24

Zij zullen Mij aanschouwen

Deel VIII · De tweede uittocht

7 min lezen
Verdiepingen:

De poort is open, de Koning gaat voorop, en het overblijfsel stroomt de vrijheid in. Maar dan gebeurt er iets wat groter is dan de bevrijding zelf, en het is het moment waarop heel dit boek heeft gewacht — het moment waarop de vrouw eindelijk het gezicht ziet van Hem die haar al die tijd heeft gedragen en gevoed en verborgen en uitgeleid. En als zij dat gezicht ziet, herkent zij het. En de herkenning breekt haar hart.

Zacharia heeft het gezien, en hij tekent het met een tederheid die bijna niet te verdragen is. God spreekt, en Hij belooft eerst wat er van binnen gebeurt: "Ik zal over het huis van David en over de inwoners van Jeruzalem de Geest van de genade en van de gebeden uitstorten" (Zacharia 12:10). De sluier die eeuwenlang over hun ogen lag, wordt in één ogenblik weggetrokken; de Geest opent hun blik. En dan, wanneer zij eindelijk kunnen zien, zien zij dit: "Zij zullen Mij aanschouwen, Die zij doorstoken hebben. Zij zullen over Hem rouw bedrijven, als met de rouwklacht over een enig kind, en zij zullen over Hem bitter klagen, zoals men bitter klaagt over een eerstgeborene" (12:10). Zij aanschouwen Mij — Die zij doorstoken hebben. Het aangezicht van de Bevrijder, waar zij een leven lang naar hebben uitgezien, blijkt het aangezicht te zijn dat zij zelf hebben doorstoken. De Koning die de poort openbrak, de Bruidegom die haar het hof maakte, de Voeder die haar het manna neerlegde — Hij draagt de wonden die zij Hem sloeg.

En Hij komt niet om die wonden in te wrijven. Hij komt om ze te tónen — als het enige, onweerlegbare bewijs dat Hij haar nooit heeft losgelaten. De littekens in Zijn handen zijn geen aanklacht maar een liefdesbrief: kijk, ook de wonden die jij Mij sloeg heb Ik niet tegen je gekeerd, maar tot teken van jou gemaakt; Ik heb je naam in Mijn handpalmen gegraveerd — met de doorsteking zelf. Dat is waarom de rouw die volgt geen wanhoop is maar genezing. Zij rouwt niet omdat zij verloren is, maar omdat zij eindelijk ziet wat zij gedaan heeft aan Degene die haar altijd heeft liefgehad — en dat soort rouw, de rouw over een eerstgeborene, is de laatste bocht van de weg naar huis, niet het einde ervan.


En dat Israël haar Verlosser pas de tweede keer herkent, is geen nieuw gegeven; het is het diepste patroon van heel haar geschiedenis. Er stonden eens twee broers aan het hof van Egypte voor de onderkoning, doodsbang, zonder te weten wie hij was — tot hij de kamer liet ontruimen en in tranen uitbarstte en zei: "Ik ben Jozef, uw broer, die u naar Egypte verkocht hebt" (Genesis 45:4). De broer die zij verkocht en dood waanden, stond levend voor hen als hun redder, en zij herkenden hem pas toen hij het hun zei. Datzelfde patroon preekte Stefanus, vlak voordat zij hem stenigden: Mozes, de eerste keer verworpen door zijn eigen volk, kwam de tweede keer terug als de verlosser die God gezonden had (Handelingen 7:35). Israël herkent haar redders zelden bij hun eerste komst. Zij herkent hen bij de tweede, in de diepte van haar nood — en zo herkent zij ook haar Messias: niet toen Hij het eerst kwam, maar wanneer Hij, uit BozraBozraDe plaats van bescherming en van de terugkeer van de Losser aan het einde van de zeventigste week., met doorboorde handen, de poort van haar gevangenis openbreekt. En die nationale ommekeer komt niet uit een lege stilte: zij heeft een voorhoede vóór zich uit. De verharding lag "ten dele" en had een einddatum (Romeinen 11:25), en Zacharia laat de belijdenis al ín het vuur beginnen — het gelouterde derde deel roept de Naam aan en hoort: "Dit is Mijn volk" (13:9). Wat bij Bozra over heel het huis van David gaat, is bij een verzegeld deel van haar dan al begonnen.

En dan valt het laatste woord van Hosea's ondertrouw op zijn plaats. Want zij die Hem nu aanschouwt, noemt Hem niet langer "mijn Meester", op afstand, als een eigenaar. Zij noemt Hem "mijn Man". De rouw over de Doorstokene wordt, in dezelfde beweging, de bruiloft van het Lam. De tranen die zij schreit over wat zij Hem heeft aangedaan, zijn de tranen van een bruid die eindelijk thuiskomt bij de Bruidegom die zij nooit had durven hopen terug te zien. Zij treurt en zij trouwt in één adem — precies zoals Jeremia de benauwdheid en de verlossing in één zin uitsprak.


En er is één beeld dat de hele boog van dit boek sluit, en het voert terug naar de allereerste bladzijde. Herinnert u zich hoe het boek begon? Met een vrouw aan de hemel, bekleed met de zon, die het uitschreeuwde in barensnood (Openbaring 12:2). Heel dit boek begon met een schreeuw. En zo eindigt het. De profeet Jesaja richt zich tot precies diezelfde vrouw — de onvruchtbare, de verlatene, de moeder die in weeën lag en het uitschreeuwde — en zegt: "Zing vrolijk, onvruchtbare, u die niet gebaard hebt; breek uit in gejuich en jubel het uit, u die geen weeën gekend hebt, want de kinderen van de eenzame zijn talrijker dan de kinderen van de getrouwde" (Jesaja 54:1). De schreeuw wordt een lied. De vrouw die kreunde alsof zij alleen maar wind baarde — "wij waren zwanger, wij hadden weeën, maar wij hebben slechts wind gebaard" (Jesaja 26:18) — hoort het antwoord dat op diezelfde bladzijde volgt: "Uw doden zullen leven [...] ontwaak en juich, u die woont in het stof" (26:19). De weeën die niets leken voort te brengen, brengen aan het eind een opgestaan volk voort. De barende moeder van hoofdstuk 12 wordt de juichende moeder van Jesaja 54. Zij ging de woestijn in als een vrouw die schreeuwde van de pijn; zij komt eruit als een vrouw die zingt van vreugde, met meer kinderen om zich heen dan zij ooit voor mogelijk hield.

En misschien brengen uw eigen weeën alleen maar wind voort — jaren van moeite, van gebed, van pijn, waaruit niets levends is opgestaan. Dan is dit het woord waarmee de vrouw haar woestijn verlaat, en het is voor u bedoeld. De schreeuw is niet het laatste geluid. Er komt een dag dat u het aangezicht ziet van Degene die u door alles heen droeg, en u zult ontdekken dat Hij de littekens draagt van uw ergste ogenblikken, niet om u aan te klagen maar om u te bewijzen dat Hij nooit is weggegaan. En de rouw die dan komt, zal geen wanhoop zijn maar de laatste traan vóór het lied. Want de God die de onvruchtbare doet zingen en de doden doet opstaan en het aangezicht toont dat wij doorstaken, is een God die van schreeuwen liederen maakt — en Hij is nog niet klaar met u.

Zij ging schreeuwend de woestijn in. Zij komt zingend naar buiten, aan de arm van haar Bruidegom. Blijft nog één ding: te zien hoe zij verschilt van die ándere vrouw — en van de Bruid die vóór haar uit werd weggerukt.

KennerDe herkenning van de Doorstokene en de zingende onvruchtbare

Twee bewegingen dragen dit slot-hoofdstuk. (1) De herkenning. Zacharia 12:10-14 verbindt de uitstorting van "de Geest van de genade en van de gebeden" met het aanschouwen van "Mij, Die zij doorstoken hebben" en een nationale rouwklacht "als over een enig kind / een eerstgeborene". Paulus tekent dezelfde ommekeer als het wegnemen van "de bedekking" wanneer Israël zich tot de Heer bekeert (2 Korinthe 3:14-16). Het onderliggende patroon — Israël dat haar redder pas bij diens tweede verschijnen herkent — wordt door de Schrift zelf getypeerd in Jozef (Genesis 45:1-4, herkend bij de tweede ontmoeting) en, door Stefanus, in Mozes (Handelingen 7:35). Goed gedocumenteerd (de teksten en het typologische patroon); de samenvoeging tot één eindtijd-herkenning (Bozra, doorboorde handen) is gewogen, sterk gedragen. De geografische inbedding (de Verlosser uit Bozra, Jesaja 63) hoort bij Deel V en het raamwerk. (Grondtekst: de Masoretische tekst van Zacharia 12:10 leest wᵉhibbiṭu ēlai — "zij zullen op Míj zien, Dien zij doorstoken hebben", met God zelf als spreker; een kleine groep Hebreeuwse handschriften leest ēlaw "op hem", en Johannes 19:37 citeert de derde persoon, "zij zullen zien op Hem Dien zij doorstoken hebben". De rouwklacht is in beide lezingen Zacharia's eigen woord — geen aanklacht die dit boek toevoegt.)

(2) De zingende onvruchtbare. Jesaja 54:1 roept de "onvruchtbare / verlatene" op te zingen omdat haar kinderen talrijker zullen zijn dan die van de getrouwde; Paulus past dit vers expliciet toe op "het Jeruzalem dat boven is [...] onze moeder" (Galaten 4:26-27). Samen met Jesaja 26:17-19 — de eerste plaats van de weeën-matrix uit Deel I, waar de weeën die "slechts wind" baarden uitlopen op de opstanding "uw doden zullen leven" (26:19), de uitkomst van diezelfde weeën — vormt dit de literaire tegenhanger van de barensnood waarmee het boek opende (Openbaring 12:2): de schreeuwende moeder wordt de juichende moeder, de vruchteloze weeën worden een opgestaan volk. Dat Openbaring 12:2 en Jesaja 54/26 bewust op elkaar betrokken zijn (de barende-vrouw-traditie voor Israël, zie Deel I), is gewogen, en het sluit de boog van het boek. (De volledige tegenstelling met "die ándere vrouw" — de hoer van Openbaring 17 — en met de weggerukte Bruid volgt in Deel IX.)