Onze Vader Betrekt Zijn Huis

Een huis is niet waard wat het heeft gekost om te bouwen.

Een huis is waard wat er binnenin gebeurt. Het grootste landhuis op het duurste perceel grond ter wereld is, als er niemand woont, een koude omhulling van baksteen en glas. Het schamelste tuinhuisje aan een vergeten landweg is, als een geliefd gezin er woont, de warmste plek op aarde. Iedereen die ooit thuiskwam van een lange reis weet dit tot in de botten. De lampen die je aandoet wanneer je binnenkomt veranderen het gebouw niet; zij onthullen waar het gebouw voor is bedoeld.

De wijzerplaat van de meesterklokmeesterklokHet overkoepelende bijbelse tijdmechanisme dat de heilsgeschiedenis in vaste perioden verdeelt. heeft een middelpunt. Geen langzaam aandrijven naar een centrum; een precies wiskundig centrum. Jaar 3000. Halverwege van Adam tot de sluiting. En op dat exacte middelpunt overschrijdt de Architectde ArchitectGod als ontwerper van de heilsgeschiedenis, die tijd en structuur vooraf vastlegt. van Exodus 34 de drempel van een gebouw dat mensenhanden hebben opgetrokken, en betrekt het.

De lampen gaan aan.

De vlag wordt gehesen op het dak van het paleis. Degene Die in hoofdstuk twee de wijzerplaat ontwierp en in hoofdstuk drie de evangeliezin door de patriarchen schreef, woont nu — zichtbaar, tastbaar, in een wolk waar de priesters niet rechtop in kunnen blijven staan — in het centrum van de wereld die Hij heeft gemaakt. Dit is de hoogste middag van het Oude Testament. Dit is het helderste enkele moment in al de eeuwen vóór het kruis. En het valt, volgens de meest zorgvuldige rekenkunde die de wijzerplaat biedt, op het jaar 3000 van de meesterklok.

Van tent tot adres

De Architect trok niet ineens in een stenen gebouw. Hij had het gezin bijna vijf eeuwen lang op dit moment voorbereid.

Toen het volk van Israël Egypte uittrok in het jaar 2520 van de meesterklok, deed Onze Vader iets wat Hij sinds Eden niet meer had gedaan. Hij daalde af om bij hen te wonen. Niet in een visioen. Niet in incidentele bezoeken. Permanent. De regeling was bewust verplaatsbaar, omdat het volk verplaatsbaar was. Hij droeg Mozes op een tent te bouwen — de Tabernakel — en op het ogenblik dat de tent voltooid was, nam Hij Zijn intrek in de binnenste kamer.

Toen overdekte de wolk de tent van ontmoeting, en de heerlijkheid van de HEER vervulde de tabernakel. Mozes kon de tent van ontmoeting niet binnengaan, omdat de wolk daarop bleef en de heerlijkheid van de HEER de tabernakel vervulde. (Exodus 40:34–35)

Mozes, de man die op de berg met God had gesproken, kon de tent niet binnenlopen. Zo dicht was de Tegenwoordigheid. Onze Vader was ingetrokken.

De volgende 480 jaar — een getal dat zo dadelijk terugkomt — bewoog de Tabernakel met het volk mee. Door de woestijn. Over de Jordaan. Omhoog door het bergland. Door de lange, rommelige seizoenen van de Richteren. Door de bediening van Samuël. Door het bewogen koningschap van Saul. Door de vroege jaren van David. Waar het kamp was, was de tent; waar de tent was, was de wolk. Onze Vader ging waar Zijn volk ging, en Hij liet iedereen het zien.

Maar een tent is mobiel. Een tent is voorlopig. Een tent is waar je in woont als je je nog niet hebt gevestigd. Onze Vader had vanaf het ogenblik dat de tent voor het eerst werd opgezet, gepland om Zich te vestigen. De dag waarop Hij definitief zou afdalen was onderweg — 480 jaar in de toekomst, op een heuvel in Jeruzalem die de aartsvader Abraham bijna 1.000 jaar daarvoor was opgeklommen.

Het exacte midden van de wijzerplaat

Sla het eerste boek Koningen open, hoofdstuk zes, vers één. Lees het traag. Dit is de belangrijkste tijdstempel in heel het Oude Testament.

Het gebeurde nu in het vierhonderdtachtigste jaar na de uittocht van de Israëlieten uit het land Egypte, in het vierde jaar van het koningschap van Salomo over Israël, in de maand Ziv, dat is de tweede maand, dat hij het huis voor de HEER bouwde. (1 Koningen 6:1)

Lees het nog eens. De Heilige Geest is precies. Hij vertelt ons niet alleen dat Salomo een tempel bouwde. Hij vertelt ons wanneer. 480 jaar na de uittocht. De maand Ziv — onze april of mei — in het vierde jaar van Salomo's regering.

Leg dat getal op de meesterklok. De uittocht stond op jaar 2520. Tel er 480 jaar bij op. Salomo legde het fundament van de tempel in jaar 3000.

Dat is geen getal dat iemand forceert. Dat is het getal dat de tekst geeft. De Architect plaatste het fundament van Zijn permanente woning op aarde op het midden van Zijn zesduizendjarige contract — met de marge die ik hieronder zelf zal aanwijzen. De eerste helft van de wijzerplaat — van Adam tot de tempel — is 3.000 jaar. De tweede helft — van de tempel tot de sluiting — is nog eens 3.000. Onze Vader is een bouwer van symmetrieën. De belangrijkste fysieke constructie van het Oude Testament werd geplaatst op het belangrijkste rekenkundige scharnier van de meesterklok.

En zeven jaar later was het gebouw voltooid.

De 480 met haar tegenstemmen erbij

Dit is de plek waar een boek als dit gewoonlijk doorloopt naar het volgende tafereel. Ik doe dat niet. Het getal 480 draagt het midden van de hele wijzerplaat, en een getal dat zoveel draagt, moet zijn tegenstanders hebben ontmoet voordat ik verder tel.

Er zijn er vijf, en zij zijn niet allemaal even sterk.

Ten eerste: de Septuaginta leest niet 480, maar 440. In het Grieks van 3 Koningen 6:1 staan 40 jaar minder. Wie de Griekse tekst volgt, verplaatst de uittocht 40 jaar en de uittocht landt niet meer op AM 2520. Dit is de scherpste van de vijf, en zij is niet met een handbeweging weg te wuiven. Ik houd de Masoretische 480 aan, om dezelfde reden als in hoofdstuk drie — het boek rekent consequent op de Hebreeuwse tekst — en de lezer heeft het recht te weten dat die keuze hier opnieuw geld kost.

Ten tweede: Handelingen 13:20. Paulus, sprekend in de synagoge van Antiochië, kent aan de periode van de Richteren alléén ongeveer 450 jaar toe. Tel daar de 40 woestijnjaren bij, de verovering, Samuël, Saul, David en de vier jaren van Salomo, en men komt ver boven de 480 uit. De klassieke oplossing — dat Paulus' 450 terugslaat op de tijd vóór de Richteren, of dat hij overlappende richterschappen optelt — is mogelijk, maar zij is een oplossing en geen vanzelfsprekendheid.

Ten derde, en nu in het voordeel van deze telling: Richteren 11:26. Jefta zegt tegen de koning van Ammon dat Israël 300 jaar in Hesbon en de omliggende steden woont. Wie de uittocht laat in de dertiende eeuw plaatst, kan die 300 jaar nergens kwijt: er is dan simpelweg niet genoeg tijd tussen de intocht en Jefta. Het is de sterkste interne steun voor de lange, vroege chronologie die dit boek volgt. Maar het is een onderhandelaar die spreekt, in een diplomatieke brief, en onderhandelaars ronden af. Steun, geen bewijs.

Ten vierde: het schematisme. 12 maal 40 is 480. Een aanzienlijk deel van de wetenschap leest de 480 daarom als een gestileerd getal — 12 priestergeslachten van 40 jaar — en niet als een kalendersom. Daar is iets voor te zeggen; 40 is in de Hebreeuwse Bijbel bij uitstek een ronde grootheid. Daar is ook iets tegen te zeggen: 1 Koningen 6:1 is geen poëzie maar een bouwakte, met maand, regeringsjaar en jaartelling in één adem. Ik lees haar als een akte. Dat is een lezing.

Ten vijfde: de ordinaliteit. Er staat in het vierhonderdtachtigste jaar. In het vierhonderdtachtigste jaar zijn er 479 verstreken. Dezelfde ±1 zit in het vierde jaar van Salomo. Wie hier scherp wil rekenen, krijgt geen 480 maar 479 of 480, afhankelijk van zijn telconventie — en AM 3000 wordt dan AM 2999 of AM 3000. Het exacte midden van de wijzerplaat heeft een marge van één jaar. Ik zeg dat liever zelf dan dat een ander het vindt.

Merk voor 1 Koningen 6:1: GEDOCUMENTEERD als tekst — de zin staat er, met maand en regeringsjaar. Merk voor "AM 3000 is het exacte midden": BEREKEND, met een ±1 uit de ordinaliteit en een levende tekstvariant (440) aan de linkerkant. Niet meer dan dat, en niet minder.

De eeuw waarin de wetenschap deze telling niet volgt

En dan de grootste tegenstander van dit hoofdstuk, die niet over één vers gaat maar over de hele eeuw waarin dit hoofdstuk zijn voeten zet.

Dit boek dateert de uittocht op 1446 v.Chr. De academische hoofdstroom doet dat niet. Zij doet één van twee dingen, en beide verdienen het om op hun sterkst te worden neergezet.

De dertiende-eeuwse uittocht. De sterkste vertolker is niet een scepticus maar een gelovig egyptoloog: Kenneth Kitchen. Zijn argument is materieel. Exodus 1:11 laat de Israëlieten de voorraadsteden Pitom en Raämses bouwen; Pi-Ramesse is de residentie van Ramses II en is gebouwd in de dertiende eeuw, niet in de vijftiende. De Merenptah-stèle van omstreeks 1208 v.Chr. noemt Israël als een volk dat al in Kanaän zit — wat een uittocht ergens rond 1250 v.Chr. goed uitkomt en een uittocht in 1446 dwingt uit te leggen waarom er dan tweeënhalve eeuw stilte volgt. Kitchen leest de 480 als een gestileerde twaalf-maal-veertig. Hij is een vriend van de tekst en hij komt op een andere eeuw uit dan dit boek.

Geen uittocht. De sterkste vertolkers zijn Israel Finkelstein en Neil Asher Silberman. Hun argument is negatief en daarom lastig: er is geen Egyptische administratie die een massale slavenvlucht noteert, er is in de Sinaï geen archeologisch spoor van een kamp van honderdduizenden, en de dorpen die rond 1200 v.Chr. in het Kanaänitische bergland verschijnen, zien er materieel Kanaänitisch uit — geen binnenvallend volk, maar een inheemse verschuiving. In hun lezing is de uittocht een later gecomponeerd stichtingsverhaal.

Wat betekent dat voor dit hoofdstuk? Dit. Als de hoofdstroom gelijk heeft, valt de uittocht van AM 2520 niet in 1446 v.Chr., schuift het hele eerste blok twee eeuwen op, en klapt de brug van 480 jaar naar AM 3000 in elkaar. Er is geen manier om dat weg te schrijven, en ik probeer het niet. Dit boek draagt een minderheidspositie: de vroege uittocht, gedragen door 1 Koningen 6:1, door Richteren 11:26, en door de omstreden herdatering van de val van Jericho (Bimson, Wood — tegen Kathleen Kenyons datering, die de stad al rond 1550 v.Chr. laat vallen en daarmee zowel de vroege als de late uittocht in verlegenheid brengt).

Merk voor de uittocht in 1446 v.Chr.: BEREKEND op de Masoretische ladder, en een minderheidspositie in de wetenschap. Wie dit boek wil laten vallen, hoeft geen numerologische fout te vinden. Hij hoeft alleen Kitchen gelijk te geven. Dat is een eerlijke falsificator, en hij staat hier, in het hoofdstuk zelf, en niet weggestopt in een bijlage.

De dag waarop Onze Vader binnenliep

In jaar 3007 van de meesterklok was de tempel afgebouwd. Salomo riep de leiders van alle stammen naar Jeruzalem. De Ark van het Verbond — de met goud beklede kist waarin Onze Vader vijf eeuwen had verbleven — werd uit de Tabernakel omhoog gedragen en in de binnenste kamer van het nieuwe gebouw geplaatst. De priesters kwamen naar buiten. De muzikanten verhieven hun stem. Heel het volk stond toe te kijken.

Toen liep Onze Vader binnen.

En het gebeurde, toen de priesters uit het heiligdom gingen, dat de wolk het huis van de HEER vervulde. De priesters konden vanwege de wolk niet blijven staan om dienst te doen, want de heerlijkheid van de HEER had het huis van de HEER vervuld. (1 Koningen 8:10–11)

Sta hier een ogenblik bij stil. Stel het je voor. Een gebouw van ceder en goud. Een binnenste kamer van negen meter aan elke zijde, een volmaakte kubus. De Ark in het midden. De priesters die terugdeinzen van de drempel omdat zij niet meer rechtop kunnen blijven staan in de luchtdruk van de Tegenwoordigheid. De muzikanten die haperen. De wolk die zo dik wordt dat het gebouw van buitenaf lijkt te ademen.

Dat is de vlag op het paleis.

Elke lezer van dit boek kent het beeld uit het gewone leven. Wanneer het staatshoofd van enige natie in zijn officiële woning verblijft, wordt er een vlag op het dak gehesen, zodat de burgers het kunnen zien. Wanneer hij vertrekt, gaat de vlag omlaag. Heel het land weet, door het eenvoudige feit van een stuk doek aan een mast, of het gebouw bewoond is. Onze Vader hees, op de dag dat Salomo de tempel inwijdde, Zijn vlag. De wolk was de aankondiging aan de wereld dat Hij thuis was. Iedereen die uit welke richting dan ook naar Jeruzalem omhoog liep, kon het gebouw kilometers ver zien — en het gebouw straalde.

Er is in heel de geschiedenis van de planeet maar één adres geweest waarop de God van het universum zichtbaar, lichamelijk, onmiskenbaar woonde. Het adres was de berg Moria, Jeruzalem. De jaren waren 3007 tot ongeveer 3380 op de meesterklok — net iets minder dan 400 jaar. De vlag was geheven. De wereld wist waar Hem te vinden.

Het deed ertoe. Het deed enorm veel ertoe. Driemaal per jaar kwamen pelgrims uit elke uithoek van Israël om in de voorhoven van die plaats te staan. Buitenlandse koningen zonden gezanten. De koningin van Scheba, die de geruchten hoorde over het gebouw en zijn Koning, reisde 2.400 kilometer om het met eigen ogen te zien, en keerde naar huis terug met de uitspraak dat de helft haar niet was verteld. Het adres was beroemd omdat de Bewoner beroemd was. Het gebouw trok de wereld naar één punt omdat Degene Die binnen in het gebouw woonde, het universum uit niets had getrokken.

Waarom het midden een gebouw moest zijn

Doe een stap terug van het tafereel en vraag waarom. Waarom een gebouw? Waarom in jaar 3000? Waarom zoveel architectuur geïnvesteerd in zoveel steen?

Onze Vader doet iets theologisch met de geometrie. Hij maakt, in het midden van de wijzerplaat, een werkend fysiek model van waar de wijzerplaat uiteindelijk voor bedoeld is.

Bedenk wat de tempel werkelijk was. Drie concentrische kamers. De buitenste voorhof, waar het volk samenkwam. Het Heilige, waar de priesters dienst deden. Het Heilige van de Heiligen, volmaakt kubisch, waar Onze Vader Zelf woonde. Naarmate je naar binnen ging, kwam je dichter bij de Tegenwoordigheid, en naarmate je dichter bij de Tegenwoordigheid kwam, werd de ruimte kleiner en werd de lucht dichter en werd de heiligheid hoger. De hele structuur was een architectonisch diagram van hoe hemel en aarde zullen worden gerangschikt wanneer de wijzerplaat zich sluit en het sabbat-millennium opent. Een opklimmende toegang. Een centrale Tegenwoordigheid. Een volk dat in steeds wijdere ringen van heerlijkheid om de Tegenwoordigheid is verzameld.

De tempel van Salomo was niet zomaar een gebouw. Hij was een werkende schaalmodel van het universum zoals het zal zijn wanneer Onze Vader Zijn werk heeft voltooid. De hemel die neerdaalt op de aarde. De Tabernakel van God bij de mensen. Het boek Openbaring zal 25 eeuwen later precies op dit beeld eindigen, in taal die de voorhoven van de tempel bijna woord voor woord aanhaalt. De tempel in jaar 3000 was een voorproef. Hij was een staal van het einddoel, op het midden van de reis. Onze Vader gaf Zijn volk, op het centrum van de wijzerplaat, een gebouw waar zij doorheen konden lopen om in hun eigen lichaam te voelen hoe het slothoofdstuk van de geschiedenis er uit zou zien.

Daarom deed de architectuur ertoe. De Architect van de kosmos schetste, in ceder en goud en steen, de vorm van Zijn eigen toekomstige woning. De vlag op het paleis was een aanbetaling op de dag waarop het paleis de hele aarde zal vullen.

Het scharnier tussen de twee helften

De in hoofdstuk twee getekende wijzerplaat, heeft vier blokken. Jaar 3000 zit op de naad tussen blok twee en het hart van blok twee. Vanuit die naad ontvouwen zich twee grote bogen in tegengestelde richtingen.

De eerste boog reikt achterwaarts. Vanuit de tempel in jaar 3000 voeren 480 jaar terug naar de uittocht in jaar 2520. Nog 430 jaar daarvoor tekent Onze Vader het verbond met Abram in jaar 2090 — de spanne van Exodus 12:40 en Galaten 3:17, uitgelegd in hoofdstuk drie. Zeven jaar vóór dat verbond wordt Abram uit Ur geroepen, in jaar 2083. Ruim vier eeuwen daarvoor de Zondvloed, in jaar 1656. En 1.656 jaar daarvoor opent Adam voor het eerst zijn ogen in Eden. Heel de eerste helft van de wijzerplaat wijst voorwaarts naar het midden. Elke stap van de aartsvaders, elke plaag van Egypte, elk dolend jaar in de woestijn, elke veldslag van de Richteren, elke psalm van David — al die dingen vormen samen de lange aanloop naar het ogenblik waarop de wolk het huis vulde. Heel de eerste helft van de wijzerplaat was Onze Vader die zich verplaatste naar een adres.

De tweede boog reikt voorwaarts, en hier moet ik langzamer lopen dan eerdere versies van dit hoofdstuk deden, want daar stond een fout. 480 jaar voorwaarts vanuit jaar 3000 brengt niet bij de brandende tempel uit, maar bij jaar 3480, waar het tweede blok sluit. De Babylonische verwoesting valt eerder: in jaar 3380, 380 jaar na de grondlegging. Het blok is symmetrisch, de brand is dat niet. De oude formulering — "480 jaar voorwaarts, de Babylonische verwoesting" — plakte een rond getal op de verkeerde gebeurtenis. Zij is ingetrokken.

En nu moet ik nóg langzamer lopen, want er stond een tweede fout. Een latere versie schreef dat jaar 3480 "de Sitnah is, de aanklacht van Ezra 4:6, waar de Tijden van de Heidenen beginnen te lopen". Ook dat is ingetrokken. De Sitnah valt in jaar 3481 — één jaar ná deze lijn — en de lijn zelf komt niet uit een gebeurtenis voort maar uit deze spiegeling zelf: 480 heen, 480 terug. Ik heb hier dus tweemaal een gebeurtenis op een grens geplakt die de architectuur al had gezet. Dat de tweede keer maar één jaar misging in plaats van een eeuw, maakt het niet minder een fout. Zie hoofdstuk zes. Ruim zes eeuwen ná de brand volgt de Romeinse verwoesting van de tweede tempel in AD 70; en ongeveer twee millennia daarna de sluiting van de wijzerplaat in 2034. Heel de tweede helft wijst voorwaarts naar een andere terugkeer. Onze Vader zal, nadat Hij in jaar 3000 is ingetrokken, het huis in jaar 3374 verlaten en het in jaar 3380 zien branden, zal ruim tweeënhalf millennium afwezig zijn van het adres, en zal ten slotte terugkomen — niet ditmaal naar een stenen gebouw, maar om Zijn voeten op een heuvel te zetten, en om voorgoed met Zijn Bruid te wonen in een stad waarvan de afmetingen overeenkomen met de afmetingen van de binnenste kamer van Salomo's tempel.

De tempel is het scharnier. Zie hem voor wat hij is en je zult, in het klein, de hele vorm van de wijzerplaat zien. Een lange aanloop. Een glorieuze aankomst. Een tragisch verlies. Een terugkeer aan het eind. Heel het verhaal van de meesterklok is in dat ene gebouw vervat, zoals een zaad een boom bevat.

De lange afdaling

Maar na de hoogste middag komt de middag, en de middag van het tweede blok was zwaarder dan de morgen helder was geweest.

Salomo, die de tempel had gebouwd, eindigde zijn eigen regering in geestelijk verval. Zijn zoon verloor het koninkrijk in een belastingopstand. De noordelijke stammen scheurden zich af. Het zuidelijke koninkrijk behield de tempel, maar behield weinig anders. Koning na koning leidde het volk weg van Onze Vader, van Wie de vlag op hun dak hing. Tegen de tijd van Manasse, tweeënhalve eeuw na de inwijding, waren er afgodsbeelden opgericht in de tempel zelf. Heidense altaren stonden in de buitenste voorhoven. Priesters van de Kanaänitische vruchtbaarheidsculten liepen door de gangen alsof het gebouw van hen was. De vlag wapperde nog op het dak, maar de voorhoven daaronder waren niet langer de Zijne.

Een man deelt zijn huis niet eeuwig met bezetters.

Onze Vader was geduldig geweest — het Exodus 34-geduld, het lankmoedige geduld, het eeuwenlange geduld dat de wereld 120 jaar gaf vóór de Zondvloed en dat de Amorieten liet begaan zolang de maat van hun ongerechtigheid nog niet vol was (Genesis 15:16). Dat laatste is, zoals hoofdstuk drie uitlegt, een eigen lijn: zij telt in geslachten en niet in jaren, en zij is niet hetzelfde als de 400 jaar van Genesis 15:13, die over het zaad van Abraham gaan. Hij zond profeet na profeet. Jesaja pleitte. Jeremia weende. Ezechiël speelde de waarschuwing uit op straat. Elke profeet was een trage pleitrede van Onze Vader aan een huishouding die het verbond dat aan haar eigen bestaan ten grondslag lag, aan het breken was.

Er kwam een ogenblik waarop de huishouding te veel pleitredes had afgewezen.

De vlag gaat omlaag in vier stappen

In het jaar 592 v.Chr., zes jaar voordat de Babylonische legers eindelijk door de muren van Jeruzalem braken, kreeg de profeet Ezechiël — zelf een jonge balling in Babel — een visioen van de tempel in Jeruzalem. Het visioen staat opgetekend in Ezechiël hoofdstukken acht tot en met 11, en het is een van de meest hartverscheurende passages in het Oude Testament.

Onze Vader nam Ezechiël bij een lok van zijn hoofd en hief hem in de geest op naar de tempelhoven. Hij toonde hem wat er binnen in het gebouw gebeurde. In elke kamer was afgoderij. In een ruimte brandden 70 oudsten van Israël wierook voor afbeeldingen van heidense goden die in de wanden waren uitgesneden. In een andere weenden vrouwen voor de Babylonische godheid Tammuz. Bij de ingang van het binnenste heiligdom stonden 25 mannen met hun rug naar het Heilige, oostwaarts buigend naar de opgaande zon. Onze Vader liep Ezechiël de kamers één voor één door, zoals een echtgenoot zijn beste vriend precies laat zien wat zijn vrouw in het huis had gedaan toen ze dacht dat hij het niet kon zien.

En toen deed Onze Vader het droevigste ding in heel het Oude Testament. Hij vertrok.

Hij vertrok in vier trage stappen, alsof elke stap Hem iets kostte wat Hij niet wilde opgeven. Lees de vier taferelen aandachtig:

Ten eerste, de drempel. De Tegenwoordigheid steeg op boven de Ark in de binnenste kamer en verplaatste zich naar de drempel van de tempel. Onze Vader was niet langer in de centrale kamer waar Hij bijna vier eeuwen had gewoond. Hij was nu aan de voordeur, met Zijn gezicht nog naar de voorhof gewend. "Toen ging de heerlijkheid van de HEER weg, van boven de drempel van het huis, en bleef boven de cherubs staan." (Ezechiël 10:18)

Ten tweede, de oostpoort. De Tegenwoordigheid bewoog zich van de drempel over de tempelhoven en hield stil bij de oostelijke poort van het complex. "En de cherubs hieven hun vleugels op en stegen voor mijn ogen op uit de aarde [...] en zij hielden stil bij de ingang van de Oostpoort van het huis van de HEER, en de heerlijkheid van de God van Israël was vanboven over hen." (Ezechiël 10:19) Onze Vader verliet nu het gebouw. Hij stond op de perceelsgrens. Hij keek om.

Ten derde, de stad. De Tegenwoordigheid steeg op uit de poort en bleef, zwevend, staan boven het geografisch middelpunt van Jeruzalem. De hele stad lag nu onder de wolk. Onze Vader had Zijn huis verlaten, maar Hij had Zijn stad nog niet verlaten. "En de heerlijkheid van de HEER steeg op uit het midden van de stad." (Ezechiël 11:23a)

Ten vierde, de Olijfberg. De Tegenwoordigheid bewoog zich oostwaarts uit de stad en kwam tot rust op de hoge bergrug die Jeruzalem overziet aan de overzijde van het Kidrondal. "[...] en bleef boven de berg staan die ten oosten van de stad ligt." (Ezechiël 11:23b) Vanaf die bergrug wierp Onze Vader één laatste blik op de stad die Hij had liefgehad — en toen was Hij weg.

De vlag ging omlaag. De wolk hief zich op. Het gebouw was tegen die tijd al een lege omhulling. Onze Vader was jaren voordat de Babylonische legers arriveerden, weggetrokken. Toen de troepen van Nebukadnezar in 586 v.Chr. eindelijk door de muren braken en de tempel in brand staken, brandden zij een gebouw af waarvan de Bewoner stilletjes was weggegaan. Zij dachten dat zij het huis van de God van Israël verwoestten. Zij verwoestten een omhulling.

Markeer de geografie voor later. Onze Vader vertrok in oostelijke richting. De Olijfberg was het laatste station van Zijn vertrek. Vijf eeuwen later zal Zijn Zoon over dezelfde stad wenen vanaf dezelfde bergrug. 2.000 jaar daarna, op de sluitingsdag van de meesterklok, zal Zijn Zoon op diezelfde bergrug staan en zal de wijzerplaat zich sluiten. Onze Vader koos de oostelijke uitgang met opzet. Hij markeerde de weg waarop Hij op een dag terug zou lopen.

Onze Vader Die thuiskomt

Laat me dit hoofdstuk afsluiten waar ik elk hoofdstuk wil afsluiten — bij wat het intrekken en het wegtrekken betekenen voor de lezer op de bladzijde.

Er is een verleiding, wanneer je de lange boog leest van jaar 3000 naar jaar 3380, om die te lezen als een tragedie. De hoogste middag van het Oude Testament maakte plaats voor een trage afdaling in afgoderij, en de trage afdaling eindigde met een leeg gebouw dat tot de grond toe afbrandde. Het is niet verkeerd om de droefheid daarvan te voelen. De tekst zelf is droevig. Ezechiël weende terwijl hij toekeek. Jeremia schreef daarna een heel boek vol klaagliederen. De engelen weenden ongetwijfeld. Onze Vader Zelf, naar elke eerlijke lezing van het Hebreeuws, vertrok niet met droge ogen.

Maar het wegtrekken is niet het einde van het verhaal. Het wegtrekken is het beeld van een contract dat nog steeds van kracht is. Een man verlaat een huis niet in vier trage stappen als hij heeft besloten dat hij nooit meer terug wil komen. Een man die nooit meer terug wil komen, vertrekt één keer, snel, zonder om te kijken. Onze Vader verliet de tempel in het traagste, het meest aarzelende, het meest weloverwogen vertrek dat in heel het Oude Testament staat opgetekend. Elke stap was een aankondiging dat Hij voorlopig vertrok en niet voor altijd. De oostelijke richting was een route. De Olijfberg was een markering. Hij ging terugkomen langs de weg waarop Hij was uitgegaan.

Je leest dit boek in een generatie van wie het eigen leven, voor velen van ons, heeft aangevoeld als de trage middag van het tweede blok. Het was ooit helderder. Het besef van Zijn Tegenwoordigheid was ooit dichter. De vlag stond ooit geheven. En toen, ergens onderweg, begonnen de lichten te doven. Je hebt je misschien afgevraagd of Onze Vader eindelijk uit jouw huis was weggetrokken, zoals Hij uit dat van Salomo wegtrok.

Hij is niet weg. De rekenkunde van het lange verhaal staat dat niet toe. Onze Vader die de eerste tempel in vier aarzelende stappen verliet, plande de terugkeer al. Hij liet een route na, markeerde hem zorgvuldig, en is sindsdien stil aan het terug-lopen daarover. Dezelfde Olijfberg die toekeek hoe Hij wegging, zal toekijken hoe Hij landt bij de sluiting van de wijzerplaat. Dezelfde oostelijke richting die de weg van Zijn vertrek was, is de weg van Zijn terugkeer.

En dat is waar op de kleinste schaal evengoed als op de grootste. Onze Vader die traag uit de tempel wegliep, slaat de deur niet dicht van enig huis waarin Hij Zijn Tegenwoordigheid heeft ingebracht. Als jouw besef van Hem is verflauwd, is Hij niet weg. Hij is, hoogstens, bij de drempel, omkijkend, wachtend tot de huishouding haar gezicht keert naar de deur waardoor Hij is binnengekomen. De trage uittocht blijft altijd een trage terugkeer wanneer de huishouding zich bekeert.

Dat is het soort Vader met wie je te maken hebt.

Het volgende hoofdstuk stapt op het volgende grote scharnier van het tweede blok. De vlag ging omlaag. De tempel brandde af. Het volk ging in ballingschap. En in de lange, donkere jaren die daarop volgden, deed Onze Vader iets wat niemand op het idee was gekomen Hem te vragen. Hij telde de jaren. Hij liet een klok aanlopen die 70 jaar zou aftellen. En in het jaar dat die klok op nul kwam, zond Hij Zijn volk naar huis.

De vlag was omlaag. Maar Onze Vader, die met tegenzin was uitgetrokken, telde de jaren tot Zijn terugkeer al af.

70 jaar. Geteld, en op het jaar afgelopen.