Hoofdstuk 10

Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid

Mattheüs 6:13c

22 min lezen

In één oogopslag

Deze koning [David] geeft niets weg. Hij geeft terug.

III. De schaduw

Een koning die zijn kroon teruggeeft

11 Kron 28:2-3
David
staat op, op zijn voeten, met het nee van zijn God in zijn mond
21 Kron 28:11-14; 29:3
het weggeven
bouwplan, goud en zilver naar gewicht, de eigen schat, het koninkrijk
31 Kron 29:11-14
het gebed
"alles is uit U, en uit uw hand hebben wij het U gegeven"
41 Kron 29:23
Salomo
zit op de troon van JHWH, niet op die van zijn vader

"Amen, Ik zeg jullie"

bij de Zoon gaat het amen vooraf: Hij bevestigt zijn eigen woorden

"tot in eeuwigheid. Amen."

onder dit gebed staat het achteraan, waar Israël het had: bij wie antwoordt

De slotregel geeft de Vader alles terug; het slotwoord geeft de Zoon aan ons.

GEDOCUMENTEERD Koninkrijk, kracht en heerlijkheid staan bij elkaar in één gebed, in de mond van één man (1 Kron 29:11-12).
GEDUID Dat Mat 6:13 naar dit gebed terugwijst.
BEREKEND ἀμήν 106 maal in de evangeliën: 101 openen een uitspraak, 5 sluiten iets af, en de vijfde is Mat 6:13. De 106 machinaal geteld, de vijf slot-amens stuk voor stuk nagekeken.

I. Op zijn voeten

Er is een leeftijd waarop kleren niet meer helpen. Het boek van de Koningen zegt het zonder omhaal: de koning was oud, men bedekte hem met dekens, en hij werd niet warm.

Dat is de man die nu opstaat.

Heel de vergadering is bijeengeroepen; wat er vandaag gebeurt, moet iedereen zien. En dan staat er een zin die bij geen andere koning genoteerd zou zijn: en David de koning stond op, op zijn voeten. Op zijn voeten — de schrijver zegt het erbij, omdat het bij deze koning niet meer vanzelf spreekt.

Wat hij te zeggen heeft, begint met wat hem geweigerd is. Hij vertelt het zelf, hardop, voor iedereen:

"Ík had het in mijn hart een huis van rust te bouwen."

En dan het antwoord dat hij kreeg, woord voor woord doorgegeven:

"Jij zult geen huis bouwen voor mijn naam, want je bent een man van oorlogen, en je hebt bloed vergoten."

Een leven lang heeft hij oorlogen gewonnen, en precies die oorlogen zijn de reden. De man die alles won, vertelt zijn volk waarom hem het liefste ontzegd is. Hij vecht het niet aan. Hij staat daar op zijn voeten, met het nee van zijn God in zijn mond — en hij is nog niet klaar met spreken.

II. Naar gewicht

Dan begint het weggeven.

Eerst het bouwplan. Het huis dat hij niet bouwen mag, heeft hij wél getekend, en hij legt het ontwerp in de handen van zijn zoon. Daarna het goud en het zilver — niet in de rondte gestrooid, maar afgewogen, per voorwerp het gewicht. En bovenop alles wat er al lag zijn eigen schat: het goud van de koning persoonlijk. En het koninkrijk zelf gaat naar de jongen die het huis moet bouwen.

Tegen die jongen zegt hij:

"Wees sterk en moedig, en doe het; vrees niet en wees niet ontsteld."

Moed, aangedragen als bouwmateriaal — het laatste wat deze vader nog te geven heeft. Zelf zal hij het huis nooit binnengaan. Salomo staat er met het bouwplan van een ander in zijn handen en een opdracht die groter is dan hij.

En dan gaat de oude man bidden, waar iedereen bij is.

III. De schaduw

Het gebed opent niet met een vraag. Het opent met een zegen, omhoog:

"Gezegend bent U, JHWH, God van Israël, onze vader, van eeuwigheid tot in eeuwigheid."

Dat "onze vader" kan in het Hebreeuws twee kanten op. Het kan bij Israël horen — de God van Israël, onze vader, en dan is het Jakob; wie zo leest heeft grond onder de voeten, want verderop in ditzelfde gebed noemt David de aartsvaders voluit "onze vaderen".

Maar de mannen die dit gebed later in het Grieks overzetten, lazen het anders: zij schreven "onze Vader" in de vorm van de aanspraak, dezelfde vorm als "God van Israël" ernaast — tegen Hem gezegd, niet over Jakob. In hun oren zegende David niet de God van een voorvader. Hij zegende zijn Vader.

Dan somt hij op wat van die Vader is, en hij laat niets voor zichzelf over:

"Van U, JHWH, is de grootheid en de kracht en de heerlijkheid en de overwinning en de majesteit; want alles in de hemel en op de aarde is van U. Van U, JHWH, is het koninkrijk, en U bent verheven als hoofd boven alles."

Midden in datzelfde gebed zegt hij nog iets, en het is geen sierregel:

"Als een schaduw zijn onze dagen op de aarde, en er is geen verwachting."

Hij zegt het in dezelfde adem als "van U is de grootheid", en tussen die twee zinnen zit geen breuk. Zijn dagen lopen af en zijn niet te verlengen; het koninkrijk is van U. Het eerste is uit te houden omdat het tweede waar is.

En hij maakt de rekening van de dag op, hardop:

"Want alles is uit U, en uit uw hand hebben wij het U gegeven."

Het goud was voorwerp voor voorwerp afgewogen, en bij het wegen bleek het al van Hem. Deze koning geeft niets weg. Hij geeft terug.

Elders in het Oude Testament valt die aanspraak wel, maar altijd midden in de nood — Jesaja roept haar uit een puinhoop omhoog. Hier staat zij vooraan, als eerste woord, vóór er iets gevraagd wordt. En het is hetzelfde gebed dat zegt: van U is het koninkrijk. De twee uiteinden van het gebed dat de kinderen later zullen leren, liggen hier al bij elkaar — in één adem, van één man, die zijn eigen dagen een schaduw noemt.

IV. Op andermans troon

Een paar verzen verder zit de jongen op de troon, en zijn vader leeft nog en kijkt toe. En dan schrijft de kroniekschrijver een zin die verder nergens in de Bijbel staat:

"En Salomo zat op de troon van JHWH als koning in de plaats van zijn vader David."

Niet op de troon van zijn vader. Niet op de troon van Israël. Op de troon van JHWH.

Het is geen verspreking. David had het die dag zelf al gezegd, in de toespraak vóór het gebed: God heeft Salomo gekozen "om te zitten op de troon van het koninkrijk van JHWH over Israël". Twee keer dezelfde uitdrukking, in één hoofdstuk, over dezelfde jongen. Deze troon staat in Jeruzalem en hij is van Iemand anders.

Daarmee is de doxologie geen vroom understatement. Van U is het koninkrijk is wat er in het kadaster staat.

En het is ouder dan David. Toen Jakob stervend zijn zonen zegende, kreeg Juda een leeuw en een scepter mee — en bij die scepter een woordje dat er alles aan verandert: *"de scepter zal van Juda niet wijken [...] tótdat Silo komt."* Een scepter met een einddatum is een geleende scepter. Juda houdt hem vast; hij bezit hem niet.

Zo loopt het door de eeuwen heen. God zoekt zich een man naar zijn hart, en Hij vindt hem achter de schapen. Die man wil een huis bouwen voor God, en God draait het om: Ik zal jou een huis bouwen. Drie geslachten later staat een achterkleinzoon van David op een berg tegen een leger te schreeuwen, en hij noemt waar hij voor staat bij de naam: "het koninkrijk van JHWH, in de hand van de zonen van David." In de hand. Niet in het bezit.

Alles is uitgeleend. En het Oude Testament zegt er ook bij hoe lang.

Want die uitdrukking, "de troon van JHWH", staat tweemaal in de Hebreeuwse Bijbel — en de eerste van de twee is deze, met Salomo erop. De tweede keer zit er niemand op:

"In die tijd zal men Jeruzalem noemen: de troon van JHWH — en alle volken zullen zich daarheen verzamelen, tot de Naam van JHWH, te Jeruzalem."

Geen koning meer op die troon, want de stad ís de troon. En geen ark meer, zegt het vers ervoor, want men zal er niet meer naar vragen. Dat is het punt waar heel de beweging naartoe loopt: het geleende gaat terug naar de eigenaar, en de volken komen mee.

ExcursWaar het heen gaat

De profeten wijzen allemaal dezelfde kant op, en zij doen het met beelden die elkaar aanvullen. De berg van het huis van JHWH komt bovenaan te staan en de volken stromen erheen, want uit Sion gaat de wet uit — Jesaja en Micha zeggen het in bijna dezelfde woorden. De aarde wordt vol van de kennis van JHWH zoals het water de zeebodem bedekt. JHWH wordt Koning over heel de aarde, op die dag zal JHWH één zijn en zijn Naam één. Wie er van de volken overblijft, trekt jaar op jaar op om zich neer te buigen voor de Koning en het Loofhuttenfeest te vieren. En Ezechiël hoort het uit de eerste mond: "de plaats van mijn troon en de plaats van mijn voetzolen, waar Ik wonen zal onder de kinderen van Israël, voor eeuwig." (Jesaja 2:2-3 · Micha 4:1-2 · Jesaja 11:9 · Habakuk 2:14 · Zacharia 14:9 · 14:16 · Ezechiël 43:7.)

Deze lijn heb ik elders uitgeschreven en ik bouw hem hier niet opnieuw op: het volkerenverkeer naar Sion staat in Micha — het venster op het einde en in Het mysterie van het Koninkrijk, en de jaarlijkse optocht van Zacharia 14 in Openbaring ontzegeld. Voor dít hoofdstuk gaat het om één ding: zolang die dag er niet is, is elk koningschap op aarde geleend — ook dat van David. (De vindplaatsen GEDOCUMENTEERD; de lijn is bij mij eerder gewogen en wordt hier alleen aangewezen.)

En dan de leeuw. Juda kreeg er een mee van zijn stervende vader, en het beeld blijft aan Juda hangen. Maar aan het eind van de lijn brult niet Juda. Bij twee profeten staat woordelijk dezelfde regel — "JHWH zal uit Sion brullen en uit Jeruzalem zijn stem verheffen" — en daar is het de Eigenaar zelf die geluid maakt op zijn eigen berg.

Hosea zegt erbij wat dat brullen uitwerkt, en het is niet wat je zou denken:

"Zij zullen achter JHWH aan gaan; als een leeuw zal Hij brullen — Hij zal brullen, en bevende zullen de kinderen komen."

De leeuw brult, en er komen kinderen aanlopen.

V. In de mond van kinderen

Eeuwen later leert een Man op een berg een handvol mensen bidden. Zeven vragen geeft Hij hun mee, van de Naam tot de verlossing. En dan sluit het gebed, en het sluit niet met een vraag:

"Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen."

Elk lid van die regel stond al in het gebed van de oude koning: het koninkrijk, de kracht, de heerlijkheid; "alles in de hemel en op de aarde"; en het "van eeuwigheid tot eeuwigheid" van de aanhef.

De doxologie zingt al door de Schrift, en David vat haar in één regel. Die regel wordt hier in de mond van kinderen gelegd. Wie haar bidt, bidt een koning na die zijn kroon teruggeeft.

Jaren later, in Jeruzalem. Petrus en Johannes komen terug van het Sanhedrin met een verbod op zak: niet meer spreken en niet meer leren in de naam van Jezus. Zij gaan naar hun eigen mensen en melden alles wat de overpriesters en de oudsten gezegd hebben. En als de kamer het gehoord heeft, heft zij eensgezind de stem op tot God:

"Meester, U bent de God die de hemel en de aarde en de zee gemaakt heeft, en alles wat daarin is."

Wat de kamer daarna bidt, is een psalm, en zij zegt er hardop bij van wie de woorden zijn: "U hebt door de mond van David, uw knecht, gezegd: waarom briesten de naties en zonnen de volken op wat leeg is? De koningen van de aarde stelden zich op en de heersers spanden samen, tegen de Heer en tegen zijn Gezalfde."

De koning die zijn kroon teruggaf, ligt al eeuwen bij zijn vaderen — en zijn regels dragen nu een kamer vol bedreigde mensen.

Wat die kamer vraagt, is niet dat de dreiging ophoudt, maar dat zij zelf mag doorgaan: "geef uw dienaren met alle vrijmoedigheid uw woord te spreken."

KennerEén kamer, en het woord dat er niet valt

ὁμοθυμαδόν, "eensgezind", staat twaalfmaal in het Nieuwe Testament: 11 keer bij Lukas in de Handelingen, en eenmaal bij Paulus (Romeinen 15:6). Het is het woord waarmee Lukas een groep tekent die één ding tegelijk doet.

En de aanspraak van dat gebed is niet die van het Onze Vader. Er staat Δέσποτα — Meester, de man die het huis in handen heeft. δεσπότης staat tienmaal in het Nieuwe Testament, en achtmaal gaat het over menselijke meesters of over Christus. Als aanspraak tot God staat het tweemaal: Lukas 2:29 en Handelingen 4:24. De twee mensen die God zo aanspreken zijn een oude man met een kind op zijn arm, en een kamer vol bedreigde leerlingen.

In die zeven verzen valt het woord "Vader" niet, en "koninkrijk" evenmin. Wat er wél staat van dit gebed: de hemel en de aarde (4:24), de Naam (4:30) en het raadsbesluit van God — βουλή, niet θέλημα, maar wel de zaak (4:28). En waar zij om vragen is niet om brood, niet om vergeving en niet om verlossing van de boze, maar om vrijmoedigheid om te blijven spreken (4:29).

Dat is het eerlijke van deze bladzijde. De eerste gemeente die hardop samen bidt, gebruikt het gebed van haar Heer niet als formulier op het moment dat het er het hardst op aankomt. Zij kiest andere woorden — en zij kiest de woorden van David.

Handelingen 4:25b-26 is Psalm 2:1-2, en het is woord voor woord de Griekse psalm: nul verschillen. (De tellingen BEREKEND over de Textus Receptus, 140.987 woorden, en de vergelijking met de Septuaginta woord voor woord; dat dit de enige uitgeschreven gezamenlijke gebedstekst van het Nieuwe Testament zou zijn, is niet uitputtend nagegaan en wordt daarom niet beweerd.)

KennerOver de vraag of deze woorden er staan

Dit boek leest de Textus Receptus, en daar staat de slotregel; de gronden voor die tekstkeuze staan in het apparaat, §3 — met daarbij wat er wél en niet aan is nagerekend. Lukas heeft haar niet: bij hem eindigt het gebed met "verlos ons van de boze", en dat is een gegeven binnen elke handschriftenfamilie, onafhankelijk van welke men volgt. Wie de Alexandrijnse handschriften leest, zet de regel ook bij Mattheüs tussen haken; de meerderheid van de tekstcritici beschouwt haar als een latere, liturgische toevoeging. Dat is de stand van de wetenschap, en zij mag hier gewoon genoemd staan.

Wat het gebed vraagt, verandert er niet door. De doxologie zegt niets wat de Schrift niet elders zegt — Paulus sluit zijn laatste brief met "de Heer zal mij verlossen van alle boos werk [...] Hem is de heerlijkheid tot in alle eeuwigheid, amen": de zevende vraag en de doxologie in één vers (2 Timotheüs 4:18; ook Romeinen 11:36) — en zij zegt het met de woorden van David. (Dat de Textus Receptus de regel heeft en Lukas niet, is BEREKEND op de tekst zelf; over wanneer zij in Mattheüs kwam, is hier niets gemeten.)

HartVoor wie dit leest in die dagen

Er komen dagen waarin deze drie woorden niet vrijblijvend zijn. Koninkrijk, kracht en heerlijkheid worden dan opgeëist door wie ze niet toebehoren, en wie ze hardop bij de Vader legt, spreekt een macht tegen. Daniël heeft die toestand van binnen gezien. Aan Nebukadnezar, zegt hij in diens eigen gezicht, heeft de God van de hemel "het koninkrijk, de macht, de sterkte en de eer" gegéven — vier woorden, en het werkwoord erbij: gegeven, dus niet bezeten (Daniël 2:37). Eén keer nog wordt er in dat boek zo uitgedeeld, en dan zijn het er drie: "heerschappij en eer en koningschap", aan de Mensenzoon — met de bijzin die bij Nebukadnezar ontbrak, dat zijn heerschappij niet vergaat (7:14).

De doxologie is voor zulke dagen geen versiering maar een adres. Wie haar zegt, zegt — desnoods zachtjes — bij Wie alles in bewaring ligt. Zij is voor het eerst gebeden door een man die zijn eigen kroon al had afgestaan; er valt dus geen rijk mee te verdedigen. Er valt wél mee te staan — op je voeten, zoals hij. (De woorden van Daniël GEDOCUMENTEERD — vier in 2:37, drie in 7:14, met "koninkrijk" en "eer" in beide; Daniël 7:14 is gewogen in hoofdstuk 4.)

VI. Het woord dat antwoordt

Eén woord van de slotregel is dan nog over, en ook dat woord kent de oude koning al.

Jaren eerder, op de dag dat hij de ark de stad binnenbracht, klonk er een loflied, en aan het slot daarvan staat: en heel het volk zei: amen. Zo woont dat woord in Israël: achteraan, en in veler mond.

De oudste herinnering eraan is geen lieflijke — zes stammen op de ene berg, zes op de andere, en 12 keer een vloek die door heel het volk met amen wordt beantwoord. Eeuwen later, wanneer Ezra de boekrol opent en het volk de wet weer hoort, is het antwoord een dubbel amen, met opgeheven handen. De eerste vier bundels van het psalmboek sluiten er elk mee af, en nergens anders in het psalmboek staat het.

En wanneer David zijn jongen laat zalven, antwoordt de man die het bevel ontvangt met datzelfde ene woord: amen.

Nooit staat het vooraan. Het kondigt niets aan, het antwoordt. Wie amen zegt heeft eerst geluisterd. Het is het woord van het volk, en het woord van het kind.

En dan is er Eén van Wie het amen altijd vóórop gaat. "Amen, Ik zeg jullie" — zo opent Hij, keer op keer, in alle vier de evangeliën. Hij bevestigt zijn eigen woorden voordat iemand anders dat kan, want zijn woord heeft niemands instemming nodig. In heel het evangelie is er één amen dat iets afsluit zonder een boek af te sluiten — en het staat aan het eind van dit gebed.

Hier draait Hij het woord om. Het zegel dat Hij altijd vooraf onder zijn eigen spreken zet, legt Hij hier achteraan, op de plaats waar Israël het altijd had: bij wie antwoordt. Daarmee is het niet meer het zegel onder zíjn woorden. Het is het antwoord onder de onze. De slotregel geeft de Vader alles terug; het slotwoord geeft de Zoon aan ons.

Excurs12 keer amen op de Ebal

Deuteronomium 27. Zes stammen krijgen hun plaats op de Gerizim, voor de zegen; zes op de Ebal, voor de vloek. De Levieten roepen met luide stem, en 12 keer klinkt "vervloekt" — en 12 keer staat er: "en heel het volk zal zeggen: amen." Alle 12 amens van Deuteronomium staan in dit ene hoofdstuk. Het eerste wat Israël als volk met dat woord beantwoordt, is geen zegen maar een vloek — en zij spreken hem uit over zichzelf.

De twaalfde luidt: "vervloekt wie de woorden van deze wet niet zal bevestigen om ze te doen" (27:26). Dat is het vers dat Paulus aanhaalt in Galaten 3:10 — drie verzen voordat hij schrijft dat Christus ons heeft vrijgekocht van de vloek van de wet: "Hij is voor ons een vloek geworden" (3:13).

(De 12 vindplaatsen BEREKEND: Deuteronomium 27:15-26, 12 op 12. Paulus' aanhaling volgt de Septuaginta, GEDOCUMENTEERD. Dat het Ebal-amen in Galaten 3:13 zijn antwoord vindt, is GEDUID.)

DossierWaar Jezus zijn amen zet

In de vier evangeliën staat ἀμήν 106 maal — Johannes 51, Mattheüs 32, Markus 15, Lukas 8. Honderdeneen daarvan openen een uitspraak: ἀμὴν λέγω ὑμῖν, "amen, Ik zeg jullie". Vijf sluiten iets af. Vier van die vijf zijn de slotverzen van de vier evangeliën zelf: Mattheüs 28:20 · Markus 16:20 · Lukas 24:53 · Johannes 21:25. De vijfde is Mattheüs 6:13.

Ook de eeuwigheidsformule van de slotregel is bij Mattheüs een eenling: εἰς τοὺς αἰῶνας staat in de Textus Receptus 28 maal, en bij Mattheüs staat de formule éénmaal — hier.

(BEREKEND over de Textus Receptus, 140.987 woorden. De 106 amens zijn machinaal op hun plaats in het vers geteld, niet één voor één syntactisch gelezen; de vijf slot-amens zijn wél stuk voor stuk nagekeken.)

KennerHet amen dat de Grieken vertaalden, en het amen dat zij lieten staan

אָמֵן staat 30 maal in de Masoretische tekst, verdeeld over 24 verzen. De Griekse vertalers hadden er een eigen woord voor, en zij gebruikten het: γένοιτο, "het geschiede" — 19 verzen lang, van de 12 vloeken op de Ebal tot de slotverzen van de psalmbundels. Alleen in de jongste boeken lieten zij het Hebreeuwse woord staan: Kronieken en Nehemia hebben ἀμήν, onvertaald — het amen bij Davids ark is er één van. Jesaja's "God van het amen" werd omschreven: "de waarachtige God".

Het Nieuwe Testament vertaalt het nooit. ἀμήν staat er 151 maal, van het eerste evangelie tot het laatste vers van de Openbaring — of 152 voor wie de twee wisselende slot-amens allebei meetelt: Stephanus 1550 heeft dat van Efeze 6:24, Scrivener 1894 dat van Romeinen 16:20, en elk van beide uitgaven komt zo op 151. En γένοιτο, het woord waarmee de oude vertalers het amen hadden weergegeven, staat er 17 maal — 15 daarvan als μὴ γένοιτο, "volstrekt niet" — 14 bij Paulus en één bij Lukas (20:16) — en één in een vraag (Handelingen 5:24).

Er blijft er dan precies één over. Eén keer staat γένοιτο in het Nieuwe Testament bevestigend:

> "Zie, de dienstmaagd van de Heer; het geschiede mij naar uw woord." (Lukas 1:38)

Het woord waarmee de Septuaginta het amen van de wet en de psalmen had vertaald, klinkt in het Nieuwe Testament nog eenmaal instemmend. Het is een meisje in Nazareth dat het zegt.

(BEREKEND: 30 tokens in de Masoretische tekst; de Griekse verdeling geteld op de tekst zelf, met accentnormalisatie, omdat de Griekse lemma's in het werkcorpus onbetrouwbaar zijn; de 17 nieuwtestamentische γένοιτο-plaatsen stuk voor stuk nagekeken. Dat Maria's γένοιτο een amen ís, is GEDUID.)

VII. De Amen

Bij Jesaja draagt God een Naam die uit dit ene woord bestaat: "de God van het amen" — tweemaal in één vers, alsof één keer niet volstond. En aan het eind van de Schrift blijkt het laatste woord van het gebed zelf een Naam geworden. Aan de gemeente van Laodicea stelt de verhoogde Christus zich zo voor:

"Dit zegt de Amen, de getrouwe en waarachtige Getuige."

Voor dit gebed volstaat wat er staat: het kind zegt aan het slot een woord dat een Naam blijkt te zijn. In Hem is het ja, schrijft Paulus, en in Hem het amen. Wie het gebed uitbidt tot en met het laatste woord, eindigt waar het begon — bij Iemand.

Van de oude koning meldt het boek nog één ding: hij stierf in goede ouderdom. Zijn dagen waren een schaduw geweest, zoals hij zelf zei — en aan het eind van die schaduw stonden een zoon, een huis dat komen zou, en een gebed dat langer meegaat dan het huis.

Zo eindigt het gebed dat met "Onze Vader" begon. Het kind heeft alles gevraagd wat er te vragen is — een Naam, een koninkrijk, een wil, brood, vergeving, bewaring, verlossing — en zegt dan, met de woorden van een koning die zijn kroon al had afgestaan: en het is al van U. Dat is geen anticlimax. Dat is de rust. Er hoeft niets meer te worden vastgehouden; er hoeft alleen nog te worden geantwoord.

En het kind antwoordt.

Amen.

HartHet laatste woord

Zeven keer hebt u iets gevraagd, als u dit gebed gebeden hebt — om de Naam, om het koninkrijk, om de wil, om brood, om vergeving, om bewaring, om verlossing. Dat is veel, en het mocht allemaal; de Vader heeft het zelf zo laten voorzeggen. Maar de laatste regel vraagt niets meer. Zij stelt vast: het koninkrijk waar u om vroeg is al van Hem, en de kracht ook, en de heerlijkheid ook. U hebt de hele tijd gevraagd bij Iemand bij wie het al in huis lag.

David wist hoe dat voelt. Hij had zijn goud afgewogen, voorwerp voor voorwerp, en toen hij het gaf, zei hij erbij: alles is uit U, en uit uw hand hebben wij het U gegeven. Geven is in dit huis teruggeven, en het maakt niemand arm. Wie bij deze Vader alles neerlegt wat hij toch al niet dragen kon — een kroon, een levenswerk, een verwachting — houdt de Vader zelf over.

En dan blijft er één woord. De Zoon bevestigde zijn eigen woorden altijd zelf — amen, Ik zeg jullie — want zijn woord heeft niemands handtekening nodig. Maar onder dit gebed liet Hij één plek open, achteraan: de plek van wie geluisterd heeft en instemt. Die plek is voor u. Om te antwoorden zoals een kind antwoordt dat klaar is met vragen en blijft waar het is: bij zijn Vader.

In het huis van deze Vader krijgt het kind het laatste woord.