Brieven aan de Bruid

19 min lezende ArchitectGoël

Vóór de zeven kandelaren komt eerst een Hebreeuws veld in de oogsttijd, want zonder dat veld slaat de inspectie nergens op.

Het boek Ruth is het kortste liefdesverhaal in de Bijbel en ook het juridisch meest nauwkeurige. Het speelt zich af in de dagen van de richters, toen hongersnood een Joods gezin over de Jordaan had gedreven, het heidense land Moab in. De vader, Elimelech, stierf daar. Zijn twee zonen trouwden met Moabitische vrouwen, en stierven toen ook. De moeder, Naomi, bleef alleen achter met twee buitenlandse schoondochters en geen erfdeel dat zij kon bewerken, geen zoon die de familienaam kon dragen, en geen economische toekomst. Zij keerde zich om, om met lege handen terug te lopen naar Bethlehem.

Een van de twee schoondochters weigerde haar te verlaten. Haar naam was Ruth. Zij was een Moabitische van geboorte — een heidin, een buitenstaander, een vrouw uit juist het volk dat Israël op een afstand had moeten houden. Zij had geen aanspraak op het verbond, geen recht op het land, geen plaats in de geslachtsregisters die ertoe deden. Maar zij had haar man liefgehad, en zij had haar schoonmoeder liefgehad, en zij nam de grote beslissing van haar leven op de weg naar Bethlehem: "Uw volk is mijn volk en uw God mijn God. Waar u sterft, zal ik sterven, en daar zal ik begraven worden."

Zo kwam Ruth in Bethlehem met Naomi, blut en zonder vrienden, arenlezend in velden die niet van haar waren, hopend dat de vriendelijkheid van vreemden hen door de oogst heen in leven zou houden.

De vriendelijkheid die zij in een van die velden ontmoette, heette Boaz.

Boaz was een welvarend man uit de clan van Elimelech — een nabije bloedverwant, een verwant van aanzien, een man die de Hebreeuwse wet een goel noemde. Het woord betekent verlosser, en het droeg drie samengerolde functies in zich. Een goel was degene die verloren familiegrond terugkocht. Een goel was degene die de weduwe van een gestorven verwant huwde om een erfgenaam voor de familienaam te verwekken. En een goel was degene die het bloed van een vermoorde verwant wreekte op de moordenaar. Drie ambten, één ambtsdrager. De Hebreeuwse wet maakte geen onderscheid tussen hen, want het hele punt van de goel was dat je de liefde niet kon scheiden van het bezit, en niet van het bloed. Wie de grond zou terugkopen, moest ook de weduwe huwen. Wie de weduwe zou huwen, moest haar ook wreken als haar vijanden tegen haar opkwamen.

Met andere woorden: een goel was iemand die een hele situatie op zich nam. Land, vrouw, bloed — alle drie of geen.

Boaz zag Ruth arenlezen in zijn veld. Hij kwam te weten wie zij was. Hij gaf haar bescherming en voedsel. Hij regelde het zo dat zij overvloedig kon arenlezen zonder lastiggevallen te worden. En toen, in de centrale juridische scène van het boek, ging Boaz naar de stadspoort van Bethlehem en riep de oudsten bijeen om de kwestie van de lossing te beslechten.

Er was een andere verwant, nauwer in bloed dan Boaz, die het recht van eerste weigering had. Aan deze verwant werd de kans aangeboden om de grond van Elimelech te lossen. Hij zei ja — totdat Boaz de tweede clausule toevoegde. "Op de dag dat u de akker uit de hand van Naomi koopt, koopt u hem ook van Ruth, de Moabitische, de vrouw van de gestorvene, om de naam van de gestorvene over zijn erfelijk bezit in stand te houden." De nauwere verwant trok zich terug. Hij kon het zich niet veroorloven de vrouw er ook bij te nemen. Land kopen was een zakelijke overeenkomst; trouwen met een buitenlandse weduwe en kinderen verwekken om de naam van haar gestorven man te dragen, was een persoonlijke prijs die hij niet bereid was te betalen. Hij trok zijn schoen uit — het wettelijke teken van het opgeven van het recht — en Boaz nam de rol op zich.

Hij kocht de akker. Hij nam de bruid. Dezelfde transactie.

Aan Ruth en Boaz werd een zoon geboren. Zij noemden hem Obed. Obed was de vader van Isaï. Isaï was de vader van David. David was de voorvader van Jezus.

Het hele geslachtsregister van de Goel van de wereld loopt door een Moabitische heidense weduwe die een Hebreeuwse verwant kocht, samen met de grond van haar man — omdat de wet van Israël je niet toestond het land te nemen zonder ook de vrouw te nemen.

Dit is de romance die onder het hele boek Openbaring staat.

Het patroon in het grotere kader

Wat Boaz voor Ruth deed, deed Jezus voor de wereld.

De wereld was het land van Adam geweest. Eden was de oorspronkelijke akte; de mensheid was de oorspronkelijke eigenaar. Door de breuk in de hof gleed de titel uit menselijke handen in de handen van de kraker, en het hele menselijke ras werd — in dezelfde juridische pennenstreek — een weduwe. De man voor wie zij geschapen was, was van haar vervreemd. Het land dat zij had gekregen om te bewaren, was overgegaan op een usurpator. Zij had niets meer over van het huwelijk en niets meer over van het erfdeel.

Toen kwam een Verwant van ver weg af, het veld in.

Hij was de ene nabije verwant die het aanzien had om te kopen. Hij had de rijkdom van de hemelen tot Zijn beschikking. Hij had de familieband — Hij nam vlees en bloed aan om Zijn broeders nabij te zijn, zegt Hebreeën 2:14, en "Omdat nu die kinderen van vlees en bloed zijn, heeft Hij eveneens daaraan deel gehad om door de dood hem die de macht over de dood had — dat is de duivel — teniet te doen, en allen te verlossen die door angst voor de dood gedurende heel hun leven aan slavernij onderworpen waren." Hij kwam als een goel. Het land kon niet worden teruggekocht tenzij de weduwe gehuwd werd, dus nam Hij de weduwe op Zich als de prijs voor het terugkopen van het land.

Het kruis was de stadspoortscène in Bethlehem. Daar bij de poort van de wereld legde onze Verlosser de lossingsprijs neer — geen zilver, geen schoen, geen contract — Zijn eigen bloed, de enige munt die de kraker zou moeten honoreren. "U bent niet met vergankelijke dingen, zilver of goud, vrijgekocht," schrijft Petrus in 1 Petrus 1:18-19, "maar met het kostbaar bloed van Christus, als van een smetteloos en onbevlekt Lam." De prijs was betaald. De akker was de Zijne. En in dezelfde transactie — de twee zijn niet te scheiden — werd de weduwe Zijn Bruid.

Lees nu wat Hij Zijn discipelen vertelde in de bovenzaal in de nacht vóór Zijn dood, en lees het door de Hebreeuwse verlovingswet in plaats van door westerse romantische woordenschat. "In het huis van Mijn Vader zijn veel woningen; als dat niet zo was, zou Ik het u gezegd hebben. Ik ga heen om een plaats voor u gereed te maken. En als Ik heengegaan ben en plaats voor u gereedgemaakt heb, kom Ik terug en zal u tot Mij nemen, opdat ook u zult zijn waar Ik ben."

Dat is geen poëtische bemoediging voor rouwende discipelen. Dat klinkt als de belofte van een bruidegom die naar huis gaat om de kamer gereed te maken, zoals een latere uitleg van het Joodse huwelijk het voorstelt. De beker die Hij bij het avondmaal had geheven — "Deze drinkbeker is het nieuwe verbond in Mijn bloed, dat voor u vergoten wordt" — draagt in latere Joodse gebruiken de klank van de ondertrouwbeker; de wet van Mozes kent zo'n beker niet, het nieuwe verbond in Zijn bloed (Lukas 22:20) wel. De prijs was betaald; het contract was verzegeld; de bruid was nu de Zijne. Hij vertrok om de kamer te bouwen bij het huis van Zijn Vader. En Hij zou terugkomen, wanneer de kamer gereed was, om Zijn Bruid thuis te halen.

2.000 jaar zijn verstreken sinds dat avondmaal. De kamer is al die tijd in aanbouw geweest. De Bruidegom is aan de rechterhand van de Vader geweest, wachtend op het woord ga. De Bruid is op de aarde geweest, verspreid in steden en velden en huishoudens door de eeuwen heen, uitkijkend naar Zijn terugkeer. Sommigen kijken aandachtig uit. Sommigen vergeten waar zij op wachtten. Sommigen zijn helemaal opgehouden met uitkijken en zijn levens gaan bouwen waarin geen ruimte meer is voor een komende Echtgenoot.

Dit is de situatie wanneer onze Verlosser, op Patmos, zeven brieven dicteert aan zeven plaatselijke gemeenten in de Romeinse provincie Asia.

De brieven zijn geen kerkelijke audits. Het zijn liefdesbrieven van een ondertrouwde Echtgenoot aan Zijn Ondertrouwde Bruid — brieven die, met vurige ogen, vragen of zij nog steeds naar Hem uitkijkt.

Waarom deze zeven steden

De zeven gemeenten die deze brieven ontvingen, lagen op een ronde postroute in wat nu het westen van Turkije is. Een boodschapper die Patmos verliet richting het vasteland zou aanlanden in Efeze, dan noordwaarts langs de kust reizen naar Smyrna, landinwaarts naar Pergamus, zuidoostwaarts naar Thyatira, zuidwaarts door Sardis en Filadelfia, en ten slotte aankomen in Laodicea voordat de lus zich sloot. Zeven echte steden, zeven echte gemeenten, zeven echte gemeenschappen waarvan de namen in de geografie gestempeld staan.

Maar de Bruidegom koos deze zeven niet bij toeval, en Hij koos ze niet alleen vanwege hun eerste-eeuwse context.

Deze zeven gemeenten staan als een volledig portret van Zijn Bruid door het hele tijdperk tussen Zijn hemelvaart en Zijn terugkeer. Elke gemeente die ooit bestaan heeft sinds 31 n.Chr. vindt zichzelf ergens terug in deze zeven brieven. Sommige zijn vurig en orthodox maar hebben hun eerste liefde verloren (Efeze). Sommige zijn arm en vervolgd maar geestelijk rijk (Smyrna). Sommige tolereren valse leer van binnenuit (Pergamus en Thyatira). Sommige lijken levend maar zijn geestelijk dood (Sardis). Sommige hebben weinig kracht maar hebben Zijn woord bewaard (Filadelfia). Sommige zijn welvarend en zelfgenoegzaam en beseffen niet dat zij uitgespuwd zijn (Laodicea). De zeven brieven zijn het volledige diagnostische spectrum van de ondertrouwde Bruid die door de lange verloving heen wacht.

Er is nog één feit over deze zeven steden dat de Bruidegom in Zijn selectie lijkt te hebben ingebouwd. Hij waarschuwde verscheidene van deze gemeenten dat als zij zich niet bekeerden, Hij hun kandelaar zou wegnemen of hen uit Zijn mond zou spuwen. Die dreigingen waren niet abstract. Het waren geografische beloften. Loop vandaag door het westen van Turkije en je kunt staan in de ruïnes van Efeze, op stenen waar ooit de grote tempel van Diana hoog oprees. Je kunt dwalen door het stof van Sardis, waar geen levende gemeente is en bijna geen levende stad. Je kunt uitkijken over de lege vlakte waar Laodicea in glinsterende rijkdom lag, nu onbewoond puin.

En je kunt ook Smyrna binnenlopen — het moderne Izmir — een havenstad van bijna 3 miljoen mensen, na twee millennia nog steeds levend. Je kunt Filadelfia bezoeken — het moderne Alaşehir — nog steeds bewoond, nog steeds een werkende stad. De twee steden die de Bruidegom niet bedreigde met wegneming, zijn de twee steden die nog overeind staan. Van de vijf die Hij waarschuwde met oordeel, liggen er drie in puin: Efeze, Sardis en Laodicea. De handtekening van de Echtgenoot zit in het metselwerk zelf.

Hij houdt Zijn beloften.

De zeven brieven in hun structuur

Elk van de zeven brieven volgt dezelfde zevendelige vorm. De zeven worden niet met identiek detail doorlopen — dat zou een studieboek opleveren, geen liefdesverhaal. Ze komen op volgorde aan bod, maar met de verhoudingen zo gewogen dat de nadruk ligt op wat elke brief bijdraagt aan het grotere beeld: een Bruidegom die Zijn Bruid komt nakijken voordat Hij voor haar komt.

Elke brief opent met een adres — de engel van de gemeente in zus-en-zo'n stad — en een zelfbeschrijving van de Bruidegom, ontleend aan het visioen van hoofdstuk één. De zelfbeschrijving is niet willekeurig. Hij kiest de eigenschap die past bij wat deze gemeente moet zien. Aan Efeze, die haar eerste liefde verloren heeft, verschijnt Hij als Degene die de zeven sterren in Zijn rechterhand houdt en tussen de kandelaren wandelt — aanwezig, oplettend, nabij. Aan Smyrna onder vervolging verschijnt Hij als de Eerste en de Laatste, Die dood is geweest en weer levend is geworden. Aan Sardis, slapend en het niet wetend, verschijnt Hij als Degene die de zeven Geesten van God en de zeven sterren heeft — de enige die kan opwekken wat dood is.

Dan komt de inspectie. Ik ken uw werken. Die zin is geen verhoor; het is intimiteit. De Echtgenoot heeft elke regel van het dossier gelezen. Hij weet wat zij goed gedaan heeft en waar zij in vervallen is. Er zijn geen verrassingen in de rechtszaal van onze Verlosser, omdat er geen geheimen zijn in het huishouden van de Bruidegom.

Dan de lofprijzing en de klacht. De Echtgenoot is onverbloemd. Hij prijst wat waar is en benoemt wat gebroken is. Hij vermengt ze niet. Hij verzacht het gebrokene niet om haar gevoelens te sparen, en hij slaat de lofprijzing niet over om de berisping te laten doordringen. Beide gaan op tafel. Beide zijn het werk van iemand die genoeg liefheeft om waarheidsgetrouw te zijn.

Dan de oproep tot bekering, de waarschuwing en de belofte aan de overwinnaar. De belofte is altijd de schakel tussen de huidige strijd en de eeuwige stad. Wie overwint, hem zal Ik te eten geven van de boom van het leven, die midden in het paradijs van God staat. De boom van het leven duikt met name op in 22:2, aan de rivier die uit de troon van het Lam stroomt. De belofte gedaan aan een worstelende gemeente in Efeze wordt uitbetaald in de architectuur van het nieuwe Jeruzalem. De twee panelen — B en B' in het chiasme dat het vorige hoofdstuk in kaart bracht — zijn aan elkaar geklonken door deze beloften. Wat Hij hier in de inspectie zegt, levert Hij daar in de bruiloftsstad.

De zeven brieven, samen genomen, zijn de manier waarop de Bruidegom Zijn Bruid vertelt: Ik zie je. Ik heb je lief. Ik sta op het punt voor je te komen. Maak je gereed.

De twee onberispelijke — en de grote wending

Twee van de zeven gemeenten ontvangen helemaal geen klacht. Smyrna, onder brute vervolging, hoort de Echtgenoot spreken over lijden en de kroon van het leven — maar geen aanklacht tegen haar gedrag. Filadelfia, met weinig kracht, hoort lof voor het bewaren van Zijn woord en het niet verloochenen van Zijn Naam — en geen aanklacht.

De Echtgenoot heeft een zwak voor de vervolgde Bruid en de wakende Bruid. Lijden en waakzaamheid zijn de twee houdingen die geen klacht oproepen. De vijf andere gemeenten, in hun verschillende staten van gemak en compromis en verval, horen alle iets dat Hij hen wil laten herstellen. Maar Smyrna, die niets heeft dan haar trouw, en Filadelfia, die weinig heeft maar nog steeds de deur in de gaten houdt, zijn de twee die alleen liefde ontvangen.

Tegen Filadelfia zegt Hij iets dat Hij tegen niemand anders zegt. "Omdat u het woord van Mijn volharding hebt bewaard, zal ook Ik u bewaren uit het uur van de beproeving, dat over heel de bewoonde wereld komen zal, om te beproeven wie op de aarde wonen." (Openbaring 3:10).

Lees die woorden langzaam. "Ik zal u bewaren uit het uur van de beproeving." Vroeger lag in dit oeuvre het volle gewicht op het voorzetsel: ek, uit — niet "erdoorheen", niet "erin". Dat gewicht kan het voorzetsel niet dragen, en het is eerlijker dat te zeggen dan het vol te houden. Wat het vers wél zegt, is meer dan een voorzetsel ooit had kunnen dragen, en het staat in het adres: het uur komt "om hen te beproeven die op de aarde wonen", en dat is in dit boek de vaste naam van een vijandige klasse — zij aanbidden het beest, hun namen staan niet geschreven — waartoe Filadelfia niet behoort. Hoe de bewaring eruitziet, leert het vers niet; dat leert het typenpaar dat de Heer zelf ernaast legt, Noach ter plaatse geborgen en Lot eruit geleid, beiden op de dag zelf, waarbij de Bruid de weg van Lot gaat en de vrouw in de woestijn met de verzegelden op aarde de weg van Noach.

Twee teksten die vroeger bij deze belofte gelegd werden, horen elders thuis en winnen daarbij: "Verberg u een klein ogenblik, totdat de gramschap voorbij is" (Jesaja 26:20) is de brontekst van de vrouw in de woestijn, en Zefanja 2:3 richt zich tot het arme, ootmoedige volk dat in 3:12-13 de Rest heet. Ze worden niet meer voor 3:10 geclaimd. Het volle pleidooi voor deze lezing — het adres met al zijn vindplaatsen, Johannes 17:15 waar dezelfde uitdrukking tegenóver wegneming staat, de twee reddingen van 2 Petrus 2:5-9 en het typenpaar van Lukas 17:26-32 — draagt Het Pre-Gruwel Model; wie het vers voor vers behandeld wil zien, vindt het in Openbaring ontzegeld, Excurs B·2.

Dit is de expliciete vermelding, in de eigen stem van de Bruidegom, van wat latere hoofdstukken zullen ontvouwen als de eerstelingen van de tarweoogst.

Het vorige hoofdstuk liet zien dat het eerstelingenoffer van de tarwe op het Pinksterfeest twee broden, met zuurdeeg gebakken was, en dat die twee broden — in de primaire vervulling — Jood en heiden voorstellen, samengebakken tot één, één Bruid. De Kerk is de eerstelingen van de tarwe. Zij wordt de Heer geofferd aan het begin van het grote oogstjaar — en zij is geen voorhoede met de rest van dezelfde Bruid nog rijpend op het veld, maar één volledig gezelschap, dat in zijn geheel wordt thuisgehaald. Wie ná de gesloten deur van de wegname nog tot geloof komt, is niet een naoogst-rest ván de Bruid maar een onderscheiden kring: de bruiloftsgasten.

De belofte aan Filadelfia dateert dat offer niet; zij zegt tot wie het uur komt en tot wie het niet komt. Het uur van de beproeving komt over heel de wereld — dat is de zeventigste week die opent met het verbreken van de zegels en voortrolt door de bazuinen, met haar piek vanaf de gruwel —, maar het komt om hen te beproeven die op de aarde wonen, en Filadelfia hoort niet tot dat gezelschap. Het adres beslist hier, en niet een voorzetsel. En wie tijdens de zeventigste week zelf tot geloof komt — de bruiloftsgasten van een later hoofdstuk — is geen restant van diezelfde Bruid dat nog moet rijpen, maar een onderscheiden categorie: later op dezelfde olijfboom geënt, uit dezelfde wortelheiligheid, en ná haar verzameld (Romeinen 11:17, 24).

Wanneer gebeurt dit? De chronologie van Openbaring plaatst het ergens tussen het verbreken van de zegels (dat in hoofdstuk 6 staat) en het zevende zegel (dat in hoofdstuk 8 valt). Hoofdstuk 7 van dit boek traceert de exacte plaats, bij het onderzoek van het zesde zegel en zijn nasleep. Maar de belofte zelf — Ik zal u bewaren voor het uur — wordt hier gegeven, in de zevende brief aan de wakende Bruid.

Dit is het moment in Openbaring waar de Bruidegom haar van tevoren vertelt dat Hij een bijzondere genade heeft gereserveerd voor wie blijven uitkijken: zij gaat eerst naar huis.

Hij gaat verder. "Zie, Ik kom spoedig. Houd vast wat u hebt, opdat niemand uw kroon zal wegnemen. Wie overwint, hem zal Ik tot een zuil in de tempel van Mijn God maken, en hij zal daaruit niet meer weggaan. En Ik zal de Naam van Mijn God op hem schrijven en de naam van de stad van Mijn God, het nieuwe Jeruzalem, dat neerdaalt uit de hemel, bij Mijn God vandaan, en Mijn nieuwe Naam."

Een zuil. Drie namen geschreven. Een blijvende plaats in de tempel van de eeuwige stad. Lees deze passage met het huwelijksverbond in gedachten, en de beeldspraak komt tot leven: een zuil in de tempel is een blijvend onderdeel van het huis van de Echtgenoot. De namen die geschreven worden, zijn de nieuwe identiteit van een getrouwde vrouw — de Naam van de Vader, de naam van de stad, de eigen nieuwe Naam van de Bruidegom. Zij wordt onafscheidelijk van Hem.

De wakende Bruid wordt thuisgehaald als de eerstelingen van de tarwe. De Echtgenoot schrijft Zijn eigen Naam op haar. Zij gaat niet meer naar buiten.

Het onverbloemde slotwoord

De zevende brief eindigt niet met Filadelfia maar met Laodicea, en het contrast is met opzet.

Laodicea is de welvarende, zelfgenoegzame gemeente. "Ik ben rijk en steeds rijker geworden en heb aan niets gebrek," zegt zij. De Echtgenoot antwoordt: "U weet niet dat juist u ellendig, beklagenswaardig, arm, blind en naakt bent." Hij is naar de drempel van het huis van Zijn eigen Bruid gekomen — het huis van Zijn Bruid, betaald met Zijn bloed — en heeft Zichzelf buitengesloten gevonden. "Zie, Ik sta aan de deur en Ik klop." (Openbaring 3:20).

Deze passage wordt vaak aangehaald als evangelisatie voor ongelovigen, maar in de context is zij veel verschrikkelijker dan dat. De Echtgenoot klopt niet op de deur van een buitenstaander. Hij klopt op de deur van het huis van Zijn eigen Bruid — en vindt haar te comfortabel om open te doen.

Laodicea is de gemeente die niet weet dat er een bruiloft komt. Zij heeft zich in de verlovingsperiode genesteld alsof het een blijvende staat was. Zij is het verlovingshuis gaan inrichten met luxe die de Echtgenoot nooit gestuurd heeft. Zij heeft een leven gebouwd waarin de afwezigheid van de Bruidegom normaal is geworden, zelfs te verkiezen. De regeling is comfortabel. Er is geen dringende reden om te luisteren naar voetstappen op de weg.

Dus staat de Echtgenoot buiten, in de kou, en klopt.

Laodicea is de waarschuwing aan elke Bruid in elk tijdperk die begonnen is te vergeten waar zij op wacht. Zij is niet de kraker; zij is de Bruid die in slaap gevallen is met de lamp uit. De Echtgenoot geeft haar niet op. Hij zegt nog steeds: "Als iemand Mijn stem hoort en de deur opent, zal Ik bij hem binnenkomen en de maaltijd met hem gebruiken, en hij met Mij." De maaltijd is het bruiloftsmaal. Het maaltijd houden is de voltrekking. De belofte ligt nog steeds op tafel — maar zij vereist dat zij wakker wordt en de deur opent.

En tegen degene die de deur wel opent, doet de Bruidegom de hoogste van alle zeven beloften: "Wie overwint, zal Ik geven met Mij te zitten op Mijn troon, zoals ook Ik overwonnen heb, en Mij met Mijn Vader op Zijn troon gezet heb." Mederegering op de troon van het universum — gegeven aan de Bruid die, in de slechtste gemeente van de zeven, eenvoudig de deur opent.

De zeven brieven eindigen hier. De inspectie is voltooid. De Echtgenoot heeft Zijn rondgang langs de kandelaren gemaakt. Hij heeft geprezen wat waar is, benoemd wat gebroken is, opgeroepen tot bekering, Zijn beloften gedaan aan de overwinnaar in elke gemeente, en de wakende Bruid geïdentificeerd die thuisgehaald zal worden voordat het uur aanbreekt.

Het laatste woord van de zevende brief is geen dreiging. Het is een uitnodiging. "Wie oren heeft, laat hij horen wat de Geest tegen de gemeenten zegt."

De stem die Johannes hoorde als een bazuin op Patmos spreekt nu tot ons — door deze zeven brieven heen, over 2.000 jaar, door de vurige ogen die geen enkele wake gesloten zijn geweest, door de rechterhand die nog steeds zeven sterren houdt en uitreikt naar een Bruid die Hij in bloed betaald heeft.

De inspectie is voorbij.

Het volgende geluid in het boek is opnieuw de bazuinstem — maar dit keer roept zij Johannes, en door Johannes Zijn Bruid, om hierheen op te klimmen. De deuren van de hemelse rechtszaal staan op het punt zich te openen. De boekrol op de rechterhand van de Vader staat op het punt te worden opgeëist.

Onze Verlosser staat op het punt te nemen wat van Hem is.