Eén keer doorstoken, en toen herkend

Klim nu naar de e-snaar, de hoogste — en hoger nog, tot waar de vinger de snaar niet meer indrukt maar alleen even aanraakt, en de toon loskomt van de aarde: een flageolet, een boventoon, zuiver en bijna niet van deze wereld. Want dit is de derde dag.

Heel dit boek hing aan één regel van een gebroken profeet met een ontrouwe vrouw: "Na twee dagen zal Hij ons levend maken, op de derde dag zal Hij ons doen opstaan, en wij zullen voor Zijn aangezicht leven" (Hosea 6:2). Twee dagen lag Israël als dood. 2.000 jaar. En de derde dag is geen metafoor die ergens in de mist hangt — het is een ochtend met een datum die God kent, waarop een volk dat 2.000 jaar in de aarde lag, overeind komt.

Hoe gebeurt het? Niet met een leger. Niet met een slimme zet. Het gebeurt met een blik. Hier is de zin waar dit hele boek, zonder het steeds te zeggen, naartoe heeft gekropen: "Ik zal over het huis van David en over de inwoners van Jeruzalem de Geest van de genade en van de gebeden uitstorten. Zij zullen Mij aanschouwen, Die zij doorstoken hebben. Zij zullen over Hem rouw bedrijven, als met de rouwklacht over een enig kind" (Zacharia 12:10).

Zie wie er spreekt. "Zij zullen Míj aanschouwen, Die zíj doorstoken hebben." Het is God Die spreekt, en Hij zegt: Mij, doorstoken. De doorstoken God. En na 2.000 jaar — na de stijve nek, na de eerste keer, na het kruis dat ze niet herkenden — wordt de blinddoek weggetrokken, niet door een argument maar door de Geest van de genade, en ziet Israël eindelijk Wie daar al die tijd hing. Niet een godslasteraar. Niet een mislukte messias. Hém. De Doorstokene. Het enige kind.

Herken je het patroon nu het zich voor de laatste keer voltrekt? Het liep door heel Deel I. Jozef, door zijn broers verworpen en verkocht — en pas de tweede keer, als hij voor hen staat met de macht over hun leven, herkend: "Ik ben Jozef, uw broer." Mozes, de eerste keer weggehoond — "wie heeft u tot leider en rechter over ons aangesteld?" — en pas de tweede keer aanvaard als verlosser. Het was Stefanus die er met de stenen al om zijn oren op wees: zo doen jullie het altíjd, de eerste keer verwerpen jullie de redder, de tweede keer pas zien jullie wie hij was. De eerste keer doorstaken ze Hem. De tweede keer roepen ze om Hem. En Hij — dit is het wonder waar geen mens overheen komt — Hij komt.

"En zó zal heel Israël behouden worden, zoals geschreven staat: De Verlosser zal uit Sion komen en zal de goddeloosheden van Jakob afwenden. En dit is Mijn verbond met hen, wanneer Ik hun zonden zal wegnemen" (Romeinen 11:26-27). Hoor wat Paulus dáár doet, na 11 hoofdstukken worstelen met de vraag of God Zijn volk heeft verstoten. Hij roept het bijna uit. De verharding — die Deel I zo eerlijk en zo hard heeft benoemd, de stijve nek, de versluierde ogen — die verharding was nooit een doodvonnis. Ze was een "totdat." "De verharding is voor een deel over Israël gekomen, tótdat de volheid van de heidenen is ingegaan" (11:25). Een totdat heeft een einde. En hier, op de derde dag, is het einde gekomen. De schellen vallen van de ogen. De olijfboom die 2.000 jaar met afgebroken takken stond, krijgt zijn natuurlijke takken terug, geënt in hun eigen, oude, eigen stam (11:24). De wandelaar is thuis.

Noem de jaren nog één keer bij hun naam, en leg de viool dan neer om te luisteren wat er onder de getallen zingt. 38 jubeljaren in de woestijn van de volken. 40 in totaal, vanaf het sluiten van het venster — zó heet die spanne in dit boek; gedragen wordt zij er niet door. De naam is een beeld, en het beeld is genoeg, want het beeld zingt. 2.000 jaar van "volgend jaar in Jeruzalem," gezegd in getto's, op vluchtwegen, in barakken, door een volk dat alle reden had om het verlangen te verleren en het tóch niet verleerde. En nu, op de derde dag, is het geen "volgend jaar" meer. Het is dít jaar. Het is vandaag. De wandelende Arameeër, die uit geloof vertrok en nooit een steen bezat van het land dat hem beloofd was, ziet zijn verste kleinkinderen aankomen bij de poort — en de Messias staat er, met de littekens nog in Zijn handen, en zegt niet "te laat," maar "welkom thuis."

Dit is het hoogste punt van de hele reeks. Hier mag de stem op de snaren juichen tot ze overslaat van vreugde. Want als God dít doet — als Hij een volk met de stijfste nek in de geschiedenis, na twee dagen dood-zijn en 40 jubeljaren dwalen, op de derde dag opwekt en in de armen sluit — dan is er geen stijve nek, geen tweede keer, geen verspild leven, geen te ver afgedwaald hart waar Hij niet overheen kan. De thuiskomst van Israël is de garantie voor de thuiskomst van iedereen die dacht dat hij te laat was.

Verdieping — De tweede keer (Zacharia 12, Romeinen 11, en het patroon van Stefanus)

Drie lijnen komen hier samen, en ze zijn elk oud en breed gedragen. Zacharia 12:10 voorzegt een toekomstige dag waarop God de "Geest van de genade en van de gebeden" over Jeruzalem uitstort en het volk rouwklaagt over "Mij, Die zij doorstoken hebben" — een tekst die het Nieuwe Testament uitdrukkelijk op de doorstoken Christus betrekt (Johannes 19:37) en op een nóg toekomstig aanschouwen (Openbaring 1:7). (Goed gedocumenteerd.) Romeinen 11:25-27 spreekt van een verharding "voor een deel" en "totdat," gevolgd door de redding van "heel Israël" en een Verlosser uit Sion — een volgorde (eerst de volheid van de heidenen, dán heel Israël) die een toekomstige ommekeer voor het volk als geheel het meest natuurlijk leest. (Gewogen lezing; over de exacte aard van "heel Israël" is door de eeuwen getwist, maar de toekomstige, nationale strekking heeft sterke papieren.)

En de derde lijn is het patroon dat Stefanus zelf blootlegde in zijn laatste preek (Handelingen 7): Jozef de tweede keer herkend (7:13), Mozes de tweede keer aanvaard (7:35) — "déze Mozes, die zij verloochend hadden." Stefanus trok de lijn door naar zijn eigen geslacht: ook de Rechtvaardige is de eerste keer verworpen. Het model van deze reeks trekt hem één stap verder: zoals bij Jozef en Mozes volgt na de eerste verwerping een tweede, herkennende ontmoeting — en die tweede ontmoeting is de derde dag. (Gewogen lezing: het "tweede keer"-patroon is tekstueel echt en door Stefanus zelf benoemd; de toepassing op de wederkomst is een verantwoorde doortrekking, geen bewijs.)

Verdieping — Twee gestalten, geen twee sporen

Hoofdstuk 4 beloofde een toets: hoe past een nationaal herstel van Israël in één olijfboom, zonder dat er alsnog twee sporen ontstaan? Het antwoord van deze reeks is een orde, geen scheiding. De bruid gaat omhoog bij de wegname; de vrouw blijft, en wordt door de verdrukking heen bewaard; en wie dan opkijkt naar de Doorstokene, wordt gered. Maar gered is niet hetzelfde als bruid. Het Pre-gruwel model vergrendelt dat uitdrukkelijk: heel Israël gered, ja; daarmee bruid, nee. Het volk erkent zijn Messias en leeft onder Hem in het vrederijk — heil in de gestalte van het millennium-volk, niet in die van de hemelse bruid. Toch zijn het geen twee heilswegen. Het is één boom, waarop de natuurlijke takken later worden teruggeënt (Romeinen 11:24), met dezelfde heiligheid van dezelfde wortel (11:16): later, en in een andere gestalte, maar op dezelfde stam. En het gelovig overblijfsel van Israël uit alle eeuwen hoort al bij de bruid; de twee gestalten lopen dus niet langs volk of bloed, maar langs het moment van de deur. Wie later komt, is niet minder gered — alleen later, en anders.

De prijs: dat de grens tussen bruid en later geënten bij de wegname ligt, is een keuze van het model; geen tekst wijst de bruid na de wegname op aarde aan. En de reeks claimt de gestalten, niet hun samenvoeging in de eeuwige staat: of de later geënten deel zijn van de stad of in haar licht wandelen (Openbaring 21:24-27), beslist de tekst niet. De falsificator: één tekst die het verharde Israël van Romeinen 11 de bruid noemt, of die de wegname en de bekering van Israël op één moment legt. Dan vallen de gestalten samen, en dan is de orde van dit boek weg. (Gewogen lezing: de orde rust op "totdat" (Romeinen 11:25) en op de ene boom; de verdeling in gestalten is constructie van het model.)