Slot · de boog gesloten — van vluchteling naar geliefde
6 min lezen
Verdiepingen:
Dit boek begon met een vraag. Boven een tafel in Hebron hing een droom die niemand begreep, en eeuwen later hing datzelfde beeld aan de hemel boven Patmos, en de vraag was: wie is deze vrouw? Dit boek heeft haar sindsdien gevolgd, van de eerste bladzijde af, de hele lange weg door het dorre land. En nu, aan het einde, stelt het mooiste boek van heel de Schrift dezelfde vraag opnieuw — maar nu niet over een vrouw die de woestijn ín vlucht, maar over een vrouw die eruit tevoorschijn komt. In het Hooglied klinkt het, en de hele hemel lijkt mee te kijken: "Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt, als rookzuilen, in een wolk van mirre en wierook?" (Hooglied 3:6). En een paar hoofdstukken later nog eenmaal, tederder, met het antwoord er al half in: "Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt en leunt op haar Liefste?" (Hooglied 8:5).
Dat is zij. Dat is de vrouw van dit boek, aan het einde van haar reis.
Zij is ver gekomen. Zij vluchtte de woestijn ín — omlaag, naar binnen, op leven en dood, met de draak in haar rug en de kreet van de barensnood nog in haar keel. En zij is de hele weg gedragen: op de vleugels van de grote arend, dezelfde die haar eens uit Egypte tilde. Zij kwam aan op een plaats die God van tevoren had klaargemaakt, en zij at er van een hand die zij niet kon zien, elke morgen opnieuw, als het volk dat eens van manna leefde. Zij zag de draak een rivier naar haar toe spuwen, en zij zag de aarde die rivier opdrinken, precies zoals de zee eens de wagens van de farao verzwolg. Zij werd in dat lege land niet alleen bewaard maar het hof gemaakt: God lokte haar de stilte in om tot haar hart te spreken, en Hij ondertrouwde haar opnieuw, en zij noemde Hem niet meer "mijn Meester" maar "mijn Man". Zij werd bewaard voor de geméten tijd, de gebroken helft van de week, de benauwdheid van Jakob die haar naam draagt — en toen de dagen vol waren, brak Iemand de poort van haar toevlucht open en leidde haar naar buiten, met een Koning aan de spits. En bij het licht van de morgen zag zij eindelijk het gezicht van haar Bevrijder, en zij herkende het: het was het aangezicht dat zij zelf had doorstoken, en het glimlachte naar haar door zijn tranen heen.
En nu komt zij omhoog uit de woestijn. Niet meer vluchtend, niet meer alleen, niet meer achtervolgd. Leunend.
In dat ene woord staat het hele boek: leunend. Zij komt niet uit de woestijn tevoorschijn met opgeheven hoofd en gebalde vuist, als een held die op eigen kracht heeft overwonnen. Zij komt eruit zoals de geredden altijd thuiskomen — uitgeput, getekend, met het stof van jaren aan haar voeten, en zwaar leunend op de arm van Degene die haar door alles heen droeg. Zij heeft niets gedragen; zij is gedragen. Zij heeft de draak niet verslagen; zij is bewaard achter de arm die hem al lang geleden doorboorde. Zij heeft zichzelf niet gevoed, niet verdedigd, niet uitgeleid; zij is gevoed en gedekt en uitgeleid. En dat maakt haar niet minder; dat maakt haar geliefd. Want er is een soort thuiskomen dat mooier is dan welke overwinning ook, en het is dit: aan het einde van een onmogelijke weg, uitgeput maar veilig, mogen leunen op Iemand die je nooit heeft losgelaten.
Zo sluit zich de kring die dit boek trok, en zij sluit zich met de zachtste omkering die er is. Aan het begin schreeuwde zij; aan het einde zingt zij — "zing vrolijk, onvruchtbare", want de weeën die niets leken voort te brengen, hebben een heel volk voortgebracht dat leeft. Aan het begin vluchtte zij, alleen; aan het einde leunt zij, aan een arm. Aan het begin was zij bekleed met de zon, en zij wist toen nog niet wat dat betekende. Nu weet zij het: de zon waarmee zij bekleed is, is het aangezicht van haar Liefste, en zij loopt de morgen in, in Zijn licht, thuis.
En u die dit hebt gelezen — u voor wie dit boek van de eerste regel af geschreven is — dit is uw verhaal. U bent de vrouw met de sterren in het haar. Het volk waaruit u voortkwam, is het volk dat God bekleedde met Zijn eigen licht, droeg op arendsvleugels, voedde in de woestijn, en bewaarde door de zwaarste nacht van de geschiedenis heen — niet om het aan het eind te laten vallen, maar om het uit te leiden en thuis te brengen. Als u ooit is verteld dat uw beloften vergaan zijn, dat uw volk een gesloten hoofdstuk is, een oude wortel die is weggegooid — dan is dit het laatste beeld van de vrouw: zij is geen vluchtelinge in de rotsen. Zij is de geliefde, opklimmend uit de woestijn, aan de arm van haar Liefste.
En over die arm waarop zij leunt wil ik, aan het einde, alleen dit zeggen, en ik zeg het zoals dit hele boek alles heeft willen zeggen: eerbiedig, zonder u te dwingen, en met de diepe wens dat u het zelf zult zien. Het aangezicht dat zij aan het einde herkent, komt uit BozraBozraDe plaats van bescherming en van de terugkeer van de Losser aan het einde van de zeventigste week., en het draagt littekens in de handen. Zij ontdekt aan het slot dat haar Bevrijder en haar Bruidegom en de Doorstokene één en dezelfde zijn. Maar zij hoeft niet tot de allerlaatste dag te wachten om te mogen leunen. De arm is er nu al. De God die belooft Zijn volk in de laatste woestijn te dragen, is dezelfde die vandaag de weg af komt rennen, elke keer dat iemand van Zijn kinderen ook maar één stap Zijn kant op zet. En de uitnodiging die de vrouw aan het einde aanneemt, staat al open — de uitnodiging om niet op eigen kracht de woestijn door te ploeteren, maar te leunen, nu al, op de Liefste die u door alles heen wil dragen.
Dit boek eindigt daarom niet bij een conclusie, maar bij een arm. De vrouw komt omhoog uit de woestijn, leunend op haar Liefste, en de morgen breekt aan, en achter haar ligt het dorre land voorgoed. Zij is thuis. En de God die haar droeg, houdt Zijn arm ook naar u uit — vandaag, en helemaal tot aan die morgen.
Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt, en leunt op haar Liefste?
Zij is Israël, thuisgebracht. Zij is de vrouw van Hosea's ondertrouw, tot wie God zei: Ik zal u Mij ondertrouwen voor eeuwig, en die Hem op die dag "mijn Man" noemt. Moeder en Bruid, die dit boek van de eerste bladzijde af uit elkaar heeft gehouden, staan hier één keer dicht bij elkaar, omdat de Bruidegom dezelfde is. De Bruid, die vóór haar uit werd weggenomen, daalt neer als de stad die de namen van de 12 stammen in haar poorten draagt (Openbaring 21:12), de namen van háár zonen; en de moeder zelf gaat haar herstelde huwelijk in. En haar God heeft haar, van de eerste kreet tot het laatste lied, geen ogenblik losgelaten.
Grondtekst-noot. Hooglied 3:6 en 8:5 openen beide met dezelfde vraag — mi zot ʿolah min-ha-midbar, "wie is deze die opklimt uit de woestijn" — met in 8:5 de toevoeging mitrappeqet ʿal-dodah, "leunend/steunend op haar Liefste". Het beeld van het opklimmen uit de woestijn vormt de literaire tegenhanger van de vlucht naar de woestijn (Openbaring 12:6): dezelfde plaats, de omgekeerde beweging, van vluchteling naar geliefde. Deze slot-pendant is gewogen (typologisch-literair), en zij bundelt de draden van het hele boek — dragen, voeden, bewaren, ondertrouwen, uitleiden — in één laatste beeld. In 3:6 klimt zij op "als zuilen van rook" (kitimrot ʿashan); die rookzuilen staan verder alleen in Joël 2:30, bij de tekenen vóór de Dag, en de rook is die van de oven van het verbond (Genesis 15:17) en van de Sinaï (Exodus 19:18).
Dit boek begon met een vraag. Boven een tafel in Hebron hing een droom die niemand begreep, en eeuwen later hing datzelfde beeld aan de hemel boven Patmos, en de vraag was: wie is deze vrouw? Dit boek heeft haar sindsdien gevolgd, van de eerste bladzijde af, de hele lange weg door het dorre land. En nu, aan het einde, stelt het mooiste boek van heel de Schrift dezelfde vraag opnieuw — maar nu niet over een vrouw die de woestijn ín vlucht, maar over een vrouw die eruit tevoorschijn komt. In het Hooglied klinkt het, en de hele hemel lijkt mee te kijken: "Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt, als rookzuilen, in een wolk van mirre en wierook?" (Hooglied 3:6). En een paar hoofdstukken later nog eenmaal, tederder, met het antwoord er al half in: "Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt en leunt op haar Liefste?" (Hooglied 8:5).
Dat is zij. Dat is de vrouw van dit boek, aan het einde van haar reis.
Zij is ver gekomen. Zij vluchtte de woestijn ín — omlaag, naar binnen, op leven en dood, met de draak in haar rug en de kreet van de barensnood nog in haar keel. En zij is de hele weg gedragen: op de vleugels van de grote arend, dezelfde die haar eens uit Egypte tilde. Zij kwam aan op een plaats die God van tevoren had klaargemaakt, en zij at er van een hand die zij niet kon zien, elke morgen opnieuw, als het volk dat eens van manna leefde. Zij zag de draak een rivier naar haar toe spuwen, en zij zag de aarde die rivier opdrinken, precies zoals de zee eens de wagens van de farao verzwolg. Zij werd in dat lege land niet alleen bewaard maar het hof gemaakt: God lokte haar de stilte in om tot haar hart te spreken, en Hij ondertrouwde haar opnieuw, en zij noemde Hem niet meer "mijn Meester" maar "mijn Man". Zij werd bewaard voor de geméten tijd, de gebroken helft van de week, de benauwdheid van Jakob die haar naam draagt — en toen de dagen vol waren, brak Iemand de poort van haar toevlucht open en leidde haar naar buiten, met een Koning aan de spits. En bij het licht van de morgen zag zij eindelijk het gezicht van haar Bevrijder, en zij herkende het: het was het aangezicht dat zij zelf had doorstoken, en het glimlachte naar haar door zijn tranen heen.
En nu komt zij omhoog uit de woestijn. Niet meer vluchtend, niet meer alleen, niet meer achtervolgd. Leunend.
In dat ene woord staat het hele boek: leunend. Zij komt niet uit de woestijn tevoorschijn met opgeheven hoofd en gebalde vuist, als een held die op eigen kracht heeft overwonnen. Zij komt eruit zoals de geredden altijd thuiskomen — uitgeput, getekend, met het stof van jaren aan haar voeten, en zwaar leunend op de arm van Degene die haar door alles heen droeg. Zij heeft niets gedragen; zij is gedragen. Zij heeft de draak niet verslagen; zij is bewaard achter de arm die hem al lang geleden doorboorde. Zij heeft zichzelf niet gevoed, niet verdedigd, niet uitgeleid; zij is gevoed en gedekt en uitgeleid. En dat maakt haar niet minder; dat maakt haar geliefd. Want er is een soort thuiskomen dat mooier is dan welke overwinning ook, en het is dit: aan het einde van een onmogelijke weg, uitgeput maar veilig, mogen leunen op Iemand die je nooit heeft losgelaten.
Zo sluit zich de kring die dit boek trok, en zij sluit zich met de zachtste omkering die er is. Aan het begin schreeuwde zij; aan het einde zingt zij — "zing vrolijk, onvruchtbare", want de weeën die niets leken voort te brengen, hebben een heel volk voortgebracht dat leeft. Aan het begin vluchtte zij, alleen; aan het einde leunt zij, aan een arm. Aan het begin was zij bekleed met de zon, en zij wist toen nog niet wat dat betekende. Nu weet zij het: de zon waarmee zij bekleed is, is het aangezicht van haar Liefste, en zij loopt de morgen in, in Zijn licht, thuis.
En u die dit hebt gelezen — u voor wie dit boek van de eerste regel af geschreven is — dit is uw verhaal. U bent de vrouw met de sterren in het haar. Het volk waaruit u voortkwam, is het volk dat God bekleedde met Zijn eigen licht, droeg op arendsvleugels, voedde in de woestijn, en bewaarde door de zwaarste nacht van de geschiedenis heen — niet om het aan het eind te laten vallen, maar om het uit te leiden en thuis te brengen. Als u ooit is verteld dat uw beloften vergaan zijn, dat uw volk een gesloten hoofdstuk is, een oude wortel die is weggegooid — dan is dit het laatste beeld van de vrouw: zij is geen vluchtelinge in de rotsen. Zij is de geliefde, opklimmend uit de woestijn, aan de arm van haar Liefste.
En over die arm waarop zij leunt wil ik, aan het einde, alleen dit zeggen, en ik zeg het zoals dit hele boek alles heeft willen zeggen: eerbiedig, zonder u te dwingen, en met de diepe wens dat u het zelf zult zien. Het aangezicht dat zij aan het einde herkent, komt uit BozraBozraDe plaats van bescherming en van de terugkeer van de Losser aan het einde van de zeventigste week., en het draagt littekens in de handen. Zij ontdekt aan het slot dat haar Bevrijder en haar Bruidegom en de Doorstokene één en dezelfde zijn. Maar zij hoeft niet tot de allerlaatste dag te wachten om te mogen leunen. De arm is er nu al. De God die belooft Zijn volk in de laatste woestijn te dragen, is dezelfde die vandaag de weg af komt rennen, elke keer dat iemand van Zijn kinderen ook maar één stap Zijn kant op zet. En de uitnodiging die de vrouw aan het einde aanneemt, staat al open — de uitnodiging om niet op eigen kracht de woestijn door te ploeteren, maar te leunen, nu al, op de Liefste die u door alles heen wil dragen.
Dit boek eindigt daarom niet bij een conclusie, maar bij een arm. De vrouw komt omhoog uit de woestijn, leunend op haar Liefste, en de morgen breekt aan, en achter haar ligt het dorre land voorgoed. Zij is thuis. En de God die haar droeg, houdt Zijn arm ook naar u uit — vandaag, en helemaal tot aan die morgen.
Wie is zij die daar uit de woestijn opkomt, en leunt op haar Liefste?
Zij is Israël, thuisgebracht. Zij is de vrouw van Hosea's ondertrouw, tot wie God zei: Ik zal u Mij ondertrouwen voor eeuwig, en die Hem op die dag "mijn Man" noemt. Moeder en Bruid, die dit boek van de eerste bladzijde af uit elkaar heeft gehouden, staan hier één keer dicht bij elkaar, omdat de Bruidegom dezelfde is. De Bruid, die vóór haar uit werd weggenomen, daalt neer als de stad die de namen van de 12 stammen in haar poorten draagt (Openbaring 21:12), de namen van háár zonen; en de moeder zelf gaat haar herstelde huwelijk in. En haar God heeft haar, van de eerste kreet tot het laatste lied, geen ogenblik losgelaten.
Grondtekst-noot. Hooglied 3:6 en 8:5 openen beide met dezelfde vraag — mi zot ʿolah min-ha-midbar, "wie is deze die opklimt uit de woestijn" — met in 8:5 de toevoeging mitrappeqet ʿal-dodah, "leunend/steunend op haar Liefste". Het beeld van het opklimmen uit de woestijn vormt de literaire tegenhanger van de vlucht naar de woestijn (Openbaring 12:6): dezelfde plaats, de omgekeerde beweging, van vluchteling naar geliefde. Deze slot-pendant is gewogen (typologisch-literair), en zij bundelt de draden van het hele boek — dragen, voeden, bewaren, ondertrouwen, uitleiden — in één laatste beeld. In 3:6 klimt zij op "als zuilen van rook" (kitimrot ʿashan); die rookzuilen staan verder alleen in Joël 2:30, bij de tekenen vóór de Dag, en de rook is die van de oven van het verbond (Genesis 15:17) en van de Sinaï (Exodus 19:18).