لەدەستدانی دووقات

دەنگێک هاتە ناو باخچەکە کە شوێنی خۆی نەبوو.

نەک دەنگی پاشا، کە لە فێنکایی ئێوارەدا دەگەڕا. دەنگێکی دیکە — نەرم، پرسیارکەر، ئارام. لە دەمی ئاژەڵێکەوە دەهات کە گوێڕایەڵی هێزێک بوو لە پشتییەوە: ڕووناکیهەڵگرێکی کەوتوو، بەپێی خوێندنەوە کۆنەکە فریشتەیەک کە جارێک لەبەردەم تەختی خودادا وەستابوو و بە یاخیبوون فڕێدرابووە خوارەوە. نەیدەتوانی بگاتە پاشا. بۆیە تیرەکانی ئاراستەی وێنەی پاشا کرد. ئاراستەی تاجەکە، و ئاراستەی بووکەکە.

و بە هێرش دەستی پێنەکرد. بە پرسیارێک دەستی پێکرد. «ئایا خودا بەڕاستی فەرمووی [...]؟» (پەیدابوون ٣:١). دڵۆپەیەک گومان، دەتکێت بۆ ناو دڵێک کە تا ئەو کاتە تەنها متمانەی ناسیبوو. پاشان درۆیەکی ڕاشکاوانە: «بێگومان نامرن» (٣:٤). و لە کۆتاییدا ئەو نانەی کە هەموو شتێک لەسەری دەسووڕایەوە: «وەک خودا دەبن» (٣:٥).

وەک خودا. ڕێک هەمان ئەو چنگە بەرەو سەرەوە کە، بەپێی خوێندنەوە کۆنەکەی ئیشایا ١٤، خودی ڕووناکیهەڵگرەکە جارێک تاقی کردبووەوە. کەوتنی خۆی بە مرۆڤ بەخشی، بە جوانی پێچراوەتەوە.

بووکەکە فریودرا

ژنەکە سەیری کرد. بەرەکە خۆشایی چاو بوو، بۆ خواردن باش، ئارەزووبەخش بۆ دانا بوون. هەنگاو بە هەنگاو متمانەکەی لە بەخشەرەوە گوازرایەوە بۆ بەخشراوەکە، لە وشەکەوە بۆ درۆکە. و خواردی، و دای بە مێردەکەی.

پۆڵس دواتر بە ساردی کورتی دەکاتەوە: «ژنەکە فریودرا و کەوتە ناو سەرپێچی» (یەکەم تیمۆساوس ٢:١٤). ئەو فریودرا. درۆکە کاری خۆی لای ئەو کرد. ئەمە کردەوەکەی نەرم ناکاتەوە، بەڵام وێنەی دەکێشێت: ئەو گومڕا کرا.

و پاشان ئەو وردەکارییە دێت کە هەموو مێژوو هەڵدەگەڕێنێتەوە.

پیاوەکە فریونەدرا

ئادەم لەوێ وەستابوو. «مێردەکەی، کە لەگەڵیدا بوو» (پەیدابوون ٣:٦). نەک لە بەشێکی دیکەی باخچەکە. لەوێ. و دەربارەی ئەو پۆڵس شتێکی تیژ دەڵێت، شتێک کە بە ئاسانی چاوت لێی هەڵدەبڕیت: «ئادەم فریونەدرا» (یەکەم تیمۆساوس ٢:١٤).

ئەمە هەموو شتێک دەگۆڕێت. پیاوەکە نەکەوتە ناو درۆکەوە. بە تەواوی دەیزانی چی دەکات. ئەو تاجدارەکە بوو؛ ئەو فەرمانەی لە دەمی خودی خوداوە بیستبوو، پێش ئەوەی ژنەکە هەبێت. سەرەڕای ئەوەش دانرابوو بۆ ئەوەی باخچەکە بکێڵێت و بیپارێزێت (٢:١٥) — و «پاراستن» وشەی پاسەوانێکە، دەرگاوانێک، سەربازێک. ئەرکە شاهانەکەی ئەو بوو کە مارەکە لە باخچەکە دەربکات، بووکەکەی بپارێزێت، دەستدرێژیکەرەکە لەژێر پێیدا پێشێل بکات.

لە جیاتی ئەوە، بێدەنگ بوو. و خواردی.

بۆچی؟ دەقەکە بە ڕاشکاوی نایڵێت، و نابێت زیاتر لەوەی نووسراوە لێی دەربهێنین. بەڵام ئەنجامەکە ڕوونی ئاوێنەیە: بە چاوی کراوە هەڵیبژارد کە چارەنووسی خۆی بە چارەنووسی بووکە کەوتووەکەیەوە ببەستێت.

ئەو هەڵبژاردنە دەمێنێتەوە. چونکە هەزاران ساڵ دواتر ئادەمێکی دووەم لەبەردەم ڕێک هەمان هەڵبژاردندا دەوەستێت — پیاوێکی بێتاوان، لە تەنیشت بووکێکی کەوتوو — و بە شێوەیەک هەڵدەبژێرێت کە هەموو بەدیهێنراو هەڵدەگەڕێنێتەوە، بەرەو لای دیکە.

هەردوو دیارییەکە، بە یەک لێدان، لەدەستچوون

لەو ساتە تاکەدا، بەو یەک پارووە، هەموو ئەوەی بەشی ١ بنیاتی نابوو ڕۆیشت.

تاجەکە — لەدەستچوو. مرۆڤ، کە بۆ دەسەڵاتداری دروستکرابوو، لەبەردەم ئاژەڵێکدا چەمایەوە. جێگری پاشا شانشینەکەی بە دەستدرێژیکەرەکە بەخشی. کودەتایەکە بەبێ لێدانێک: خودی پاسەوانەکە دەرگاکە دەکاتەوە. و لەو کاتەوە مارەکە ناونیشانێک هەڵدەگرێت کە هەرگیز بە ڕەوایی نەیکڕی بەڵام بە کردەوە دەستی بەسەردا گرت — «خودای ئەم سەردەمە» (دووەم کۆرنتیۆس ٤:٤). دواتر، لەسەر چیایەک، دەوێرێت بە دەنگی بەرز بە عیسای بڵێت، ئاماژە بە هەموو شانشینەکانی جیهان دەکات: «هەموو ئەمانەم پێدراوە، و بەوەی بمەوێت دەیدەم» (لۆقا ٤:٦). تەختەکە دەستدرێژی کراوەتە سەر. شانشینەکە خاکێکی داگیرکراوە.

بووکەکە — کەوتوو. کەمێک پێشتر بە درەوشانەوە لە تەنیشت پاشاکەیدا وەستابوو، ڕووت و بەبێ شەرم، شاژنی جیهانێکی بێگەرد. ئێستا دەست بۆ گەڵای هەنجیر درێژ دەکات، لە دەنگی هەنگاوەکانی دروستکەرەکەی دەلەرزێت، و لە نێو دەوەنەکاندا خۆی دەشارێتەوە. شکۆکە لە ڕووی سڕاوەتەوە. و لە قووڵایی ناخیدا، و لە ناخی ئەو، و لە ناخی هەر منداڵێک کە هەرگیز لەوانەوە دێتە دەرەوە، شتێکی نوێ و سارد دەخزێتە ژوورەوە.

مردن. «بە یەک مرۆڤ گوناه هاتە ناو جیهانەوە، و بە گوناهەوە مردن، و بەم شێوەیە مردن گەیشتە هەموو مرۆڤێک» (ڕۆمیان ٥:١٢). نەک تەنها گۆڕی کۆتایی — مردنێک کە ئێستاش کار دەکات، کە بێگانە دەکات، نەخۆش دەکات، سارد دەکات. ئەو بووکەی کە بۆ بەرهەمهێنانی ژیان دروستکرابوو، ئێستا مردن لە خوێنیدا هەڵدەگرێت.

دوو دیاری. یەک پاروو. هەردووکیان ڕۆیشتن. ئەمە چیرۆکێکی خەیاڵی نییە لەگەڵ پاڵەوانێکی جوان کە لە تەنگانەدایە. ئەمە ڕزگارییەکە کە لە مردووخانەدا دەست پێدەکات.

و لەگەڵ ئەوەشدا — بەڵێنێک لە نێو کاولەکەدا

بەڵام خودا ڕێگا نادات کاولەکە دوا وشە بێت.

هێشتا پێش ئەوەی حوکمەکە جێبەجێ بکات، هێشتا پێش ئەوەی مرۆڤ لە باخچەکە دەربکات، قسە دەکات. سەرەتا نەک لەگەڵ مرۆڤ — لەگەڵ مارەکە. و ئەمە نەفرەتێک نییە بەبێ ڕێگای دەرچوون؛ بەڵکو، شاردراوەتەوە لە نێو تاوانبارکردنی دوژمندا، یەکەمین بەڵێنی مزگێنییە: «دوژمنایەتی دەخەمە نێوان تۆ و ژنەکە، و لە نێوان نەوەی تۆ و نەوەی ئەودا؛ ئەو سەرت پان دەکاتەوە، و تۆ پاژنەی پێی برین دەکەیت» (پەیدابوون ٣:١٥).

لەوێ، لە نێو کاولەی دووکەڵاوی عەدەندا، ئێستاش دەنگ دەداتەوە: نەوەیەک دێت. لە ژنەوە لەدایک دەبێت. یەکێک کە سەری مارەکە پان دەکاتەوە — کە دەستدرێژیکەرەکە بەزێنێت، تاجەکە بگەڕێنێتەوە، و بووکە کەوتووەکە بکڕێتەوە. پاژنەیەکی بریندار تێچووی دەبێت. بەڵام مارەکە سەری لەدەست دەدات.

و خودا تەنها بە بەڵێنێکی وشەیی نایەڵێت. نیشانەیەکی بۆ زیاد دەکات کە وەک بروسکەیەک چوار هەزار ساڵ بەرەو پێشەوە ڕووناک دەکاتەوە. پیاوەکە و ژنەکەی لەوێ وەستاون، ڕووت و شەرمەزار، بەو بەڕۆکە بێهوودەیەی گەڵا. و خودا — خودی خودا — ئاژەڵێک سەردەبڕێت، یەکەمین خوێن کە هەرگیز لە بەدیهێنراودا ڕژا، و ڕووتییان بە پێستی قوربانییەکە دادەپۆشێت (پەیدابوون ٣:٢١). دەقەکە تەنها «جلی پێستی» ناو دەبات، بەڵام پێست ئاژەڵێکی سەربڕاو دەخوازێت — خوێندنەوەیەکی هەڵسەنگێنراو، کە لێکدەرەوە کۆنەکان پێشتر وایان خوێندەوە. بێتاوانی ژیانێکی خایاند. بووکە ڕووت و کەوتووەکە بە مردنی یەکێکی دیکە دادەپۆشرێت.

ئەمە یەکەم دڵۆپەی ئەو ڕووبارەیە کە لە گولگۆسا دەڕژێتە دەریا.

لێرەوە هەموو کتێبی پیرۆز یەک گەڕانی درێژ و ڕاکێشراوە. بە ناو نەوەکاندا، بە ناو باوکانی گەلدا، بە ناو پاشا و پێغەمبەراندا، بەبێ وەستان هەمان پرسیار دەزرنگێتەوە: ئەو لەکوێیە؟ نەوەی ژن لەکوێیە، ئادەمی دووەم، کە مارەکە پێشێل دەکات و بۆ بردنی تاج و بووک دێت؟

وەڵامەکە هەزاران ساڵ چاوەڕوانی پێدەکات. بەڵام دێت. و کاتێک دێت، بە شێوەیەک دێت کە کەس نەیویستبوو خەونی پێوە ببینێت.

---

قووڵبوونەوە — «ئادەم فریونەدرا»

ڕستەیەکی بچووکی پۆڵس بارێکی قورستر هەڵدەگرێت لەوەی لە بیستنی یەکەمدا بیر لێ بکەیتەوە: «ئادەم فریونەدرا؛ بەڵام ژنەکە فریودرا و کەوتە ناو سەرپێچی» (یەکەم تیمۆساوس ٢:١٤). ئەمە بەهانەگرتن بۆ ئادەم نییە — بە پێچەوانەوە. تاوانەکەی بچووکتر ناکاتەوە، بەڵکو گەورەتری دەکات.

چونکە سەیر بکە دوو کردەوەکە چەند بە تیژی لێک جیاوازن. حەوا فریودرا — مارەکە کاری تێکرد، وشەکەی سووڕاندەوە، ڕوانینەکەی گواستەوە. پۆڵس جارێکی دیکە لە نامەیەکی دیکەدا دەیڵێتەوە: «مارەکە بە فێڵبازییەکەی حەوای فریودا» (دووەم کۆرنتیۆس ١١:٣). لای ئەو درۆیەک لە نێوان خۆی و کردەوەکەیدا بوو. لای ئادەم نا. ئەو گوێی لە هیچ سووڕاندنەوەیەک نەگرت، نەکەوتە ناو هیچ فریوێک، سەری نەشێوا. بە تەواوی دەیزانی درەختەکە چییە، فەرمانەکە چییە، مردن چییە — و خواردی. بە چاوی کراوە. ئەمە هەلومەرجێکی سووککەر نییە؛ ئەمە نافەرمانییەکی بەئاگایانەیە. ئەوەی فریو دەخوات، دەکەوێت. ئەوەی بە بینینەوە هەڵدەبژێرێت، واژووی دەکات.

و لێرەدا شتێکی سەیر تێدەگەیت، شتێک کە چاوەڕوانی ناکەیت. حەوا سەرەتا خواردی. لەگەڵ ئەوەشدا لە هیچ شوێنێکی دیکەی کتێبی پیرۆزدا کەوتنی مرۆڤایەتی ناخرێتە ئەستۆی ئەو. ڕاستە پۆڵس دەڵێت ئەو فریودرا (یەکەم تیمۆساوس ٢:١٤)، بەڵام لەو شوێنانەی باس لە کەوتنی هەموو ڕەگەزەکە دەکرێت، هەموو جارێک، بەبێ ئیستیسنا، کەوتنەکە لای پیاوەکەیە. «بە یەک مرۆڤ گوناه هاتە ناو جیهانەوە» (ڕۆمیان ٥:١٢). «بە نافەرمانی ئەو یەک مرۆڤە» (٥:١٩). «وەک چۆن لە ئادەمدا هەموو دەمرن [...]» (یەکەم کۆرنتیۆس ١٥:٢٢). نەک «لە حەوادا». لە ئادەمدا. ئەمە بێسەرنجی نییە و لۆژیکی پیاوانەی جیهانێکی کۆنیش نییە — ئەمە بنەمایەکە، و هەموو ئەوەی لە چیرۆکەکەدا ماوە هەڵدەگرێت.

ناوی بنەماکە ئەمەیە: سەری پەیمان. ئادەم لەوێ وەک یەک پیاو لە نێو ملیاردانێکدا نەوەستابوو. وەک سەر وەستابوو — یەکەم، نوێنەر، ئەوەی کە هەموو ڕەگەزەکەی تێدا کۆبووەوە. ئەوەی کرد، بۆ هەموو ئەوانەی کرد کە لە ئەوەوە دەهاتن. هەڵبژاردنەکەی کاروباری تایبەتی نەبوو. کردەوەیەک بوو لە پێناوی هەموو مرۆڤایەتیدا، و بۆیە هەرکەسێک «لە ئەودا» لەدایک بێت ئەنجامەکانی هەڵدەگرێت. ئەمە بە دژوار دەبیسترێت. بەڵام ڕێک هەر ئەم بنەمایە، دواتر دەبێتە ڕزگاریت. چونکە سەرێکی دووەم دێت. و ئەوەی ئەو دەیکات، بۆ هەموو ئەوانەش کار دەکات کە «لە ئەودان» — تەنها ئەم جارە بەرەو لای دیکە. «وەک چۆن لە ئادەمدا هەموو دەمرن، ئاواش لە مەسیحدا هەموو زیندوو دەکرێنەوە» (یەکەم کۆرنتیۆس ١٥:٢٢). دوو مرۆڤ. دوو سەر. دوو مرۆڤایەتی. یەک بنەما، کە سەرەتا دەکوژێت و پاشان ژیان دەبەخشێت.

و شتێکی دیکەش هەیە، شتێک کە تەنانەت پێش پارووەکە دەستی پێکرد. کاتێک خودا مرۆڤی خستە باخچەکەوە، ئەرکێکی دووانەی پێدا: «بۆ ئەوەی بیکێڵێت و بیپارێزێت» (پەیدابوون ٢:١٥). ئەو وشەی «پاراستن» — بە عیبری shamar — وشەی باخەوانی نییە. وشەی پاسەوانێکە لەسەر شوورا، دەرگاوانێک، سەربازێک کە پاسەوانی دەکات لە دژی ئەوەی لە دەرەوە دێت. ئادەم تەنها بۆ گەشەپێدانی باخچەکە دانەنرابوو، بەڵکو بۆ پاراستنی. و کاتێک مەترسییەکە هات — کاتێک مارەکە قسەی کرد — ئادەم لەوێ بوو. «مێردەکەی، کە لەگەڵیدا بوو» (٣:٦). ئەو «لەگەڵیدا» بە عیبری یەک وشەی بچووکە، immah، و دەڵێت: ئەو لەوێ وەستابوو. نەک لەوبەری عەدەن. لە تەنیشتی. گوێی لە درۆکە بوو، بینی چۆن فریوەکە جێبەجێ دەبێت، سەیری کرد چۆن دەستدرێژیکەرەکە بووکەکەی دەبات — و هیچی نەگوت. ئەو سەرەی کە دەبوو مارەکە دووربخاتەوە، وشەی پاسەوانی shamar لە دەستدا، ڕێگای دا ڕوو بدات. کەواتە شکستی ئادەم بە خواردنەکە دەست پێناکات. بە بێدەنگییەکە دەست پێدەکات. بە پاسەوانی نەکردن. بەو پاسەوانەی کە شوێنی خۆی جێدەهێڵێت لە کاتێکدا دوژمن لە ناو شوورەکاندایە.

کەواتە بۆچی خواردی؟ لێرەدا دەبێت ڕاستگۆ بیت، و ڕێگە نەدەیت دەقەکە زیاتر لەوەی دەیڵێت بڵێت. پەیدابوون پێمان دەڵێت کە ئادەم خواردی، بەڵام نا بۆچی. دەربارەی پاڵنەرەکەی چیرۆکەکە بێدەنگە. خوێندنەوەیەکی کۆن و جوان هەیە — لای میلتن دەیدۆزیتەوە، کە نووسیویەتی ئادەم نەک لە فریوەوە کەوت بەڵکو لەبەر ئەوەی نەیدەتوانی بەرگەی لەدەستدانی حەوا بگرێت؛ لای لێکدەرەوە کۆنەکان و لای مامۆستایانی ئەمڕۆش دەیدۆزیتەوە — کە دەڵێت: ئادەم بە ئەنقەست هەڵیبژارد کە بەشدار بێت لە چارەنووسیدا. ئەو پێشتر کەوتبوو، پێشتر لەژێر حوکمدا بوو. و ئادەم، لەبەردەم هەڵبژاردن لە نێوان بێتاوانی خۆی بەبێ ئەو، یان چارەنووسی ئەو لەگەڵ ئەو، ئەوی هەڵبژارد. حەزی نەکرد لەدەستی بدات، بەردەم ئەوەی پاک بمێنێتەوە بەبێ ئەو.

ئەمە خوێندنەوەیەکی دڵگیرە. بەڵام ڕوون بە دەربارەی ئەوەی چییە: گریمانەیەکی هەڵسەنگێنراوە بۆ دڵی ئەو، نەک قسەی دەقەکە. پاڵنەرەکە — لە خۆشەویستییەوە، بۆ ئەوەی لەدەستی نەدات — لەوێ نەنووسراوە. لێکدانەوەی دیکە بە هەمان ئەندازە دەکرێن: بێباوەڕی، یاخیبوون، یان بەسادەیی بێدەنگی ترسنۆکانە. و یەک شت هەیە کە نووسراوە پیرۆزەکان بە جەخت دەیڵێن، و ئەمە دەبێت هەموو شتێک بشارێتەوە: هەرگیز کردەوەکەی بە بەڕێز ناودەبات. پێی دەڵێت «نافەرمانی» (ڕۆمیان ٥:١٩). بۆیە کەوتنەکە مەکە بە قوربانییەکی بەڕێزی ڕۆمانسی. ئەوەی جێگیرە، بەبێ هیچ پاڵنەرێک، تەنها ئەمەیە: هەڵبژاردنەکەی چارەنووسی بە شێوەیەکی لێکنەکراوە بە چارەنووسی بووکە کەوتووەکەیەوە بەست. بە یەکەوە لەژێر مردندا. و ڕێک ئەمە — ئەم ئەنجامە، نەک هەستەکەی — ئەوەیە کە هەموو نموونەناسییەکە لەسەری دەسووڕێتەوە.

چونکە ئێستا ئادەمی دوایین بخەرە تەنیشتی، و شێوەکانی مزگێنی دەردەکەون. ئەویش، فریونەدراو، بە ئەنقەست هەڵیبژارد کە بەشدار بێت لە چارەنووسی بووکە کەوتووەکەیدا — بەڵام ڕێک بە پێچەوانەوە. ئادەم دابەزییە ناو گوناه؛ مەسیح دابەزییە ناو نەفرەت بەبێ گوناه. «لەبەر ئەوەی منداڵەکان گۆشت و خوێنن، ئەویش بە هەمان شێوە بەشداری تێدا کرد، بۆ ئەوەی لە ڕێگەی مردنەوە [...] ڕزگار بکات» (عیبرانییەکان ٢:١٤–١٥). «ئەوەی گوناهی نەناسیبوو، لە پێناو ئێمەدا کردی بە گوناه» (دووەم کۆرنتیۆس ٥:٢١) — گوناهی هەڵگرت، بەبێ ئەوەی خۆی ببێتە گوناهبار، هاتە ناو ئەنجامەکانی کەوتنەکە بەبێ ئەوەی هەرگیز بێتە ناو خودی کەوتنەکە. و لەو شوێنەی ئادەم بێدەنگ بوو، ئەو قسەی کرد. لەو شوێنەی ئادەمی یەکەم بە خواردن تاقی کرایەوە و خواردی، ئادەمی دوایین بە خواردن تاقی کرایەوە — «بڵێ ئەم بەردانە ببنە نان» (مەتا ٤:٣) — و نەیخوارد. لەو شوێنەی یەکەمیان لە باخچەیەکدا «نەک ویستی تۆ بەڵکو ویستی خۆم»ی هەڵبژارد، دوایینیان لە باخچەیەکدا وتی: «نەک ویستی من، بەڵکو ویستی تۆ» (لۆقا ٢٢:٤٢)، و لە جیاتی بەرەکە جامەکەی وەرگرت. یەکەمیان ڕێگای دا مارەکە بێتە ژوورەوە؛ دوایینیان سەری پان دەکاتەوە. ئەمە ئەو جیاوازییەیە کە جیهان ڕزگار دەکات: لەو شوێنەی ئادەمی یەکەم بووکەکەی لەگەڵ خۆی ڕاکێشایە خوارەوە، ئادەمی دوایین دابەزی بۆ ئەوەی بووکەکەی لەگەڵ خۆی ببات بۆ سەرەوە.

قووڵبوونەوە — لەدەستدانی دووقات، لە ڕوانگەی یاساییەوە

پرسیارێک هەیە کە دەبێت لەم بەشەدا لە خۆتی بکەیت، چونکە وەڵامەکەی مەفسەڵی هەموو ئەوەیە کە بەدوایدا دێت: کاتێک ئادەم تاجەکەی لەدەستدا، ئایا ئەو کاتە ونی کرد — بۆ هەمیشە، ڕۆیشت، وێران بوو؟ یان شتێکی ناسکتر ڕوویدا، شتێکی یاساییتر؟

وەڵامەکە ئەمەیە: تاجەکە بەدەستەوە درا، وێران نەکرا. و ئەم جیاوازییە هەموو جیاوازییەکە دروست دەکات.

بیر لە جیاوازی نێوان ماڵێکی داگیرکراو و ماڵێکی سووتاو بکەرەوە. ماڵێکی سووتاو چیتر نییە؛ هیچ ناگەڕێتەوە. بەڵام ماڵێکی داگیرکراو هێشتا وەستاوە — تەنها دەستدرێژیکەرێکی تێدا دەژیێت کە هیچ مافێکی بەسەریەوە نییە. خاوەنەکە هێشتا خاوەنەکەیە، لەسەر کاغەز، لەبەردەم یاسادا. تەنها هێزی بەسەر موڵکەکەیدا لەدەستداوە، نەک مافی بەسەریدا. و ئەمە ڕێک ئەوەیە کە بە تاجی ئادەم هات. دەسەڵات بەسەر زەویدا نەسڕایەوە. داگیر کرا.

و داگیرکەرەکە بە ڕاشکاوی بێشەرم دەبێت. لەسەر چیایەکی بەرز هەموو شانشینەکانی جیهان نیشانی عیسا دەدات و دەڵێت، بەبێ هیچ نیشانەیەکی شەرم: «هەموو ئەمانەم پێدراوە، و بەوەی بمەوێت دەیدەم» (لۆقا ٤:٦). هەموو شتێک لەسەر یەک وشە دەسووڕێتەوە — پێدراوە. ناڵێت بە مافی خۆی هی ئەوە؛ دەزانێت کە پێدراوە، خرابێتە ناو دەستی، کاتێک پاسەوانەکە دەرگاکەی کردەوە. و شتی سەرنجڕاکێش ئەمەیە: عیسا ڕەدی ناکاتەوە. بانگەشەکە، لە ئاستی ڕاستییەکاندا، ڕاستە. بۆیە پۆڵس پێی دەڵێت «خودای ئەم سەردەمە» (دووەم کۆرنتیۆس ٤:٤) — نەک لەبەر ئەوەی هەرگیز بە ڕەوایی بووبێتە ئەوە، بەڵکو لەبەر ئەوەی بە کردەوە دەزووەکان بە دەستییەوەیە. ئەو ئەوەیە کە «دەسەڵاتی مردنی هەبوو» (عیبرانییەکان ٢:١٤). مرۆڤایەتی لە چنگێکی ترسدا ڕادەگرێت، شانشینێک کە بە تاکە چەکەی حوکمی دەکات کە لە ئادەمی بردەوە: مردن.

لێرەدا ئەو جیاوازییە تیژە دێت کە هەموو مزگێنی دواتر لەسەری دەسووڕێتەوە. جیاوازی هەیە لە نێوان ئەوەی بە کردەوە شتێکی بەدەستەوەیە و ئەوەی بە یاسا خاوەنی. یاسازانە کۆنەکان بە دوو دەستەواژەی کورت لێکیان دایەوە: de facto — ئەوەی لە کردەوەدا وایە — بەرامبەر بە de jure — ئەوەی بە مافی وایە. مارەکە جیهان de facto داگیر کردووە. بەڵام de jure، بە مافی، زەوی هەرگیز خاوەنی نەگۆڕاوە. هیچ گواستنەوەیەکی یاسایی ڕووی نەداوە. تاجەکە داگیر کراوە، نەفرۆشراوە.

و ئەمە هەموو شێوازی هاتنی ڕزگاری دەگۆڕێت. چونکە ئەگەر جیهان بەسادەیی دزرابا و دزەکە هیچ بانگەشەیەکی بەسەرەوە نەبووایە، ئەوا خودا دەیتوانی بەسادەیی داگیرکەرەکە دەربکات — بە هێز، بە زەبر، تەواو. بەڵام کارەکە ئەوەندە ئاسان نییە. ئادەم، وەک سەری یاسایی، بەڕاستی شانشینەکەی خستە دەستی بێگانەوە. ڕاستییەکی یاسایی پێوەی لکاوە، بانگەشەیەک کە دەبێت بە ماف بشکێنرێت، نەک تەنها بە هێز. بۆیە ڕزگارکەرەکە ناتوانێت بێت بۆ ئەوەی تەختەکە بگەڕێنێتەوە بە چنگ. دەبێت بێت بۆ ئەوەی بیکڕێتەوە — وەک خاوەنی ڕەوا کە موڵکە داگیرکراوەکەی داوا دەکاتەوە، نەک تەنها بە هێز، بەڵکو بە ماف و بە نرخێک. ئەو ڕاکێشانە دەمێنێتەوە. ئەمە هەموو ئەو شتەیە کە پێی دەگوترێت نرخی کڕینەوە.

و ڕێک لەوێ، لە هەمان بەشی یەکەمی کارەساتەکەدا، یەکەمین ڕووناکی دەکەوێت. دوو جار. سەرەتا لە بەڵێنێکدا، پاشان لە خوێندا.

بەڵێنەکە: هێشتا پێش حوکمەکە خودا لەگەڵ مارەکە قسە دەکات و لە ناو ئەو نەفرەتەدا یەکەمین مزگێنیدانی هەموو کتێبی پیرۆز دەشارێتەوە. «دوژمنایەتی دەخەمە نێوان تۆ و ژنەکە، و لە نێوان نەوەی تۆ و نەوەی ئەودا؛ ئەو سەرت پان دەکاتەوە، و تۆ پاژنەی پێی برین دەکەیت» (پەیدابوون ٣:١٥). هەر وشەیەک گرنگە. نەوەیەک دێت — نەک لە پیاوەوە، بەڵکو بە سەرنجڕاکێشی لە ژنەوە. نەوەیەک دێت کە لەو تاکە خاڵەی مردنە مامەڵە لەگەڵ مارەکە دەکات: سەر. نەک کلک، نەک خەرمووکێک — سەر، ناوەندی هێز. دەستدرێژیکەرەکە دەرناکرێت، بەڵکو پان دەکرێتەوە. بەڵام بەخۆڕایی نابێت: مارەکە پاژنەی نەوەکە برین دەکات — برینێک، ئازارێک، نرخێک کە بە پێ دەدرێت، لە کاتێکدا هەمان ئەو پێیە سەرەکە پان دەکاتەوە. لە یەک ڕستەدا، لە نێو کاولەی دووکەڵاوی عەدەندا، هەموو مزگێنی چڕکراوەتەوە: ڕزگارکەرێک لە ژنەوە، لێدانێکی مردنهێن بۆ دوژمن، و برینێک بۆ خۆی وەک نرخەکەی.

و پاشان خوێنەکە. خودا تەنها بە وشە نایەڵێت. لەوێ وەستاون، پیاوەکە و ژنەکە، بەو بەڕۆکە بێهوودەیەی گەڵای هەنجیر لەسەر شەرمێک کە هیچ گەڵایەک نایپۆشێت. و پاشان خودا شتێک دەکات کە هەموو بەدیهێنراو هەرگیز نەیبینیبوو. دەکوژێت. بۆ یەکەم جار لە سەرەتاوە ئاژەڵێک دەکەوێت، خوێن دەڕژێت، شتێکی بێتاوان دەمرێت — نەک لەبەر ئەوەی هەڵەیەکی کردبێت، بەڵکو بۆ ئەوەی یەکێکی دیکە دابپۆشێت. «خودا بۆ ئادەم و ژنەکەی جلی پێستی دروست کرد و لەبەری کردن» (پەیدابوون ٣:٢١). گەڵاکانی خۆیان بەس نەبوون؛ داپۆشینی خۆیان خۆی نەگرت. ئەو داپۆشینەی کە خۆی گرت، ژیانێکی خایاند. بووکە ڕووت و کەوتووەکە بە پێستی شتێک لەبەر دەکرێت کە لە جیاتی ئەو مرد.

ئەوەی لێرەدا بۆ یەکەم جار چپە دەکات، جێگرەوەییە. ئەو بیرۆکەیەی کە تاوان دەکرێت دابپۆشرێت، بەڵام هەرگیز بەخۆڕایی نا — کە بێتاوانی نرخێکی هەیە، کە یەکێکی دیکە مردن هەڵدەگرێت بۆ ئەوەی تاوانبارەکە بە جلەوە بوەستێت. هێشتا تەنها چپەیەکە، تاکە ئاژەڵێک، تاکە پێستێک. بەڵام یەکەم دڵۆپەی ئەو ڕووبارەیە کە بە ناو هەموو کتێبی پیرۆزدا دەڕوات — بە ناو قوربانییەکانی هابیل، بە ناو جەژنی پەسخ، بە ناو هەموو خزمەتی پەرستگا — و تەنها لەو شوێنە دەحەسێتەوە کە زاوای دوایین بووکە کەوتووەکەی بە ڕاستودروستییەک دەپۆشێت کە ژیانی تێدەچێت. «پێی درا کە خۆی بە کەتانی ناسک بپۆشێت» (ئاشکرابوون ١٩:٨). ئەو کەتانە ناسکە لێرەدا دەستی پێکرد، لە عەدەندا، بە ئاژەڵێکی سەربڕدراو و خودایەک کە چۆکی دادا بۆ ئەوەی منداڵە ڕووتەکانی بپۆشێت.

دوو دیاری لەدەستچوون، بە یەک پاروو. بەڵام لە هەمان ئەو کاتژمێرەدا: بەڵێنێک کە بەڵێن دەدات سەری دوژمن بشکێنێت، و قوربانییەک کە ڕووتی بووکەکە دادەپۆشێت. کارەسات دوا وشە وەرناگرێت. دوا وشە، لە سەرەتاوە، نیعمەتە.

---