerste opstanding" van de zaligen die met Hem 1.000 jaar regeren, en pas daarna de opstanding van "de overige doden". Het amillennialisme: de "1.000 jaar" zijn symbolisch — de huidige kerk-tijd, waarin Christus vanuit de hemel regeert; er is één opstanding en één gericht aan het einde. Het postmillennialisme: het evangelie zal de wereld geleidelijk kerstenen, en Christus keert terug ná (post) een gouden tijdperk dat door de prediking tot stand komt. De sterkste tekst voor het premillennialisme is Openbaring 20:4-6, en de kracht ervan zit in één zin: "de overige doden werden niet weer levend totdat de 1.000 jaar voleindigd waren — dit is de eerste opstanding".2 Twee opstandingen, gescheiden door 1.000 jaar: dat leest het meest natuurlijk als twee gebeurtenissen in de tijd, niet als één symbolische. En Paulus' "orde" (tagma) van de opstanding — Christus de eersteling, dan die van Christus zijn bij Zijn komst, dán het einde (1 Kor 15:23-24, hoofdstuk 18) — laat precies zo'n interval open. Daarbij passen de oudtestamentische koninkrijksbeloften (Jes 11; 65; Zach 14:16, de volken die Loofhutten vieren) het best in een letterlijk aards vrederijk. Op grond hiervan draagt dit boek het premillennieel raamwerk — maar het doet dat als werkhypothese, niet als natelbaar feit, en het benoemt hier de zwakste schakel van het hele boek.

Want de zwakste schakel is dit: de expliciete frase jom JHWH / hēmera kyriou reikt maar in één tekst aantoonbaar tot ín het millenniale interval. De Dag-teksten voeren tot aan de verschijning en de vernietiging van de eindmacht (Op 19), en ze hervatten bij de nieuwe schepping (Op 21, de "dag van God"); maar het tussenliggende duizendjarige rijk (Op 20) valt buíten de eigenlijke jom-frasen. Eén tekst reikt verder: 2 Petrus 3:10 laat de dag van de HeerDag van de HeerNiet één etmaal maar een periode waarin God ingrijpt: zij breekt aan bij het zesde zegel (Op 6:17; gewogen), omspant de toorn in twee fasen tot de verschijning, en omvat het rijk tot het voorbijgaan van de eerste schepping (2 Petr 3:10; gewogen). uitlopen op het voorbijgaan van de hemelen ("waarin", ἐν ᾗ), dat Openbaring 20:11 en 21:1 ná het rijk plaatsen. Zo omvat de Dag in brede zin het rijk, al noemt Petrus het rijk zelf niet, en de basis wordt breder dan Openbaring 20 alleen. Dat betekent dat de inpassing van het millennium niet rust op de Dag-frase zelf, maar op Openbaring 20 plus de tagma-structuur van 1 Korinthe 15, met 2 Petrus 3:10 als brug — en dat is een smallere basis dan de rest van dit boek. Dit boek geeft dat eerlijk toe: de premillenniële inpassing van het interval is gewogen, en de precieze plaatsing van het millennium is de zwakste schakel in de hele matrix. Het amillennialisme en het postmillennialisme worden daarom niet als dwaasheden weggezet maar als serieuze alternatieven genoteerd, met hun eigen sterke punten (de amill-lezing neemt de eenheid van de opstanding-teksten ernstig; de postmill-lezing het overwinnende karakter van het evangelie). Dit boek kiest premill omdat Openbaring 20 het meest natuurlijk twee opstandingen leest en de OT-koninkrijksbeloften een aards vrederijk vragen — maar het draagt die keuze met opgeheven vizier, als de plek waar het zijn eigen fundament het smalst weet. De premillenniële inbedding: gewogen; premill zelf: gewogen, met goede grond in Op 20; de millennium-plaatsing: de zwakste schakel, eerlijk gedragen.

Blijft nog de tweede verhouding, die een eigen weging verdient omdat ze veel misverstand oplost: de twee gelijktijdige toornen. Dit boek onderscheidt de orgē (Gods toorn over de wereld: het zesde zegel, de bazuinen, de schalen) van de thlipsis (de verdrukking dóór het beest over de heiligen, in de tweede helft van de week). Dat onderscheid is een gewogen synthese, geen lemma-dwang: de tekst gebruikt de twee woorden niet overal strak gescheiden, en men kan "verdrukking" en "toorn" ook als één ononderscheiden nood lezen. Maar de synthese verklaart wél twee dingen die anders botsen. Ten eerste de plaatsing van Mattheüs 24:29 ("ná de verdrukking"): ná de beest-verdrukking volgt de slotfase van de toorn, met het tweede tekenmoment dat de Dag sluit (Het Pre-Gruwel Model, hoofdstuk 7). Ten tweede het onderscheid van de gezelschappen (hoofdstuk 25): de heiligen ondergaan de thlipsis (vervolging door het beest), maar de gemeente is "niet gesteld tot de orgē" (1 Thess 5:9) — twee verschillende "toornen", twee verschillende verhoudingen. Dit boek draagt de twee-toornen-synthese daarom als gewogen: verhelderend en verdedigbaar, maar niet door de letter afgedwongen. De twee gelijktijdige toornen: gewogen synthese.

Zo staat de matrix. De Dag valt binnen de zeventigste week, loopt naast de verdrukking (twee toornen), climaxt in de verschijning, gaat over in het millennium en loopt uit op de nieuwe schepping. Het raamwerk is premillennieel, gedragen als proefmodel, met de millennium-inpassing als de eerlijk benoemde zwakste schakel en de twee-toornen als een gewogen synthese. Wat hier gewógen is, wordt in het volgende deel gebóuwd: Deel VII zet de zeventigste week, de zesde-zegel-plaatsing en de tijdlijn uit — niet als kalender maar als kader. Maar de posities zijn nu open op tafel gelegd, met hun merken erbij, en dat is wat een rechtszaal doet voordat ze een kader optrekt: eerst de grootheden onderscheiden en wegen, dan pas het geheel bouwen.