De Twaalf — het hart

Als je wilt weten waar iemand woont, kijk je waar hij het vaakst terugkeert. De dag van de HEERDag van de HeerNiet één etmaal maar een periode waarin God ingrijpt: zij breekt aan bij het zesde zegel (Op 6:17; gewogen), omspant de toorn in twee fasen tot de verschijning, en omvat het rijk tot het voorbijgaan van de eerste schepping (2 Petr 3:10; gewogen). keert het vaakst terug in de Twaalf — de kleine profeten, 13 van de 18 kern-treffers, het handvol korte boekrollen dat de meeste lezers overslaan. Hier is de Dag geen gastheer maar bewoner. En één van de Twaalf heeft er zijn hele boek voor uitgeruimd.

Sla Joël open. Er is een ramp over het land gekomen — sprinkhanen, golf na golf, tot er geen groen blad meer over is en de oogst is weggevreten tot op de steel. En de profeet doet iets onverwachts met die ramp: hij leest haar als een voorproef. Wee die dag! Want de dag van de HEER is nabij, en zal komen als een verwoesting van de Almachtige.1 De sprinkhanen zijn niet zomaar insecten; ze zijn de voorhoede van een leger, en achter dat leger komt de HEER zelf. De HEER verheft Zijn stem voor Zijn leger uit [...] want de dag van de HEER is groot en zeer ontzagwekkend, en wie kan hem verdragen?2 Daar staat opnieuw de vraag die heel het veld beheerst — u-mi jekilennu, wie houdt het uit — dezelfde vraag als bij Nahum, bij Maleachi, en straks bij het zesde zegel. Joël telescopeert: de plaag van vandaag en de Dag van morgen schuiven in elkaar, dichtbij en veraf in één beeld. En hij levert de regels die de Pinksterpreek van Petrus zullen dragen: de uitstorting van de Geest, de zon in duisternis, de maan in bloed — "vóórdat de grote en ontzagwekkende dag van de HEER komt".

Wat Joël toont, tonen de Twaalf samen, en ze doen het met één woord dat als een klok door hun bladzijden slaat: qarov — nabij. Nabij is de dag van de HEER over al de heidenen, roept Obadja over de volken.3 Nabij is de grote dag van de HEER, nabij en zeer haastig, roept Sefanja over Juda.4 Nabij is de dag van de HEER in het dal van de dorsing, roept Joël nog eens. Het is hetzelfde alarm, telkens opnieuw geluid, over verschillende doelwitten. De Twaalf zijn de wachters op de muur, en hun refrein is niet "eens, ver weg" maar "nabij, nu".

En één van hen balt het hele veld samen tot een vuist. Sefanja, het eerste hoofdstuk, stapelt in twee verzen zes lagen op elkaar — de cascade die hoofdstuk 2 al noemde en die de sjabloon van het hele boek werd: een dag van verbolgenheid is die dag, een dag van benauwdheid en beklemming, een dag van verwoesting en vernieling, een dag van duisternis en donkerheid, een dag van wolken en dikke donkerheid, een dag van bazuin en krijgsalarm.5 Zes keer "een dag van", en dan de genadeslag: noch hun zilver noch hun goud zal hen kunnen redden op de dag van de verbolgenheid van de HEER.6 Geen losgeld werkt op die Dag. Sefanja zet het motievenpalet compleet neer; wie hem ontleedt, houdt heel de Dag in handen.

Maar de Twaalf laten het niet bij schrik. Loop door tot Zacharia, en de Dag krijgt haar climax en haar keerzijde. Zie, er komt een dag voor de HEER — en op die dag staan Zijn voeten op de Olijfberg, splijt de berg middendoor, en trekt de HEER ten strijde tegen de volken die tegen Jeruzalem zijn opgetrokken.7 Het is dezelfde Krijgsman van de Rietzee, nu aan het einde. En het loopt niet uit op enkel verwoesting maar op een troon: de HEER zal Koning worden over heel de aarde; op die dag zal de HEER één zijn, en Zijn Naam één.8 Daar keert de Dag haar tweede gezicht: voorbij de strijd ligt het koningschap, voorbij de duisternis het ene licht. De schrik van Joël en de troon van Zacharia zijn geen twee dagen; ze zijn de aanvang en de climax van één.

En de Twaalf sluiten af zoals het Oude Testament zelf afsluit: bij Maleachi, met de dag die brandt als een oven voor de hoogmoedige en de zon van de gerechtigheid laat opgaan voor wie God vreest — de twee gezichten in één zin, met de belofte van Elia ervoor uit. Die tekst is het scharnier van hoofdstuk 3; hier volstaat het te zien dat de Twaalf, die de Dag het vaakst noemen, haar ook het scherpst in haar dubbelheid vatten. Zij openen het veld (Amos' "wee") en zij sluiten het (Maleachi's oven), en daartussen dragen ze het leeuwendeel van alles wat de Schrift over de Dag te zeggen heeft.

Wie de dag van de HEER wil leren kennen, moet dus hier wonen — niet bij de grote namen, maar bij de kleine. De Twaalf zijn geen bijlage bij de profetie. Zij zijn haar hart.