Het is avond, eind augustus. Het raam staat op een kier en buiten is de zomer nog niet klaar: ergens kaatst een bal tegen een garagedeur, iemand roept een naam, twee keer, en dan slaat een achterdeur dicht. In de kamer brandt een nachtlampje in de vorm van een halve maan. Aan de deurklink hangt een zwemtas, ingepakt voor morgen.
Noor is zeven. Ze zit rechtop in bed, want bidden doe je rechtop, dat heeft ze zelf zo besloten. Ze vouwt haar handen zoals ze alles doet wat ze pas kan: iets te zorgvuldig, vinger voor vinger, tot het klopt. Haar ogen knijpt ze dicht, zo vastberaden dat haar neus ervan rimpelt.
In de deuropening staat haar vader, zijn hand al bij het lichtknopje. Hij zegt niets. Dit is het moment van de avond waarop hij niets zegt.
Ze begint.
"Onze Vader, die in de hemelen zijt."
De eerste regel gaat vanzelf; die is al van haar. Daarna wordt het pad smaller.
"Uw naam worde geheimigd."
Het is net het woord niet. Ze hoort het zelf niet en is al verder, en haar vader in de deuropening verroert zich niet; verbeteren is voor overdag.
"Uw koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood. En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij onze schuldenaars vergeven."
Schuldenaars komt er in drie stukken uit, maar het komt eruit. Dan stokt ze.
"En breng ons niet in [...]"
Het blijft even stil. Buiten kaatst de bal. Ze zoekt, met haar ogen nog steeds dicht, en vindt het woord op de tast, zoals je in het donker een deurklink vindt.
"[...] beproeving. Maar verlos ons van de boze. Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen."
Het amen zegt ze het stevigst van alles. Het is het enige woord van het hele gebed waarvan ze precies weet wat je ermee doet: dan is het af.
Ze laat zich achterover in het kussen zakken.
Wat ze gebeden heeft, duurde nog geen minuut. In het Grieks waarin Mattheüs het bewaard heeft, telt dit gebed 73 woorden. Een boodschappenlijstje is langer.
En in die 73 woorden wordt God één keer genoemd. Niet "God", niet "Heer": één naam, in het Grieks meteen het eerste woord — het woord waarmee Noor vanavond begon, en het enige waarvan ze nooit heeft hoeven vragen wat het betekent. Vader.
Degene die dit gebed heeft weggegeven, bad zelf ook. Veel is daarvan niet bewaard: 38 verzen, alles bij elkaar. En daarin klinkt 16 keer dezelfde aanspraak. In een hof, bij een graf, midden in een menigte, in de nacht waarin alles op het spel stond — steeds datzelfde ene woord, het woord dat Noor vanavond zei: Vader.
Eén keer was het anders: aan een kruis, in een andere taal, met de woorden van een psalm — Eli, Eli, lama sabachtani; mijn God, mijn God.
In de slaapkamer is het gebed al even klaar. Haar vader drukt het licht uit en blijft nog even in de deuropening staan, zoals hij elke avond nog even blijft staan. Noor draait zich op haar zij; het dekbed schuift mee tot aan haar oor.
"Papa?"
"Ja."
Het is zo lang stil dat hij denkt dat ze al slaapt.
"Niks," zegt ze dan, ergens onder het dekbed vandaan. "Ik wou alleen even weten of je er nog was."
Hij is er nog. Hij blijft staan tot haar ademhaling die van een slapend kind is, en dan trekt hij de deur achter zich aan — niet helemaal dicht, want zo hoort het volgens haar: het licht van de overloop moet een streep op de vloer maken. Dan is de deur niet echt dicht.
Het is avond, eind augustus. Het raam staat op een kier en buiten is de zomer nog niet klaar: ergens kaatst een bal tegen een garagedeur, iemand roept een naam, twee keer, en dan slaat een achterdeur dicht. In de kamer brandt een nachtlampje in de vorm van een halve maan. Aan de deurklink hangt een zwemtas, ingepakt voor morgen.
Noor is zeven. Ze zit rechtop in bed, want bidden doe je rechtop, dat heeft ze zelf zo besloten. Ze vouwt haar handen zoals ze alles doet wat ze pas kan: iets te zorgvuldig, vinger voor vinger, tot het klopt. Haar ogen knijpt ze dicht, zo vastberaden dat haar neus ervan rimpelt.
In de deuropening staat haar vader, zijn hand al bij het lichtknopje. Hij zegt niets. Dit is het moment van de avond waarop hij niets zegt.
Ze begint.
"Onze Vader, die in de hemelen zijt."
De eerste regel gaat vanzelf; die is al van haar. Daarna wordt het pad smaller.
"Uw naam worde geheimigd."
Het is net het woord niet. Ze hoort het zelf niet en is al verder, en haar vader in de deuropening verroert zich niet; verbeteren is voor overdag.
"Uw koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood. En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij onze schuldenaars vergeven."
Schuldenaars komt er in drie stukken uit, maar het komt eruit. Dan stokt ze.
"En breng ons niet in [...]"
Het blijft even stil. Buiten kaatst de bal. Ze zoekt, met haar ogen nog steeds dicht, en vindt het woord op de tast, zoals je in het donker een deurklink vindt.
"[...] beproeving. Maar verlos ons van de boze. Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen."
Het amen zegt ze het stevigst van alles. Het is het enige woord van het hele gebed waarvan ze precies weet wat je ermee doet: dan is het af.
Ze laat zich achterover in het kussen zakken.
Wat ze gebeden heeft, duurde nog geen minuut. In het Grieks waarin Mattheüs het bewaard heeft, telt dit gebed 73 woorden. Een boodschappenlijstje is langer.
En in die 73 woorden wordt God één keer genoemd. Niet "God", niet "Heer": één naam, in het Grieks meteen het eerste woord — het woord waarmee Noor vanavond begon, en het enige waarvan ze nooit heeft hoeven vragen wat het betekent. Vader.
Degene die dit gebed heeft weggegeven, bad zelf ook. Veel is daarvan niet bewaard: 38 verzen, alles bij elkaar. En daarin klinkt 16 keer dezelfde aanspraak. In een hof, bij een graf, midden in een menigte, in de nacht waarin alles op het spel stond — steeds datzelfde ene woord, het woord dat Noor vanavond zei: Vader.
Eén keer was het anders: aan een kruis, in een andere taal, met de woorden van een psalm — Eli, Eli, lama sabachtani; mijn God, mijn God.
In de slaapkamer is het gebed al even klaar. Haar vader drukt het licht uit en blijft nog even in de deuropening staan, zoals hij elke avond nog even blijft staan. Noor draait zich op haar zij; het dekbed schuift mee tot aan haar oor.
"Papa?"
"Ja."
Het is zo lang stil dat hij denkt dat ze al slaapt.
"Niks," zegt ze dan, ergens onder het dekbed vandaan. "Ik wou alleen even weten of je er nog was."
Hij is er nog. Hij blijft staan tot haar ademhaling die van een slapend kind is, en dan trekt hij de deur achter zich aan — niet helemaal dicht, want zo hoort het volgens haar: het licht van de overloop moet een streep op de vloer maken. Dan is de deur niet echt dicht.