Hebreeuwse, Griekse en technische termen, alfabetisch
5 min lezen
Verdiepingen:
Hebreeuwse, Griekse en enkele technische termen, alfabetisch. Waar een woord in de tekst schuin staat, is de betekenis hier kort gegeven.
aqara (עֲקָרָה) — "onvruchtbare"; de kinderloze vrouw die in de profeten gaat zingen omdat haar kinderen talrijker worden dan die van de getrouwde (Jesaja 54:1).
Baäli / Ishi — "mijn Meester" / "mijn Man"; in Hosea 2 de twee namen waarmee Israël God aanroept — van "Meester" naar "Man", van dienst naar liefde.
bala / katapinō (בָּלַע / καταπίνω) — "verzwelgen, opslokken"; het werkwoord van de Schelfzee (Exodus 15:12) en van de aarde die de rivier verzwelgt (Openbaring 12:16).
Bozra (בָּצְרָה) — stad in Edom; in Jesaja 34 en 63 de plaats vanwaar de Verlosser komt met bloed op het kleed. De Hebreeuwse vorm botsrah kan ook "schaapskooi" betekenen (Micha 2:12).
chasa (חָסָה) — "schuilen, de toevlucht nemen"; een woord uit de Psalmen voor het schuilen bíj God, vaak "onder Zijn vleugels".
choepa — het bruiloftsbaldakijn; in de Joodse traditie het beeld waaronder Sinaï als de huwelijksberg van God en Israël wordt gelezen.
ekpheugō / exephygen (ἐκφεύγω) — "ontkomen"; het werkwoord van Jesaja 66:7 LXX, waar zij ontkomt en baart vóórdat de pijn komt. In het Nieuwe Testament staat het tweemaal eschatologisch: "waak en bid dat u in staat mag zijn te ontkomen aan al deze dingen" (Lukas 21:36) en "zij zullen niet ontkomen" (1 Thessalonicenzen 5:3); verder Hebreeën 2:3 en 12:25, en viermaal niet-eschatologisch.
El-roï (אֵל רֳאִי) — "de God die naar mij omziet"; de naam die Hagar aan God geeft bij de bron in de woestijn (Genesis 16:13) — de eerste mens in de Schrift die God een naam geeft.
erēmos (ἔρημος) — Grieks voor "woestijn"; komt in Openbaring driemaal voor: tweemaal bij de vrouw (12:6, 14) en eenmaal bij de hoer (17:3).
goël ha-dam (גֹּאֵל הַדָּם) — "de bloedwrekerBloedwrekerDe Nederlandse vertaling van het Hebreeuwse Goel ha-dam (גואל הדם) — de losser van het bloed. Onder de Mozaïsche wet de bloedverwant die de plicht had om de moordenaar van een familielid te achtervolgen en te bestraffen (Numeri 35). Het tweede van de drie ambten van de Goel, naast losser en bruidegom."; de naaste bloedverwant die het recht had een dood te wreken — de figuur waartegen de vrijstad bescherming bood. In het Hebreeuws is dit dezelfde wortel als goël, "verlosser": bloedwreker en Verlosser dragen één woord, waar het Nederlands twee onverwante woorden nodig heeft.
gruwel van de verwoesting — het teken uit Daniël (9:27; 11:31; 12:11), opgesteld op de heilige plaats, waarop de Messias het bevel tot vluchten liet ingaan (Mattheüs 24:15-16).
ha-poretz (הַפֹּרֵץ) — "de Doorbreker"; Hij die een bres slaat en het opgesloten volk uitleidt (Micha 2:13). De wortel staat daar tweemaal: Hij breekt vóór hen uit, en zíj breken door achter Hem aan.
harpazō (ἁρπάζω) — "wegrukken, met kracht wegnemen"; het werkwoord waarmee het Kind wordt weggerukt naar Gods troon (Openbaring 12:5), en waarmee de levenden worden weggerukt de Heer tegemoet in de lucht (1 Thessalonicenzen 4:17).
hetoimazō (ἑτοιμάζω) — "gereedmaken, bereiden"; het woord voor de bereide plaats van de vrouw (12:6), de gereedgemaakte Bruid (19:7) en de bereide stad (21:2; Johannes 14:2); elders in Openbaring ook voor bazuinen, paarden, engelen en de weg van de koningen (8:6; 9:7, 15; 16:12).
kanaf (כָּנָף) — "vleugel", maar ook "kleedslip, zoom"; het woord verbindt de bergende vleugel met het uitspreiden van een kleed over de bruid (Ruth 3:9; Ezechiël 16:8).
katépien (κατέπιεν) — de voltooide vorm "verzwolg" (van katapinō); zie bala.
ketiv / qere — tekstkritische termen: het ketiv is wat in de Hebreeuwse tekst geschreven staat, het qere wat gelezen wordt. Bij Jesaja 63:9 bepaalt de keuze of er staat "Hij was benauwd" of "het was Hem géén benauwdheid".
ketoeba — het Joodse huwelijkscontract; in de choepa-lezing het beeld van de 10 woorden van Sinaï als de bepalingen van het verbond.
loipoi / epiloipoi (λοιποί) — "de overigen"; het woord voor "de overigen van haar zaad" (Openbaring 12:17), dat teruggrijpt op de "overigen" (hoi epiloipoi tōn adelphōn autōn) van Micha 5:2 LXX — waar het Hebreeuws "de rest van zijn broeders" (jeter echaw) leest.
manna (מָן) — het brood uit de hemel in de woestijn; de naam komt van de vraag man hu, "wat is dat?" (Exodus 16:15). Vraag en naam staan in het Hebreeuws in hetzelfde vers.
merken (de vier) — de weegtekens die dit boek bij elke lezing zet: goed gedocumenteerd, gewogen, betwist, speculatief/raamwerk. Zie de Verantwoording.
midbar (מִדְבָּר) — "woestijn"; het land waar niets groeit en waar dit volk telkens opnieuw zijn God ontmoet.
miqlat (מִקְלָט) — "toevlucht, vrijstad"; de stad waarheen een doodslager kon vluchten en veilig bleef "tot de dood van de hogepriester" (Numeri 35).
nesher (נֶשֶׁר) — "arend"; het beeld van het dragen (Exodus 19:4; Deuteronomium 32:11) én, in andere teksten, van het oordeel.
nikaō (νικάω) — "overwinnen"; het woord van de zeven overwinnaarsbeloften in de brieven aan de gemeenten (2-3), waarvan de laatste de troon van 3:21 is. In 12:11 staat het in de voltooide tijd: zij hébben overwonnen door het bloed van het Lam.
nus / barach (נוּס / בָּרַח) — twee werkwoorden voor "vluchten": nus kan "vluchten tót" een toevlucht dragen, barach betekent "wegvluchten van".
rachef (רָחַף) — "zweven, broeden"; het zeldzame woord van de Geest boven de wateren (Genesis 1:2) en van de arend boven zijn jong (Deuteronomium 32:11).
Schelfzee — de zee die zich voor Israël opende en zich over de Egyptenaren sloot (Exodus 14–15); de achtergrond van de aarde die de rivier verzwelgt.
Sjoa — de moord op een derde van de Joodse gemeenschap in de twintigste eeuw; in dit boek onder ogen gezien bij de "benauwdheid van Jakob" en het gelouterde derde deel van Zacharia 13.
skēnoō (σκηνόω) — "tabernakelen, wonen"; in Openbaring viermaal, en telkens van God en zijn volk, nooit van engelen: God over de schare vóór de troon (7:15), de hemelen en wie daarin wonen (12:12), zij die het beest lastert (13:6), en God bij de mensen (21:3).
sukka (סֻכָּה) — "loofhut, beschutting"; het beeld van Gods beschermende "hut" boven de woestijn (Jesaja 4:5-6), verbonden met het Loofhuttenfeest als gedenken van de woestijntijd.
supersessionisme (vervangingsleer) — de leer dat de gemeente Israël heeft vervangen; door dit boek uitdrukkelijk afgewezen (Romeinen 11).
tannin / Leviathan / Rahab (תַּנִּין / לִוְיָתָן / רַהַב) — de zeedraak, het chaosmonster van de oude teksten: tannin is de soortnaam, Leviathan en Rahab zijn eigennamen van dezelfde gestalte, die God bij de schepping en bij de Schelfzee bedwong (Job 26:12-13; Psalm 74:13-14; 89:11; Jesaja 27:1; 51:9).
Tenach — de Hebreeuwse Bijbel, genoemd naar haar drie delen: Tora (wet), Nevi'im (profeten) en Ketoevim (geschriften).
Textus Receptus — de Griekse grondtekst (naar Scrivener) die dit boek voor het Nieuwe Testament aanhoudt.
tijd, tijden en een halve tijd — de formule uit Daniël (7:25; 12:7) voor drieënhalf jaar, in Openbaring 12:14 over de bewaring van de vrouw; gelijk aan de 1.260 dagen (12:6); de 42 maanden van het beest (13:5) meten dezelfde drieënhalf jaar in de ruimere eenheid.
topos / maqom (τόπος / מָקוֹם) — "plaats"; de bereide plaats van de vrouw (Openbaring 12:6) en de plaats die de Zoon gereedmaakt (Johannes 14:2).
trephō (τρέφω) — "voeden"; het werkwoord bij de vrouw (12:6, 14), telkens zó dat de voedende hand buiten beeld blijft — de grammatica van het manna.
weeën-matrix — de zes profetenplaatsen die de eindtijdse geboorte bij de benauwdheid leggen: Jesaja 26:17-19; 66:7-9; Jeremia 30:6-7; Micha 4:9-10; 5:2; Daniël 12:1-2. Zie Deel I en de masterconcordantie, afdeling 4.
zera / sperma (זֶרַע / σπέρμα) — "zaad"; het woord dat tegelijk collectief (de nakomelingschap) en individueel (de Ene) kan dragen (Genesis 3:15; Galaten 3:16; Openbaring 12:17).
Hebreeuwse, Griekse en enkele technische termen, alfabetisch. Waar een woord in de tekst schuin staat, is de betekenis hier kort gegeven.
aqara (עֲקָרָה) — "onvruchtbare"; de kinderloze vrouw die in de profeten gaat zingen omdat haar kinderen talrijker worden dan die van de getrouwde (Jesaja 54:1).
Baäli / Ishi — "mijn Meester" / "mijn Man"; in Hosea 2 de twee namen waarmee Israël God aanroept — van "Meester" naar "Man", van dienst naar liefde.
bala / katapinō (בָּלַע / καταπίνω) — "verzwelgen, opslokken"; het werkwoord van de Schelfzee (Exodus 15:12) en van de aarde die de rivier verzwelgt (Openbaring 12:16).
Bozra (בָּצְרָה) — stad in Edom; in Jesaja 34 en 63 de plaats vanwaar de Verlosser komt met bloed op het kleed. De Hebreeuwse vorm botsrah kan ook "schaapskooi" betekenen (Micha 2:12).
chasa (חָסָה) — "schuilen, de toevlucht nemen"; een woord uit de Psalmen voor het schuilen bíj God, vaak "onder Zijn vleugels".
choepa — het bruiloftsbaldakijn; in de Joodse traditie het beeld waaronder Sinaï als de huwelijksberg van God en Israël wordt gelezen.
ekpheugō / exephygen (ἐκφεύγω) — "ontkomen"; het werkwoord van Jesaja 66:7 LXX, waar zij ontkomt en baart vóórdat de pijn komt. In het Nieuwe Testament staat het tweemaal eschatologisch: "waak en bid dat u in staat mag zijn te ontkomen aan al deze dingen" (Lukas 21:36) en "zij zullen niet ontkomen" (1 Thessalonicenzen 5:3); verder Hebreeën 2:3 en 12:25, en viermaal niet-eschatologisch.
El-roï (אֵל רֳאִי) — "de God die naar mij omziet"; de naam die Hagar aan God geeft bij de bron in de woestijn (Genesis 16:13) — de eerste mens in de Schrift die God een naam geeft.
erēmos (ἔρημος) — Grieks voor "woestijn"; komt in Openbaring driemaal voor: tweemaal bij de vrouw (12:6, 14) en eenmaal bij de hoer (17:3).
goël ha-dam (גֹּאֵל הַדָּם) — "de bloedwrekerBloedwrekerDe Nederlandse vertaling van het Hebreeuwse Goel ha-dam (גואל הדם) — de losser van het bloed. Onder de Mozaïsche wet de bloedverwant die de plicht had om de moordenaar van een familielid te achtervolgen en te bestraffen (Numeri 35). Het tweede van de drie ambten van de Goel, naast losser en bruidegom."; de naaste bloedverwant die het recht had een dood te wreken — de figuur waartegen de vrijstad bescherming bood. In het Hebreeuws is dit dezelfde wortel als goël, "verlosser": bloedwreker en Verlosser dragen één woord, waar het Nederlands twee onverwante woorden nodig heeft.
gruwel van de verwoesting — het teken uit Daniël (9:27; 11:31; 12:11), opgesteld op de heilige plaats, waarop de Messias het bevel tot vluchten liet ingaan (Mattheüs 24:15-16).
ha-poretz (הַפֹּרֵץ) — "de Doorbreker"; Hij die een bres slaat en het opgesloten volk uitleidt (Micha 2:13). De wortel staat daar tweemaal: Hij breekt vóór hen uit, en zíj breken door achter Hem aan.
harpazō (ἁρπάζω) — "wegrukken, met kracht wegnemen"; het werkwoord waarmee het Kind wordt weggerukt naar Gods troon (Openbaring 12:5), en waarmee de levenden worden weggerukt de Heer tegemoet in de lucht (1 Thessalonicenzen 4:17).
hetoimazō (ἑτοιμάζω) — "gereedmaken, bereiden"; het woord voor de bereide plaats van de vrouw (12:6), de gereedgemaakte Bruid (19:7) en de bereide stad (21:2; Johannes 14:2); elders in Openbaring ook voor bazuinen, paarden, engelen en de weg van de koningen (8:6; 9:7, 15; 16:12).
kanaf (כָּנָף) — "vleugel", maar ook "kleedslip, zoom"; het woord verbindt de bergende vleugel met het uitspreiden van een kleed over de bruid (Ruth 3:9; Ezechiël 16:8).
katépien (κατέπιεν) — de voltooide vorm "verzwolg" (van katapinō); zie bala.
ketiv / qere — tekstkritische termen: het ketiv is wat in de Hebreeuwse tekst geschreven staat, het qere wat gelezen wordt. Bij Jesaja 63:9 bepaalt de keuze of er staat "Hij was benauwd" of "het was Hem géén benauwdheid".
ketoeba — het Joodse huwelijkscontract; in de choepa-lezing het beeld van de 10 woorden van Sinaï als de bepalingen van het verbond.
loipoi / epiloipoi (λοιποί) — "de overigen"; het woord voor "de overigen van haar zaad" (Openbaring 12:17), dat teruggrijpt op de "overigen" (hoi epiloipoi tōn adelphōn autōn) van Micha 5:2 LXX — waar het Hebreeuws "de rest van zijn broeders" (jeter echaw) leest.
manna (מָן) — het brood uit de hemel in de woestijn; de naam komt van de vraag man hu, "wat is dat?" (Exodus 16:15). Vraag en naam staan in het Hebreeuws in hetzelfde vers.
merken (de vier) — de weegtekens die dit boek bij elke lezing zet: goed gedocumenteerd, gewogen, betwist, speculatief/raamwerk. Zie de Verantwoording.
midbar (מִדְבָּר) — "woestijn"; het land waar niets groeit en waar dit volk telkens opnieuw zijn God ontmoet.
miqlat (מִקְלָט) — "toevlucht, vrijstad"; de stad waarheen een doodslager kon vluchten en veilig bleef "tot de dood van de hogepriester" (Numeri 35).
nesher (נֶשֶׁר) — "arend"; het beeld van het dragen (Exodus 19:4; Deuteronomium 32:11) én, in andere teksten, van het oordeel.
nikaō (νικάω) — "overwinnen"; het woord van de zeven overwinnaarsbeloften in de brieven aan de gemeenten (2-3), waarvan de laatste de troon van 3:21 is. In 12:11 staat het in de voltooide tijd: zij hébben overwonnen door het bloed van het Lam.
nus / barach (נוּס / בָּרַח) — twee werkwoorden voor "vluchten": nus kan "vluchten tót" een toevlucht dragen, barach betekent "wegvluchten van".
rachef (רָחַף) — "zweven, broeden"; het zeldzame woord van de Geest boven de wateren (Genesis 1:2) en van de arend boven zijn jong (Deuteronomium 32:11).
Schelfzee — de zee die zich voor Israël opende en zich over de Egyptenaren sloot (Exodus 14–15); de achtergrond van de aarde die de rivier verzwelgt.
Sjoa — de moord op een derde van de Joodse gemeenschap in de twintigste eeuw; in dit boek onder ogen gezien bij de "benauwdheid van Jakob" en het gelouterde derde deel van Zacharia 13.
skēnoō (σκηνόω) — "tabernakelen, wonen"; in Openbaring viermaal, en telkens van God en zijn volk, nooit van engelen: God over de schare vóór de troon (7:15), de hemelen en wie daarin wonen (12:12), zij die het beest lastert (13:6), en God bij de mensen (21:3).
sukka (סֻכָּה) — "loofhut, beschutting"; het beeld van Gods beschermende "hut" boven de woestijn (Jesaja 4:5-6), verbonden met het Loofhuttenfeest als gedenken van de woestijntijd.
supersessionisme (vervangingsleer) — de leer dat de gemeente Israël heeft vervangen; door dit boek uitdrukkelijk afgewezen (Romeinen 11).
tannin / Leviathan / Rahab (תַּנִּין / לִוְיָתָן / רַהַב) — de zeedraak, het chaosmonster van de oude teksten: tannin is de soortnaam, Leviathan en Rahab zijn eigennamen van dezelfde gestalte, die God bij de schepping en bij de Schelfzee bedwong (Job 26:12-13; Psalm 74:13-14; 89:11; Jesaja 27:1; 51:9).
Tenach — de Hebreeuwse Bijbel, genoemd naar haar drie delen: Tora (wet), Nevi'im (profeten) en Ketoevim (geschriften).
Textus Receptus — de Griekse grondtekst (naar Scrivener) die dit boek voor het Nieuwe Testament aanhoudt.
tijd, tijden en een halve tijd — de formule uit Daniël (7:25; 12:7) voor drieënhalf jaar, in Openbaring 12:14 over de bewaring van de vrouw; gelijk aan de 1.260 dagen (12:6); de 42 maanden van het beest (13:5) meten dezelfde drieënhalf jaar in de ruimere eenheid.
topos / maqom (τόπος / מָקוֹם) — "plaats"; de bereide plaats van de vrouw (Openbaring 12:6) en de plaats die de Zoon gereedmaakt (Johannes 14:2).
trephō (τρέφω) — "voeden"; het werkwoord bij de vrouw (12:6, 14), telkens zó dat de voedende hand buiten beeld blijft — de grammatica van het manna.
weeën-matrix — de zes profetenplaatsen die de eindtijdse geboorte bij de benauwdheid leggen: Jesaja 26:17-19; 66:7-9; Jeremia 30:6-7; Micha 4:9-10; 5:2; Daniël 12:1-2. Zie Deel I en de masterconcordantie, afdeling 4.
zera / sperma (זֶרַע / σπέρμα) — "zaad"; het woord dat tegelijk collectief (de nakomelingschap) en individueel (de Ene) kan dragen (Genesis 3:15; Galaten 3:16; Openbaring 12:17).