Het scoremodel

*Deze bijlage maakt de weging van Hoofdstuk 16 narekenbaar. Zij legt het model bloot, geeft de vier premissen die het doorrekent, en toont de uitkomsten. De weging is met een klein Python-script te reproduceren. Lees eerst dit: dit model is geen bewijs en levert géén samengestelde p-waarde. Het is een doorzichtigheidsinstrument — het laat zien hóe de rangorde tussen AD 30, 31 en 33 meebeweegt met de aannames die men binnenbrengt. Wie het als bewijs presenteert, bouwt scaffolding.*

F.0 · Wat het model wel en niet doet

Het combineert géén onafhankelijke kansen tot één getal — dat zou de gedeelde aannames (kalender, tekstlezing) dubbeltellen. Het doet iets bescheideners: het geeft elk jaar per criterium een merite-score (1–3), weegt die, en telt op tot een index van 0–100. De winst zit niet in het eindgetal maar in de gevoeligheid: verschuif de aannames, en kijk of de rangorde omslaat. Waar zij omslaat, ligt het scharnier van de hele zaak.

F.1 · De 11 criteria en de scorematrix

11 criteria in vijf families. Elk jaar krijgt per criterium een merite-score op de schaal 0–3 (in de praktijk lopen de toegekende scores van 1 tot 3). De scorematrix hieronder is de kern van het model. Zij geeft de raw merite-scores; de kalender-symmetrie (C1/C2-flex) telt als weging-transformatie in álle vier de wegingen, en de idioom-lezing (academisch/sceptisch) overschrijft daarnaast C9 — zie F.2. [BEREKEND]

Binnen "Tekst" draagt één criterium het meeste gewicht en het hele scharnier: criterium 9 — het teken van Jona. Als maat scoort het AD 31 = 3, AD 30 = 1, AD 33 = 1 (de dubbele constructie wijst hard naar de woensdag). Als buigzaam idioom wordt het neutraal (allen 2), en dan verdwijnt de scherpste voorsprong van AD 31. Twee andere criteria trekken de andere kant op: astronomie (C2: AD 30 = 3, AD 31 = 3, AD 33 = 1 — AD 33 fragiel) en receptie (C11: AD 33 = 3, AD 30 = 2, AD 31 = 1 — de consensus is comfortabel met AD 33). Deze drie contrasten verklaren vrijwel de hele uitkomst.

De gewichten — van criterium naar familie. De 11 criteriumgewichten sommeren tot 100 en tellen binnen elke familie op tot het familiegewicht. Zo is elke familiepost herleidbaar tot haar criteria. [BEREKEND]

F.2 · De rekenregel en de vier wegingen

De rekenregel. Elk jaar krijgt per weging één index van 0–100. Met gewichten w en celscores s (per criterium c):

index(jaar) = 100 · ( Σ w·s ) / ( 3 · Σ w )

— waarbij de sommen over de 11 criteria lopen — afgerond op één decimaal. De factor 3 in de noemer is de maximale celscore, zodat een jaar dat op élk criterium de topscore haalt precies 100 zou scoren; criteria met gewicht 0 vallen weg. Dit is exact wat `voorwerk/weging_herrekening_juli2026.py` (Python 3, geen externe pakketten) doet — de vier onderstaande wegingen en hun rangorden rollen er rechtstreeks uit. [BEREKEND]

De vier wegingen. Elke weging is een transformatie van de basisgewichten (kolom "Σ" = som van de gewichten in die weging), soms met overschreven scorecellen. Dit maakt elke uitkomstregel narekenbaar uit de matrix van F.1:

De symmetrie-correctie C1/C2 "flex" — de kalendervrijheid van F.3, die C1 op 3/3/3 en C2 op 3/3/2 zet — telt in álle vier de wegingen, want zij is een kalenderoordeel, geen oordeel over het teken. De idioom-lezing (academisch/sceptisch) overschrijft daarnaast C9 naar neutraal (het teken is daar niet langer een maat). Met deze twee tabellen en de rekenregel liggen de vier uitkomsten vast:

Narekening (default, AD 31), ter illustratie: met de kalender-flex is C1 voor AD 31 een 3 (niet 2), zodat teller = 12·3 + 8·3 + 9·3 + 8·3 + 7·3 + 8·3 + 6·3 + 6·3 + 14·3 + 8·2 + 14·1 = 264; noemer = 3·100 = 300; index = 100·264/300 = 88,0. De overige cellen rekenen op dezelfde wijze na en reproduceren de tabel tot op de decimaal.

Lees de tabel als één geheel. Onder de premisse die het boek verdedigt — het teken is een maat, God levert op de dag — wint AD 31 beslissend: 93,3 tegen 54,8 voor AD 33, en 88,0 tegen 61,7 in de gebalanceerde variant. Dat is geen nek-aan-nek-race; dat is een straatlengte. Pas wanneer men de kernpremisse verwerpt en het teken als spreekwijze leest, klapt het beeld om naar een cluster waarin AD 30 leidt en AD 31 en AD 33 binnen een paar punten van elkaar liggen. De hele zaak draait dus om één scharnier — is het teken een maat? — en het model maakt dat zichtbaar in plaats van het te verbergen.

F.3 · De symmetrie-correctie

Een eerdere versie van dit model was op één punt niet eerlijk: zij gunde AD 33 het voordeel van kalendervrijheid (Sterns "vrij vaak een late Pesach") maar AD 31 niet. Dat drukte AD 31 kunstmatig. Het beginsel van de correctie: wie kalendervrijheid aan het ene jaar gunt, gunt haar aan beide — zowel AD 31 (de Adar II-intercalatie) als AD 33 (de pre-equinox-maartmaan) krijgt het normale kalenderoordeel (C1 → 3/3/3, C2 → 3/3/2). Geen van beide jaren wordt gedrukt of opgeblazen.

De eerste uitwerking (v3) paste dat beginsel echter alleen toe in de academische en sceptische weging — de twee waarin AD 31 tóch al verliest — en liet het uit in de exacte-vervulling en de default, de twee waarin AD 31 wint. Daar werd AD 33 dus nog op kalendergronden gedrukt die het beginsel zelf verbiedt. Dat is een dubbele maat, en zij is hier weggenomen: de kalender-flex telt nu in álle vier de wegingen. Zij is een oordeel over de kalender, niet over Mattheüs 12:40, en mag dus niet aan de teken-premisse hangen.

Ter controle, de vier uitkomsten vóór en ná deze universele toepassing:

De rangorde verandert in geen enkele weging: AD 33 stijgt in de twee maat-wegingen (het werd daar oneerlijk gedrukt), AD 31 stijgt mee doordat óók zíjn C1 nu een 3 is, en de fotofinish onder de idioom-lezing blijft ongewijzigd — die had de correctie al. AD 31 wint de twee maat-wegingen nog steeds met ruim 20 punten. Juist daardoor is het verlies van AD 31 onder de idioom-lezing eerlijk: AD 31 verliest daar niet omdat het bestraft wordt, maar omdat het zijn scherpste troef (het teken als maat) heeft ingeleverd. [BEREKEND]

Een tweede cel staat een punt boven haar eigen grond. Zij is doorgerekend en niet verlaagd — dit is de aankondiging van een openstaande vraag, niet de verantwoording van een correctie. Criterium C3 geeft AD 31 de topscore op de grond "doop-27 + 4 Pesachs natuurlijk". Beide helften van die grond zijn verzwakt, en verzwakt door de eigen geregistreerde toetsen van dit boek: de vier-Pesach-lezing draagt als steun en niet als dwang, op een toets waarvan twee van de drie criteria ervoor niet werden gehaald (bijlage E.3), en de najaars-inclusieve telling die de doop van 27 oplevert draagt als onbevestigd, niet weerlegd: niet waarschijnlijk, maar niet onmogelijk (H9, H14). Een cel die 3 scoort op een grond die niet meer dwingt, is een cel om naar te kijken.

Wat verlagen naar 2 zou doen, doorgerekend met hetzelfde script en die ene cel gewijzigd:

Het zou AD 31 2,7 · 3,0 · 3,2 en 3,4 punt kosten op de onafgeronde indices, en het zou in geen van de vier de rangorde kantelen. Wat het wél zou veranderen, is de omvang van het verlies onder de idioom-lezing: de achterstand van AD 31 op AD 33 zou groeien van 6,1 naar 9,3 punt in de academische weging en van 1,1 naar 4,6 in de sceptische, zodat de bijna-gelijkstand tussen AD 31 en AD 33 in de sceptische weging zou verdwijnen. [BEREKEND — beide kolommen rollen uit `voorwerk/weging_herrekening_juli2026.py`, de tweede met die ene cel op 2]

En het is niet gedaan, om een reden die zelf een symmetrietoets is. C3 is geen cel van AD 31 alleen. AD 30 en AD 33 staan op dat criterium beide op 2 — AD 30 op óf exact drie Pesachs óf een co-regentschap vanaf 26, AD 33 op de standaarddoop van 29 — en of die gronden hun score steviger dragen dan die van AD 31 is niet gemeten — niemand heeft het gevraagd. Wie zijn eigen cel verlaagt zonder te meten of de andere twee de score die zij dragen verdienen, meet met twee maten in de andere richting. Zelfbestraffing is even asymmetrisch als zelfbevoordeling, en zij is geen meting doordat zij tegen het eigen belang ingaat. De drie cellen moeten eerst tegen elkaar worden gelegd, op één en dezelfde toets; pas daarna mag er één worden bijgesteld — en dan kan blijken dat een ándere cel beweegt, of dat er twee bewegen.

Zolang dat niet is gedaan, staat C3 voor AD 31 op 3, met deze sectie ernaast, zodat een lezer die de cel te hoog vindt meteen kan aflezen wat het alternatief kost en de hele weging met de lagere cijfers kan doorrekenen.

De versiehistorie van dit model, in één stap:

Die stap tilde AD 31 en AD 33 samen op, omdat een regel ongelijk was toegepast. Zij is niet gekozen om wat zij met de uitkomst deed, en de openstaande C3-vraag wordt evenmin beslist door wat verlagen met de uitkomst zou doen.

F.4 · Wat deze bijlage niet levert

- De merite-scores (1–3) zijn oordelen, geen metingen. Zij zijn zo eerlijk mogelijk toegekend en symmetrisch gecontroleerd, maar een andere beoordelaar kan een cel één punt anders zetten — en één van hen, C3 voor AD 31, staat om precies zo'n punt open ter discussie in F.3, waar de cijfers mét en zónder de lagere score naast elkaar staan. Het model is robuust tegen zulke verschuivingen in de default- en exacte-weging (AD 31 wint daar ruim), en gevoelig in de academische/sceptische (waar de verschillen klein zijn) — precies zoals het hoort. - Er is geen samengestelde p-waarde, en die komt er niet. De assen delen aannames; vermenigvuldigen zou scaffolding zijn (H16). - De gewichten zijn een keuze. De vier premissen dekken het redelijke bereik van lezers af, maar zij zijn niet de enige mogelijke. Wie andere gewichten wil, past het script aan; de structuur ligt open. - De convergentie-familie is premisse-afhankelijk en staat in de academische/sceptische weging op nul — de firewall (H2) in getallen: verwerp de 457-lijn en de exacte-vervulling-premisse, en de meet-kern (kalender, astronomie, chronologie, tekst) blijft staan zonder haar.

Reproductie: `voorwerk/weging_herrekening_juli2026.py` (Python 3, geen externe pakketten) bevat de scorematrix van F.1, de vier gewichtstransformaties van F.2 en de rekenregel; het drukt de vier wegingen en hun rangorden af. De hierboven gepubliceerde cijfers zijn er één-op-één uit gereproduceerd.