کۆتایی: هەموو شتێک لەژێر یەک سەردا، و بووکێک لە تەنیشتی

جارێکی دیکە بە تەواوی بگەڕێوە بۆ سەرەتا. بۆ ڕۆژی شەشەم، بۆ قوڕەکە، بۆ خودا کە چۆک دادەدات.

لەوێ بوون، هەر لە یەکەم لاپەڕەوە: دوو دیاری، بە یەک هەناسە لە تەنیشت یەکتر دانراون. تاجێک — مرۆڤ بە شکۆ و ڕێزەوە تاجدارکراو، هەموو شتێک لەژێر پێیدا، باخچەکە هۆڵی تەختەکەی. و بووکێک — لە کەلەکە کراوەکەیەوە بنیاتنراو لە کاتێکدا لە خەوی مردندا ڕاکشابوو، ئێسک لە ئێسکەکانی، سەرەنجام کەسێک کە بۆ ئەو بوو. باوک دەیویست تاجێک و بووکێک بە مرۆڤ بدات. دەسەڵات و خۆشەویستی. شانشینێک و کەسێک بۆ بەشکردنی لەگەڵیدا.

و لە ماوەی یەک بەشدا هەموو شتێک ڕۆیشت. چنگ لێدان بۆ بەرەکە، درۆی «وەک خودا دەبن»، و تاجەکە گلۆر بووەوە ناو خۆڵەکە. دەسەڵات بوو بە خزمەتکاری مردن. بووکەکە بوو بە بێوەژنی پیاوێک کە هێشتا زیندوو بوو. تەختەکە بەتاڵ وەستابوو، کۆشکەکە هۆڵی چۆڵی هەبوو، و هەموو بەدیهێنراو لەگەڵیدا چووە ناو تاریکییەوە، بە ناڵەوە، چاوەڕوانی کەسێک کە بیگەڕێنێتەوە.

ئەم کتێبە، لە سەرەتاوە هەتا کۆتایی، چیرۆکی ئەوەیە کە ئەو چۆن گەڕاندییەوە.

نەک یەکێک لە دووانە. هەردووکیان. ئادەمی دوایین ئەوە دەباتەوە کە یەکەمیان لەدەستیدا — تاجەکە و بووکەکە — و بە ڕێگایەک دەیانباتەوە کە کەس نەیدەتوانی بیری لێ بکاتەوە: نەک بە چنگ لێدان، بەڵکو بە بەردان. نەک بەرەو سەرەوە، بەڵکو بەرەو خوارەوە. لە خاچەوە بۆ تاج.

چنگی لێنەدا — و بۆیە هەموو شتێکی وەرگرت

دوو جوڵەکەی کە هەموو ئەم کتێبە هەڵدەگرن، لێرەدا یەک دەگرنەوە.

مرۆڤی یەکەم چنگی لێدا. هەموو شتێکی هەبوو، و دەستی درێژ کرد بۆ ئەو تاکە شتەی کە هی ئەو نەبوو، و ئەوەی هەیبوو لەدەستیدا. ئەستێرەی بەیانی ئیشایا ١٤، لە خوێندنەوە کۆنەکەدا فریشتە کەوتووەکە، پێش ئەو ڕێک هەمان شتی کرد: «سەردەکەومە ئاسمان. تەختەکەم لە سەرووی ئەستێرەکانی خوداوە بەرز دەکەمەوە. لەسەر کێوی کۆبوونەوە دادەنیشم. لە سەرووی هەورەکانەوە سەردەکەوم. خۆم وەک خودای هەرەبەرز لێدەکەم» (ئیشایا ١٤:١٣–١٤) — پێنج جار «من»، پێنج جار دەستێک کە چنگ لێدەدات، و کەوتنێک کە بنی نەبوو.

و پاشان کەسێک هات کە پێویستی نەبوو یەکسانی لەگەڵ خودا بدزێت، چونکە خاوەنی بوو. «ئەوەی لە شێوەی خودادا بوو، لەگەڵ خودا یەکسان بوونی بە تاڵانکردن نەزانی» — چنگی لێنەدا — «بەڵکو خۆی بەتاڵ کرد» (فیلیپی ٢:٦–٧). تاجەکەی دانا لە جیاتی ئەوەی دەستی بۆ درێژ بکات. دابەزی بۆ ئەو قوڕەی کە مرۆڤی یەکەم لێی وەرگیرابوو، هەتا ناو مردن، هەتا ناو خودابەجێهێڵراوی خاچ. پاشا بوو بە خزمەتکار، خزمەتکار بوو بە نەفرەت، خودای زیندوو مردوو لەسەر دارێک لە دەرەوەی شار هەڵواسرا.

و پاشان — و هەموو شتێک بەو یەک وشە بچووکەوە هەڵواسراوە — «لەبەر ئەوە خوداش زۆر بەرزی کردەوە و ناوێکی پێبەخشی لە سەرووی هەموو ناوێکەوە» (٢:٩). لەبەر ئەوە. نەک سەرەڕای نزمکردنەوەکە، بەڵکو بە هۆی نزمکردنەوەکە. ڕێگای بەرەو سەرەوە بە ڕێگای بەرەو خوارەوەدا دەڕۆیشت. ئەوەی فریشتە چنگلێدەرەکە هەرگیز نەیتوانی بیدزێت، بە کوڕە خۆبەتاڵکراوەکە بەخشرا، لە دەستی باوکییەوە: ناوەکە، تەختەکە، تاجەکە.

ئەمە دەزووی یەکەمە، بە تەواوی کراوەتەوە. تاجەکە گەڕاوەتەوە. نەک لەسەر سەری پیاوێکی بەهێزی نوێ، بەڵکو لەسەر سەری بەرخە سەربڕدراوەکە.

کەلەکەکە کرایەوە — و لێیەوە بووک هات

و ڕێک هەمان ئەو مردنەی کە تاجەکەی بردەوە، بووکی هێنایە دنیا.

چونکە ئەوەتا ئەو خاچە، و ئەوەتا کەلەکەکە. پیاوی یەکەم کەوتە خەوێکی قووڵەوە، خودا کەلەکەی کردەوە، و لێی بووکێکی بنیات نا. پیاوی دوایین گیانی دا — خەوی مردن، قووڵتر لەوەی هەرگیز بەسەر ئادەمدا هات — و سەربازێک بە ڕمێک کەلەکەی کردەوە، «و دەستبەجێ خوێن و ئاوی لێ هاتە دەرەوە» (یۆحەنا ١٩:٣٤). نەک ڕێکەوت، نەک چیرۆکێکی لاوەکی: زاوا ڕێگای دا بکرێتەوە بۆ ئەوەی بووک بهێنێتە دنیا. وەک چۆن حەوا لە ئادەمی نوستووەوە هات، ئاوا کڵێسا لە مەسیحی مردووەوە دێت. تۆ لە دەرەوەوە بەرەو ئەو نایەیت. تۆ لە ئەوەوە دێیتە دەرەوە. ئێسک لە ئێسکەکانی.

و ئەمە ئەوەیە کە خاچ دەکاتە قووڵترین خاڵی هەموو مێژوو. لەوێ تاوانی تۆ درا — بەڵێ. لەوێ نرخی کڕینەوە دانرا، لەوێ «تەواو بوو» دەنگی دایەوە — بەڵێ. بەڵام لەوێ، لە هەمان ساتدا، لە هەمان کەلەکە کراوەدا، بووک لەدایک بوو. خاچ تەنها ئەو شوێنە نییە کە دۆسیەکەت لێ سڕایەوە. شوێنی لەدایکبوونی بووکە.

ئاوا دوو دەزووەکە یەکتر دەگرن، ڕێک وەک لە ڕۆژی شەشەمدا. کاتێک لەسەر خاچ تاجەکە گەڕێندرایەوە، لە هەمان کردەوەدا بووک هێنرایە دنیا. تاج و بووک — لە یەک کەوتندا لەدەستچوون، لە یەک مردندا گەڕێندراونەتەوە.

هەموو شتێک لەژێر یەک سەردا

و ئێستا بەسەر هەموو ڕاستیدا بڵاو دەبێتەوە.

چونکە تاجی ئادەمی دوایین شانشینێکی بچووکی ناوچەیی نییە. پۆڵس دەوێرێت بەرفراوانترین وشەی مومکین بەکار بهێنێت: مەبەستی خودایە «لە پڕی کاتەکاندا هەموو شتێک دیسان لەژێر یەک سەردا کۆبکاتەوە لە مەسیحدا، ئەوەی لە ئاسمانە و ئەوەی لەسەر زەوییە» (ئەفەسۆس ١:١٠). هەموو شتێک. ئەو پارچەپارچەبوونەی کە کەوتن هێنایە ناو بەدیهێنراوەوە — ئاسمان و زەوی لێک دڕاو، مرۆڤ دژی مرۆڤ، هەموو شتێک لە شوێنی خۆی دەرچوو — لە یەک ناوەنددا، لەژێر یەک سەردا هەڵدەگیرێت. و چەند ئایەتێک دواتر بازنەکە بەو وشانە تەواو دەکات کە ئەم کتێبە پێیان دەستی پێکرد، وشەکانی داود دەربارەی مرۆڤی تاجدارکراو: خودا «هەموو شتێکی خستە ژێر پێی و ئەوی وەک سەر بەسەر هەموو شتێکدا بە کڵێسا دا، کە جەستەی ئەوە» (١:٢٢–٢٣).

ئەو ڕستەیە هەردوو دەزووەکە لە یەک کاتدا هەڵدەگرێت. سەر بەسەر هەموو شتێکدا — ئەوەتا تاجەکە، هەموو شتێک لەژێر پێیدا، شانشینەکە گەڕێندراوەتەوە. بە کڵێسا، کە جەستەی ئەوە — ئەوەتا بووک، نەک لە شوێنێکی دوور، بەڵکو بەو سەرەوە بەستراوە وەک جەستەیەک بە سەرییەوە، وەک ئێسک بە ئێسکەوە. تاج و بووک بە یەک هەناسە، لە یەک ئایەتدا. ئەوەی لە ڕۆژی شەشەمدا وەک بەڵێن لە تەنیشت یەکتر بوو، لێرەدا پڕبووەوە لە تەنیشت یەکتر وەستاوە: پاشا، و لە تەنیشتیدا بووکەکەی.

تەنیایی تەواو بوو. چیتر تەختێک لە کۆشکێکی بەتاڵدا نییە. چیتر دەسەڵات بەبێ هاوبەشی نییە. ئەو حوکم دەکات — و بە تەنها حوکم ناکات.

---

قووڵبوونەوە — یەک وشە بۆ هەموو گەردوون

کارەکە لە ئەفەسۆس ١:١٠دا دەگمەن و بارگرانە: anakephalaiōsasthai. وشەی kephalēی تێدا دەبیستیت، «سەر»، و زۆربەی وەرگێڕانەکان بە ڕاستی بە «لەژێر یەک سەردا کۆکردنەوە» یان «کورتکردنەوە» دەیدەنەوە. وێنەکە وێنەی کۆکردنەوەیەکە کە لەژێر یەک هێڵی کۆتاییدا دەکێشرێت، یان تەواوێکی لێکهەڵوەشاوە کە دیسان دەخرێتەوە ژێر سەری خۆی. هەموو ئەوەی لێک بووەوە، شکا و پەرش بوو، دیسان یەک ناوەند وەردەگرێت — و ئەو ناوەندە بیرۆکەیەک نییە، یاسایەک نییە، هێزێک نییە، بەڵکو کەسێکە.

لە تەنیشت یەکەم بەشی ئەم کتێبەدا بازنەکە بە وردییەک دادەخرێت کە هەناسەت دەبڕێت. مرۆڤ وەک وێنەی پاشا دروستکرا، بۆ ئەوەی دەسەڵاتدار بێت (پەیدابوون ١:٢٦) — وێنە و دەسەڵات، سەر و شانشین، بە یەک هەناسە. ئەو دەسەڵاتە کەوتە ناو خۆڵ. زەبوور ٨ بەڵێنەکەی گرت: مرۆڤ «بە شکۆ و ڕێزەوە تاجدارکراوە»، بە «هەموو شتێک لەژێر پێیدا». عیبرانییەکان ٢ بە ڕاستگۆیی دان بەوەدا دەنێت کە هەموومان دەیبینین — «ئێستا هێشتا نابینین هەموو شتێک خرابێتە ژێر دەستی» — و پاشان ئاماژە بۆ تاکە شوێنێک دەکات کە تاجەکە بەڕاستی لێیە: «بەڵام عیسا دەبینین [...] بە شکۆ و ڕێزەوە تاجدارکراوە» (عیبرانییەکان ٢:٨–٩). و ئەفەسۆس ١:٢٢ هێڵی کۆتایی بە هەمان وشەکانی زەبوور ٨ دەکێشێت: «هەموو شتێکی خستە ژێر پێی.»

یەک هێڵی بەردەوام، بە توندی بەسەر هەزاران ساڵدا ڕاکێشراوە: مرۆڤ تاجدارکراو، تاجەکە لەدەستچوو، تاجەکە لە ئادەمی دوایینەوە گەڕێندراوەتەوە، و هەموو شتێک لەژێر پێی ئەودا — بۆ ئەو جەستەیەی کە بەو سەرەوە هەڵواسراوە. تاج هەرگیز شتێکی لاوەکی مزگێنی نەبوو. دەزووە سوورەکەیە، لە پەیدابوونەوە هەتا دوایین لاپەڕە.

ئێستا — و هێشتا نا

و لەگەڵ ئەوەشدا. سەیری دەوروبەرت دەکەیت، و جیهان وەک شانشینێک دەرناکەوێت کە لەژێر یەک سەردا هاتبێت. دوژمنەکان هێشتا وەستاون. مردن هێشتا دروێنە دەکات. بووک هێشتا فرمێسک دەڕێژێت، و تۆ ڕەنگە ئەمڕۆ لە هەموویان زیاتر.

ئەمە چۆن دەبێت، ئەگەر هەموو شتێک پێشتر خرابێتە ژێر دەستی؟

وەڵامەکە دڵی لێدەری هەموو ئەم کتێبەیە، و لە یەک وشەی بچووکی زۆرترین گێڕدراوەی زەبوورەکان لە پەیمانی نوێدا هەڵکەوتووە. «لە دەستەڕاستم دابنیشە، هەتا دوژمنانت دەکەمە تەختەپێ بۆ پێیەکانت» (زەبوور ١١٠:١). هەتا. مەسیح پێشتر لەسەر تەختەکە دانیشتووە — بە ماف هەموو شتێک خراوەتە ژێر دەستی، کێشەکە بە ڕەوایی لەسەر خاچ و لای گۆڕە بەتاڵەکە یەکلا کراوەتەوە. بەڵام «هەتا»یەک هەیە، کاتێک لە نێوان دانیشتن و حوکمکردنی بینراودا. ئێمە لەو «هەتا»یەدا دەژین. پاشا تاجدارکراوە، بەڵام دەسەڵاتەکەی هێشتا لەبەردەم هەموو چاوەکاندا نەکراوەتەوە. و دێڕی دواتر دەڵێت دوای «هەتا»کە چی دێت — نەک حەوانەوە، بەڵکو حوکمڕانی: «لە نێو دوژمنانتدا دەسەڵاتدار بە» (١١٠:٢).

بۆیە ئەمە کاتی بووکی چاوەڕوانە. بەڵگەنامەکە واژوو کراوە، نرخی کڕینەوە دراوە، ڕۆح وەک بارمتە دراوە — پێشەکی میراتێک کە هێشتا بە تەواوی دەدرێت. تۆ پێشتر هی ئەویت. هێشتا لە ماڵ نیت. نیشانکراو، بەڵام هێشتا لەسەر خوانی زەماوەند نا.

و بۆیە تۆش لەسەر هەمان ڕێگا ڕادەگرێت کە خۆی پێیدا ڕۆیشت. چونکە نموونەی سەر دەبێتە نموونەی جەستە. «ئەگەر بەڕاستی لەگەڵیدا ئازار بچێژین، بۆ ئەوەی لەگەڵیشیدا شکۆدار بکرێین» (ڕۆمیان ٨:١٧). «ئەگەر خۆڕاگر بین، لەگەڵ ئەویش حوکم دەکەین» (دووەم تیمۆساوس ٢:١٢). پێشەنگەکە «بە ئازارەوە» پێش کەوت و «کوڕانێکی زۆر بەرەو شکۆ» دەبات (عیبرانییەکان ٢:١٠). لە خاچەوە بۆ تاج — سەرەتا لای ئەو، و پاشان، بە دوایدا، لای تۆش.

زەماوەندەکە

و پاشان، لە کۆتایی «هەتا»کەدا، هۆڵەکان دەکرێنەوە.

ئەمە بەرزترین سروودی ستایشی هەموو کتێبی پیرۆزە: «هەلیلویا! چونکە یەزدانی پەروەردگارمان، هەرە بەتوانا، دەستی بە پاشایەتی کرد. با شاد بین و هەلهەلە لێ بدەین و شکۆی پێ بدەین، چونکە زەماوەندی بەرخەکە هاتووە، و ژنەکەی خۆی ئامادە کردووە» (ئاشکرابوون ١٩:٦–٧). ئەوەتان، لە یەک هەلهەلەدا، دوو دەزووەکەی هەموو ئەم کتێبە: یەزدان دەستی بە پاشایەتی کرد — تاجەکە — و زەماوەندی بەرخەکە هاتووە — بووک. ئەوەی باوک لە ڕۆژی شەشەمدا دەیویست بیبەخشێت، و ئەوەی لە یەک کەوتندا لەدەستچوو، و ئەوەی لەسەر یەک خاچ گەڕێندرایەوە، لێرەدا لە هەلهەلەیەکدا دەتەقێتەوە وەک دەنگی ئاوی زۆر.

و کێ لەوێ حوکم دەکات؟ نەک پیاوێکی بەهێزی نوێ. بەرخەکە. «ژیانەوە و لەگەڵ مەسیح حوکمیان کرد» (٢٠:٤) — سەرکەوتووان بە هەموو ئەو شێوانەی کە ئەم ڕۆژە دەیانناسێت، لەلایەن خودی دەقەکەوە لەژێر یەک ناودا کۆکراونەتەوە: «ئەمە هەستانەوەی یەکەمە» (٢٠:٥). و لە کۆتایی کتێبەکەدا، لەو شارەی کە خۆی بووکێکە: «وەک پاشا حوکم دەکەن هەتاهەتایە» (٢٢:٥). ئەو تاجەی ئادەم لەدەستیدا، لەسەر سەری بەرخە سەربڕدراوەکە — و بەشکراو لەگەڵ ئەو بووکەی کە لە کەلەکەیەوە لەدایک بوو. دەسەڵات و خۆشەویستی، تاج و زەماوەند، بۆ هەمیشە لە تەنیشت یەکتر. تەختەکە چیتر لە کۆشکێکی بەتاڵدا نییە. لە تەنیشتیدا بووکێک وەستاوە.

ئەمە ئەو شوێنەیە کە هەموو مێژوو بەرەو ئەو دەڕۆیشت. نەک بەرەو بیرۆکەیەک. بەرەو زەماوەندێک.

پەرستش

بپەرستە.

چونکە تێبگە لەوەی ئێستا بینیت. باوک دەیویست تاجێک و بووکێک بە کوڕەکەی بدات. کوڕ بە چنگ لێدان وەریان نەگرت — بە بەردان بردنییەوە، بە دابەزین هەتا ناو مردن، بە ڕێگادان کە لەسەر خاچێک بکرێتەوە. تاجەکە خاچی لێ خایاند. بووکەکە کەلەکەی لێ خایاند. هەموو شتێکی بەخشی، و بۆیە هەموو شتێکی هەیە، و بۆیە تۆی هەیە.

کێ خودایەکی وەک ئەمە؟ خودایەک کە چنگ لێنادات بەڵکو دەبەخشێت. کە بەسەر تەرمەکاندا بەرەو تەخت سەرناکەوێت، بەڵکو خۆی دەبێتە ئەو تەرمەی کە بووکێکی لێ بنیات دەنرێت. کە هێزی ئەوەی هەبوو هەموو شتێک بەرەو خۆی ڕابکێشێت، و لە جیاتی ئەوە ڕێگای دا دەستەکانی بزمار بکرێن بۆ ئەوەی تۆ بەرەو خۆی ڕابکێشێت. بەرخەکە لەسەر تەخت — ئەمە ئەو وێنەیەیە کە ئاسمان لە ستایشکردنی تێر نابێت، و ئێمەش نابێت لێی تێر بین: «بەرخە سەربڕدراوەکە شایستەیە کە هێز و دەوڵەمەندی و دانایی و توانا و ڕێز و شکۆ و ستایش وەربگرێت» (ئاشکرابوون ٥:١٢).

سەرت داخە. بەرخەکە سەری خۆی داخست، بۆ ئەوەی سەری تۆ تاجدار بکرێت.

و ئێستا تۆ

و پاشان، لە کۆتاییدا، تۆ. چونکە ئەم کتێبە لە ئاسماندا کۆتایی نایەت، ئەمڕۆ کۆتایی دێت، لای تۆ.

تۆ لە «هەتا»کەدا دەژیت. زاوا تاجدارکراوە، و زەماوەندەکە هێشتا نەهاتووە، و لە نێوان ئەواندا تۆ وەستاویت. لەو کاتە نێوانەدا چی دەکەیت؟ وەک بووکی چاوەڕوان دەژیت. نەک وەک هەتیوێک کە هێشتا دەبێت هیوادار بێت ڕۆژێک سەر بە شوێنێک بێت — تۆ پێشتر سەر بەوێیت، لە کەلەکەیەوە وەرگیراویت، بەڵگەنامەکە واژوو کراوە. بەڵام نەک وەک کەسێکیش کە پێشتر لە ماڵە — هۆڵەکان هێشتا دەکرێنەوە. لە نێوانیاندا دەژیت: بە پەرۆشەوە، چاوەڕوان، خۆت ئامادە دەکەیت، بە مەشخەڵی داگیرساو و چاوت لە ئاسۆ. بووکێک کە چاوەڕوانی زاواکەی دەکات و لەو نێوەندەدا دڵسۆز دەمێنێتەوە.

و وا بیر مەکەرەوە کە ڕێگای خاچەوە بۆ تاج تەنها ڕێگای ئەو بوو. ڕێگای تۆشە. پێشەنگەکە بە ئازارەوە بەرەو شکۆ پێش کەوت، و تۆ بانگ دەکات بۆ ئەوەی ڕێک بەو ڕێڕەوەدا شوێنی بکەویت. چنگ لێمەدە — وەربگرە. خۆت بەرز مەکەرەوە — ڕێگا بدە خودا بەرزت بکاتەوە، لە کاتی خۆیدا. ئەو خاچەی ئەمڕۆ هەڵیدەگریت، ئازارەکە، فرمێسکەکان، چاوەڕوانییە درێژەکە لە «هەتا»کەدا — ئەمە سووڕێک نییە بە دەوری شکۆدا. ڕێگاکەیە بەرەو ئەو. سەرەتا خاچ، پاشان تاج. لای ئەو. و، بە دوایدا، لای تۆش.

کەواتە سەرت بەرز بکەرەوە. تەختەکە بەتاڵ نییە. پاشا حوکم دەکات، و دێت. و کاتێک هۆڵەکان دەکرێنەوە و بەرزترین هەلیلویا دەتەقێتەوە، ئەوا تۆ لەوێ دەوەستیت — نەک وەک بینەر، بەڵکو وەک بووک. لە تەنیشتی. لەو شوێنەی هەر لە ڕۆژی شەشەمەوە سەر بەوێ بوویت.

تاجەکەی گەڕاندەوە. بووکەکەی گەڕاندەوە. تۆی گەڕاندەوە.

وەرە، عیسای خاوەن شکۆ.

---

تاجێک و بووکێک — بەم شێوەیە دەستی پێکرد، لە ڕۆژی شەشەمدا. لە یەک چنگ لێداندا لەدەستچوون، لە یەک خاچدا گەڕێندراونەتەوە. هەموو شتێک لەژێر یەک سەردا، و بووکێک لە تەنیشتی. پاشا حوکم دەکات، زەماوەندەکە دێت، و تۆ لە «هەتا»کەدا وەستاویت: لە کەلەکەیەوە وەرگیراو، لە ڕێگای خاچەوە بۆ تاج، بووکێک کە چاوەڕوانی زاواکەی دەکات. سەرت بەرز بکەرەوە. ئەو دێت.

---