Slotsom: het smalst verdedigbare venster, en de prijs van de alternatieven
4 min lezen
Verdiepingen:
Herodes sterft in het voorjaar van 4 v.Chr.; de winter van 4/3 blijft mogelijk, maar is minder waarschijnlijk. Het sterfjaar 4/3 v.Chr. is de goedkoopste lezing: keten C verwerpt over de 20 primaire gegevens niets en emendeert niets; het ene gegeven daarbuiten dat zij opzij legt, de 184e olympiade van AJ 14.389, legt elke keten opzij. De regeringsgetallen 34 en 37 leveren het jaar plat op, op elke keten; alleen een keuze van telregel beweegt het eraf, en die keuze is een post op de rekening, geen gegeven.
Het geboortevenster dat daaruit volgt is 6-4 v.Chr. — een band van jaren, zonder seizoen, want de veeg rekent op het geboortejaar en niet op de maand —, in run B-consistent samenvallend voor C, CA en HV. Binnen dat venster zijn de cellen niet gelijk. 5 v.Chr. is de robuustste: zij overleeft beide sterfseizoenen (voorjaar 4 en winter 4/3), run A en run B, en de doopjaren 27 en 28 n.Chr. 6 v.Chr. staat aan de vroege rand: zij leunt op één doopjaar (alleen doop 27; bij 28 is het kind 33, buiten de leeftijdsband). Dat is in jaarcellen gerekend. Met de grens van Tiberius' 15e jaar op 20 oktober 27 valt de doop laat in het najaar van 27 of in de winter van 27/28; in voltooide jaren blijft 6 v.Chr. ook bij een winterdoop staan (§9.3). 4 v.Chr. is krap: zij hangt aan het winterscenario én aan een geboorte kort vóór de dood — toegelaten, omdat de late Mattheüs-rand niet hard is. Meest waarschijnlijk is daarom 5 v.Chr., op robuustheid; SukkotSukkotLoofhuttenfeest; het zevendaagse herfstfeest dat het verblijf van Israël in de woestijn herdenkt, beginnend op 15 Tisjri. Het feest waarop Hoshana Rabbah valt. Zie Hoshana Rabbah, Shemini Atzeret. is daarbinnen HV's werkverwachting en geen uitkomst van de afleiding. Niet omdat 6 v.Chr. een aantoonbare prijs draagt: het is geen dode cel, het is een cel die minder klemmen overleeft.
10.1 De prijs van de alternatieven
SY (dood 1 v.Chr., geboorte 3/2 v.Chr.) is de duurste keten: drie verwerpingen en acht postulaten, op de sterfjaarkant alleen. Haar patristische troef — "virtually all early Christian authors" — lost bij nazien op in een rekentraditie van hoogstens twee families; haar census in 3/2 v.Chr. is nergens geattesteerd. Wie SY kiest, koopt een eclips-geldig sterfjaar tegen de hoogste rekening op tafel.
CA (dood 3/2 v.Chr.) is goedkoper, maar draagt één verwerping. De regeringsgetallen geven ook hier 4/3; de laatste stap naar 3/2 komt uit de antedateringsregel, niet uit een getal. Filippus is de verliespost.
C zelf is niet gratis, alleen goedkoopst. Haar inclusieve telregel wordt door dezelfde editie voor de Hasmoneeën verworpen en voor Herodes aangehouden, en wat die asymmetrie licenseert is de eclips. Dat is geen verwerping en geen emendatie; het is een telkeuze die op de rekening hoort en er ook op staat.
10.2 Wat het venster niet draagt
Het venster ontleent zijn vaste kern niet aan de doop- en kruisigingsas. Run A, vrijstaand — zonder 27 n.Chr.-anker en zonder Lukas 3:23 — geeft voor C, CA en HV al 8-4 v.Chr., met 8 als postulaat en 7 als zachte rand. Run B-consistent geeft 6-4. De koppeling neemt de twee zachtste cellen weg — 8 (al postulaat) en 7 (dat op Plummers leeftijdsband 28-32 buiten valt); de vaste kern 6-5-4 blijft op Mattheüs staan. De doop-as (Tiberius-telling, Lukas 3:23, de 69 weken) is een verdedigbare minderheidslezing en geen weerlegde klem; zij trimt de vroege rand, maar raakt de kern niet. Het venster is evenmin afgedwongen door doop 27 alleen: over doop 27, 28 en 29 samen staat C/CA/HV op 6-4. De vroege rand hangt wel aan de bandbreedte: op Hoehners ±3 zou zij tot 7 lopen, op Plummers ±2 tot 6 — dit werk houdt ±2 aan. De eerdere, nauwere uitkomst "5 of 4 v.Chr." rustte op een geïmporteerde vloer — Hoehners "no earlier than 5 B.C.", die aan doop 29 hangt en niet aan Lukas 3:23 — en is daarom teruggenomen.
Census, patristiek en sjemitta dragen het venster ook niet. Het zijn assen op nul: zij doden geen cel. Wat zij wel doen is stutten wegnemen onder de rivaliserende chronologieën.
10.3 Twee open assen — zelf een resultaat
Het sterfseizoen staat als boven: het voorjaar gaat voor, de winter van 4/3 is niet uitgesloten. De reisklok sluit alleen een dood pal vóór Pascha uit. De ziekteklok is een topos en klokt niet. De Ptolemaeus-sweep prijst Kushnir-Steins blokrekening, maar breekt haar niet. Wat de twee scheidt, is de dagenrekening van de eclips tot het PesachPesachPascha; het voorjaarsfeest dat de uittocht herdenkt, vallend op 14 Nisan. Het feest waarop het kruis viel in AD 31 (gewogen). De gruwel van de verwoesting valt in het model niet op Pesach maar op Purim 2031 (speculatief). van AJ 17.213: 30 dagen onder het voorjaar, 414 onder de winter. Dit scharnier beslist of 4 v.Chr. als geboortejaar meedoet; het staat alleen open voor wie de eclips van de chronologie losmaakt.
Het geboorteseizoen is onderbepaald. Sukkot en voorjaar eindigen gelijk op canon-typologie; de winter staat één stap achter, gedragen door receptie alleen. Geen antieke bron legt de geboorte in TisjriTisjriDe zevende maand van de Joodse geestelijke kalender, maar de eerste maand van de burgerlijke kalender, overeenkomend met september-oktober. Tisjri 1 is het Bazuinenfeest (Rosj Hasjana); Tisjri 10 is de Grote Verzoendag (Jom Kippoer); Tisjri 15-21 is het Loofhuttenfeest. De zeventigste week opent op Tisjri 1, 2027, in de chronologie die in dit boek wordt voorgesteld.. Het feest is geen datum: de keuze voor Loofhutten is een postulaat, en zo staat zij geboekt.
Dat beide assen open blijven, is geen tekortkoming van de afleiding. Het is een meting: de bronnen reiken tot hier en niet verder, en een werk dat verder reikt dan zijn bronnen rekent een prijs die het niet noemt.
10.4 Wat dit werk is
Een afleiding met een kostenrekening. Geen veldverkenning, geen herhaling van wie wat vond. Elke cel is herleidbaar tot een klem, elke klem tot een post, en de rekening ligt open naast die van de rivalen. Sterfjaar 4/3 v.Chr. is de goedkoopste lezing, met het sterfseizoen als boven. 5 v.Chr. is de robuustste cel in een venster dat tot 6 v.Chr. reikt; het geboorteseizoen is open.
Meer dan dat is het niet. Er is een goedkoopste keten met de rivalen ernaast, en een reproduceerbaar logigram. Wie één klem omzet — de eclips-uitsluiting, de Lukas-3:23-band, de Mattheüs-rand — ziet in `logigram.py` wat er met de uitkomst gebeurt. Dat is de toets die dit werk aan zijn lezer overlaat, en de enige die het vraagt.
Herodes sterft in het voorjaar van 4 v.Chr.; de winter van 4/3 blijft mogelijk, maar is minder waarschijnlijk. Het sterfjaar 4/3 v.Chr. is de goedkoopste lezing: keten C verwerpt over de 20 primaire gegevens niets en emendeert niets; het ene gegeven daarbuiten dat zij opzij legt, de 184e olympiade van AJ 14.389, legt elke keten opzij. De regeringsgetallen 34 en 37 leveren het jaar plat op, op elke keten; alleen een keuze van telregel beweegt het eraf, en die keuze is een post op de rekening, geen gegeven.
Het geboortevenster dat daaruit volgt is 6-4 v.Chr. — een band van jaren, zonder seizoen, want de veeg rekent op het geboortejaar en niet op de maand —, in run B-consistent samenvallend voor C, CA en HV. Binnen dat venster zijn de cellen niet gelijk. 5 v.Chr. is de robuustste: zij overleeft beide sterfseizoenen (voorjaar 4 en winter 4/3), run A en run B, en de doopjaren 27 en 28 n.Chr. 6 v.Chr. staat aan de vroege rand: zij leunt op één doopjaar (alleen doop 27; bij 28 is het kind 33, buiten de leeftijdsband). Dat is in jaarcellen gerekend. Met de grens van Tiberius' 15e jaar op 20 oktober 27 valt de doop laat in het najaar van 27 of in de winter van 27/28; in voltooide jaren blijft 6 v.Chr. ook bij een winterdoop staan (§9.3). 4 v.Chr. is krap: zij hangt aan het winterscenario én aan een geboorte kort vóór de dood — toegelaten, omdat de late Mattheüs-rand niet hard is. Meest waarschijnlijk is daarom 5 v.Chr., op robuustheid; SukkotSukkotLoofhuttenfeest; het zevendaagse herfstfeest dat het verblijf van Israël in de woestijn herdenkt, beginnend op 15 Tisjri. Het feest waarop Hoshana Rabbah valt. Zie Hoshana Rabbah, Shemini Atzeret. is daarbinnen HV's werkverwachting en geen uitkomst van de afleiding. Niet omdat 6 v.Chr. een aantoonbare prijs draagt: het is geen dode cel, het is een cel die minder klemmen overleeft.
10.1 De prijs van de alternatieven
SY (dood 1 v.Chr., geboorte 3/2 v.Chr.) is de duurste keten: drie verwerpingen en acht postulaten, op de sterfjaarkant alleen. Haar patristische troef — "virtually all early Christian authors" — lost bij nazien op in een rekentraditie van hoogstens twee families; haar census in 3/2 v.Chr. is nergens geattesteerd. Wie SY kiest, koopt een eclips-geldig sterfjaar tegen de hoogste rekening op tafel.
CA (dood 3/2 v.Chr.) is goedkoper, maar draagt één verwerping. De regeringsgetallen geven ook hier 4/3; de laatste stap naar 3/2 komt uit de antedateringsregel, niet uit een getal. Filippus is de verliespost.
C zelf is niet gratis, alleen goedkoopst. Haar inclusieve telregel wordt door dezelfde editie voor de Hasmoneeën verworpen en voor Herodes aangehouden, en wat die asymmetrie licenseert is de eclips. Dat is geen verwerping en geen emendatie; het is een telkeuze die op de rekening hoort en er ook op staat.
10.2 Wat het venster niet draagt
Het venster ontleent zijn vaste kern niet aan de doop- en kruisigingsas. Run A, vrijstaand — zonder 27 n.Chr.-anker en zonder Lukas 3:23 — geeft voor C, CA en HV al 8-4 v.Chr., met 8 als postulaat en 7 als zachte rand. Run B-consistent geeft 6-4. De koppeling neemt de twee zachtste cellen weg — 8 (al postulaat) en 7 (dat op Plummers leeftijdsband 28-32 buiten valt); de vaste kern 6-5-4 blijft op Mattheüs staan. De doop-as (Tiberius-telling, Lukas 3:23, de 69 weken) is een verdedigbare minderheidslezing en geen weerlegde klem; zij trimt de vroege rand, maar raakt de kern niet. Het venster is evenmin afgedwongen door doop 27 alleen: over doop 27, 28 en 29 samen staat C/CA/HV op 6-4. De vroege rand hangt wel aan de bandbreedte: op Hoehners ±3 zou zij tot 7 lopen, op Plummers ±2 tot 6 — dit werk houdt ±2 aan. De eerdere, nauwere uitkomst "5 of 4 v.Chr." rustte op een geïmporteerde vloer — Hoehners "no earlier than 5 B.C.", die aan doop 29 hangt en niet aan Lukas 3:23 — en is daarom teruggenomen.
Census, patristiek en sjemitta dragen het venster ook niet. Het zijn assen op nul: zij doden geen cel. Wat zij wel doen is stutten wegnemen onder de rivaliserende chronologieën.
10.3 Twee open assen — zelf een resultaat
Het sterfseizoen staat als boven: het voorjaar gaat voor, de winter van 4/3 is niet uitgesloten. De reisklok sluit alleen een dood pal vóór Pascha uit. De ziekteklok is een topos en klokt niet. De Ptolemaeus-sweep prijst Kushnir-Steins blokrekening, maar breekt haar niet. Wat de twee scheidt, is de dagenrekening van de eclips tot het PesachPesachPascha; het voorjaarsfeest dat de uittocht herdenkt, vallend op 14 Nisan. Het feest waarop het kruis viel in AD 31 (gewogen). De gruwel van de verwoesting valt in het model niet op Pesach maar op Purim 2031 (speculatief). van AJ 17.213: 30 dagen onder het voorjaar, 414 onder de winter. Dit scharnier beslist of 4 v.Chr. als geboortejaar meedoet; het staat alleen open voor wie de eclips van de chronologie losmaakt.
Het geboorteseizoen is onderbepaald. Sukkot en voorjaar eindigen gelijk op canon-typologie; de winter staat één stap achter, gedragen door receptie alleen. Geen antieke bron legt de geboorte in TisjriTisjriDe zevende maand van de Joodse geestelijke kalender, maar de eerste maand van de burgerlijke kalender, overeenkomend met september-oktober. Tisjri 1 is het Bazuinenfeest (Rosj Hasjana); Tisjri 10 is de Grote Verzoendag (Jom Kippoer); Tisjri 15-21 is het Loofhuttenfeest. De zeventigste week opent op Tisjri 1, 2027, in de chronologie die in dit boek wordt voorgesteld.. Het feest is geen datum: de keuze voor Loofhutten is een postulaat, en zo staat zij geboekt.
Dat beide assen open blijven, is geen tekortkoming van de afleiding. Het is een meting: de bronnen reiken tot hier en niet verder, en een werk dat verder reikt dan zijn bronnen rekent een prijs die het niet noemt.
10.4 Wat dit werk is
Een afleiding met een kostenrekening. Geen veldverkenning, geen herhaling van wie wat vond. Elke cel is herleidbaar tot een klem, elke klem tot een post, en de rekening ligt open naast die van de rivalen. Sterfjaar 4/3 v.Chr. is de goedkoopste lezing, met het sterfseizoen als boven. 5 v.Chr. is de robuustste cel in een venster dat tot 6 v.Chr. reikt; het geboorteseizoen is open.
Meer dan dat is het niet. Er is een goedkoopste keten met de rivalen ernaast, en een reproduceerbaar logigram. Wie één klem omzet — de eclips-uitsluiting, de Lukas-3:23-band, de Mattheüs-rand — ziet in `logigram.py` wat er met de uitkomst gebeurt. Dat is de toets die dit werk aan zijn lezer overlaat, en de enige die het vraagt.