نەک تەنها ئاشتکراوە، بەڵکو گەڕێنراوەتەوە ماڵ

هۆڵی دادگایەک بهێنە پێش چاوت. تۆمەتبارەکە تاوانبارە، بەڵگەکان وەک شاخ کەڵەکە بوون، و پاشان حوکمە مەحاڵەکە دەدرێت: بێتاوان. نرخەکە لەلایەن یەکێکی دیکەوە دراوە، تاوانەکە ڕۆیشتووە، دۆسیەکە داخراوە.

ئەمە ئاشتبوونەوەیە. و سەرسوڕهێنەرە.

بەڵام ئەگەر چیرۆکەکە لێرەدا کۆتایی بێت، وەک مرۆڤێکی ئازاد لە هۆڵی دادگا دەچیتە دەرەوە — و هێشتا وەک بێگانەیەک. لێخۆشبوو، بەڵام نەگەڕاوەتەوە ماڵ. شۆراو، بەڵام تەنها. دۆسیەکەت بەتاڵە، و دڵیشت.

خودا لەوێدا نایهێڵێتەوە.

لە هۆڵی دادگاوە بۆ سەر خوان

چونکە دادوەرەکە هەڵدەستێت، بە دەوری مێزەکەی خۆیدا دێت بەرەو ئەوەی بێتاوان کراوە، و شتێک دەکات کە هیچ دادوەرێک لە جیهاندا نایکات: ئەو تاوانبارە بە منداڵی خۆی وەردەگرێت کە ئێستا بێتاوانی کردووە. «پێشتر دیاری کردین بۆ کوڕایەتی» (ئەفەسۆس ١:٥). تەنها بێتاوان ناکرێیت؛ ناوێکی نوێ، شوێنێک لەسەر خوان، و بەشێک لە میرات وەردەگریت.

و پۆڵس کەڵەکەی دەکات هەتا نزیک دەبێتەوە لە زۆر بوون: «ڕۆحی کوڕایەتیتان وەرگرتووە، کە بەهۆیەوە هاوار دەکەین: ئابا، باوکە» (ڕۆمیان ٨:١٥). ئابا — یەکەم و نزیکترین وشەیەک کە منداڵێک فێری دەبێت بە زمانی نەبەستراو بیڵێت. نە فۆرمێک، نە دووری، نە «بەڕێز». هەتیوێک کە بۆ یەکەم جار دەوێرێت بڵێت «بابە».

بۆیە کتێبی پیرۆز مزگێنی بە «زۆر زیاتر» ناودەبات: «زۆر زیاتر ئەوانەی زیادەی نیعمەت وەردەگرن، لە ژیاندا حوکم دەکەن لە ڕێگەی ئەو تاکەوە، عیسای مەسیح» (ڕۆمیان ٥:١٧). نەک تەنها گەڕانەوە بۆ خاڵی سەرەتا — دوورتر لە خاڵی سەرەتا. نەک تەنها لێخۆشبوون، بەڵکو تەختەکە دیسان لەبەرچاوە. و ئێستا دوو دیارییەکەی دەروازە دیسان یەک دەگرنەوە: بەهۆی مەسیحەوە دەبیتە منداڵی باوک، میراتگری ماڵەکە — و لە هەمان کاتدا بەشێکیت لە بووکی کوڕەکە، لە کەلەکەیەوە وەرگیراو. خێزانی باوک، خۆشەویستی کوڕ. هەردووکیان پێکەوە.

بەڵام خۆشەویستی بە زۆر ناکرێت — و ساختە ناکرێت

و لێرەدا دەبێت دەست لە شتێک بدەم کە نیوەی کڵێسا حەز دەکات بازی بەسەردا بدات. چونکە ئەگەر تەنها باوکە ڕاکەرەکەت نیشان بدەم و دەرگا داخراوەکە نا، ئەوا پزیشکێکم کە ئەنجامی پشکنینەکە جوانتر لەوەی هەیە دەخوێنێتەوە. و پزیشکی نەرم برینی بۆگەن دروست دەکات.

لە تەنیشت ئەو ڕاستییەی کە وەک گرانیت جێگیرە — هەڵبژێردراو پێش ئەستێرەکان، ڕاگیراو بە دەستێک کە بەرنادات (بەشی ٣) — ڕاستییەکی دووەم وەستاوە، بە هەمان ئەندازە تیژ، بە هەمان ئەندازە ڕاست، کە نابێت بیشاریتەوە: خۆشەویستی بە زۆر ناکرێت، و وەفاداری ساختە ناکرێت. بووکێک کە بەرەو قوربانگا ڕادەکێشرێت، بووک نییە. منداڵێک کە لە ماڵدا بە زنجیر بەسترابێت، کوڕ نییە. و دیارییەک کە بەڕاستی دەبێتە هی تۆ، دەتوانیت بەڕاستیش فڕێی بدەیت.

ئەمە بە دژوار دەبیسترێت. مەبەست لێی ڕزگارکردنی تۆیە.

بە باشی لێم تێبگە: دەرگاکە بە پانی کراوەتەوە. عیسا جوانترین چیرۆکی گێڕایەوە کە هەرگیز گێڕدراوەتەوە — کوڕەکە کە میراتەکەی بەفیڕۆ دەدات، لە نێو بەرازەکاندا دەکەوێت، و لەوێ لە قوڕدا «بە خۆیدا دێتەوە» (لۆقا ١٥:١٧). هەڵدەستێت. بەرەو ماڵ دەڕوات. و باوکی — پیاوێکی ڕۆژهەڵاتی بەڕێز کە بۆ هیچ شتێک پەلەی نەدەکرد — دامێنی جلەکەی هەڵدەدات و وەک گێلێک بە ڕێگادا ڕادەکات، و خۆی دەداتە ملی (١٥:٢٠). نیعمەت پێش کوڕەکە لەوێیە. نیعمەت ڕادەکات. بۆ هەرکەسێک کە ڕوو وەردەگێڕێت، باوک پێشتر لە ڕێگادایە.

بەڵام ئەم چیرۆکە لایەلایە نییە. چونکە هەمان ئەو عیسایەی باوکە ڕاکەرەکەی وێنا کرد، دەرگایەکی داخراویشی وێنا کرد.

دە کچ چاوەڕوانی زاوا بوون. پێنجیان زەیتیان هەبوو، پێنجیان نا. کاتێک لە نیوەشەودا بانگەکە هات، مەشخەڵە بەتاڵەکان کوژانەوە. و کاتێک گێلەکان چووبوون زەیت بکڕن، زاوا هات، «و دەرگاکە داخرا» (مەتا ٢٥:١٠). گەڕانەوە. لە دەرگایان دا. «گەورەم، گەورەم، دەرگامان لێ بکەرەوە!» و لە ناوەوە، بە ناو تەختەکەدا، ئەو تاکە وەڵامەی دڵت لێ دەوەستێت: «من ئێوە ناناسم» (٢٥:١٢).

هەمان ئەو دەمەی فێری کردیت «ئابا» بچرپێنیت، ئەو چەند وشەیەشی گوت. هەردووکیان بگرە، یان هیچ کامیان بەڕاستی ناگریت.

و پاشان عیسۆ هەیە، ئەو سێبەرەی بەسەر هەموو ئەم کتێبەدا دەکەوێت. ئەو نۆبەرە بوو. تاجی ماڵەکە لەسەر سەری بوو، بەرەکەتەکە لە دەستیدا بوو، مافی نۆبەرەیی هەڵدەگرت — بە زمانی ئەم کتێبە: شوێنی میراتگری هەبوو، تەختی لە ڕێگادا، هەموو شتێک. و ڕۆژێک بە برسێتی لە کێڵگەوە هاتەوە ماڵ، بۆنی شۆربای براکەی کرد، و هەموو ئەوەی فرۆشت — تاجەکە، بەرەکەتەکە، داهاتووەکە — بە یەک قاپ نیسک. یەک ژەم. «بەم شێوەیە عیسۆ مافی نۆبەرەیی بە کەم زانی» (پەیدابوون ٢٥:٣٤).

دەتوانیت تاجێک بە شۆربا بفرۆشیت.

پێشتر لەم کتێبەدا بینیوتە چۆن ڕوو دەدات. ئادەم تاج و بووکی بە یەک پارووی بەرێک گۆڕییەوە (بەشی ٢). عیسۆ نۆبەرەیی بە یەک قاپ نیسک گۆڕییەوە. و نامەکە بۆ عیبرانییەکان ئەو مێژووە کۆنە وەک چەکێکی پڕکراو ڕاستەوخۆ ئاراستەی تۆ دەکات: «با کەس داوێنپیس نەبێت، یان وەک عیسۆ بێباک بەرامبەر بە پیرۆزی، کە بە یەک ژەم مافی نۆبەرەیی خۆی فرۆشت. چونکە دەزانن کە دواتر، کاتێک هێشتا ویستی بەرەکەتەکە بە میرات وەربگرێت، ڕەتکرایەوە؛ چیتر شوێنی بۆ تۆبە نەدۆزییەوە، هەرچەندە بە فرمێسک بۆی پاڕایەوە» (عیبرانییەکان ١٢:١٦–١٧).

ئەو دوا ڕستەیە ترسناکە. ڕۆژێک هات کە عیسۆ ویستی بیگەڕێنێتەوە. بەرەکەتەکەی دەویست. بۆی گریا. و درەنگ بوو. فرمێسکەکان هاتن — بەڵام دەرگاکە داخرابوو.

ئەمە نووسراوە پیرۆزەکان دەیڵێن، و بەبێ ئەوەی لێوارە تیژەکانی بسوون دەیڵێن: نۆبەرەییەک کە بەڕاستی خاوەنیت، دەتوانیت بەڕاستی لەدەستی بدەیت. و لەدەستدانەکە دەکرێت بێگەڕانەوە بێت.

هەمان نامە دوورتری دەبات، هەتا ئەو شوێنەی هەر نزیکەی ناتەوێت بیبیستیت: «چونکە ئەگەر بە ئەنقەست و بە زانیاری بەردەوام بین لە گوناهکردن دوای ئەوەی ڕاستیمان ناسی، چیتر هیچ قوربانییەک بۆ گوناهەکان نامێنێتەوە — تەنها چاوەڕوانییەکی ترسناکی حوکم، و ئاگرێک کە دژبەرەکان دەخوات» (عیبرانییەکان ١٠:٢٦–٢٧). و چەند دێڕێک دواتر ئەو ڕستەیەی هیچ مرۆڤێک بێئاگا ناهێڵێتەوە: «ترسناکە کەوتنە ناو دەستی خودای زیندوو» (١٠:٣١).

ئەمە بۆ بێگانەکان نەنووسراوە. بۆ کڵێسا نووسراوە. بۆ دانپێدانەران. بۆ ئەو کەسانەی لەسەر کورسییەکان دانیشتبوون، کە «ئابا»یان فێر ببوو، کە دەستیان لە نان و شەراب دابوو. بۆ هەر ئەوان ڕۆح دەڵێت: بە نۆبەرەییەکەت یاری مەکە. بە کەمی مەزانە. تاجەکە بە شۆربای ئەمشەو مەفرۆشە.

و وا مەزانە ئەمە بۆ باوەڕداری لاواز ڕاستە، بەڵام بۆ تۆ نا. گوێ لە پۆڵس بگرە — نێردراوە ماندوونەناسەکە، کە زیاتر لەوەی بتوانین بیری لێ بکەینەوە بەرگەی گرت، و لەگەڵ ئەوەشدا نووسی: «جەستەم ڕادەهێنم و دەیخەمە ژێر ڕکێفەوە، نەوەک دوای ئەوەی بۆ خەڵکی دیکە جاڕم داوە، خۆم ڕەت بکرێمەوە» (یەکەم کۆرنتیۆس ٩:٢٧). ئەگەر پۆڵس ئەگەری ڕەتکرانەوەی بە جدی وەرگرت و ژیانی بەپێی ئەوە ڕێک خست — ئەی تۆ بە چ مافێک بە ئاسوودەیی دەژیت؟

ئێستا چی لە بەشی ٣ بکەم، کە ئەو دەستەم نیشان دایت کە بەرنادات؟ یەک پیتیشی ناگەڕێنمەوە. «کەس لە دەستم ڕایانناکێشێت» (یۆحەنا ١٠:٢٨) — ئەوە جێگیرە، و بۆ هەتاهەتایە جێگیرە. بەڵام هەمان ئەو کتێبە پیرۆزەی ئەمە دەڵێت، ئەمەش دەڵێت: «ئاگاداربن، برایان، نەوەک کەسێک لە ئێوە دڵێکی گەندەڵ و بێباوەڕی هەبێت کە لە خودای زیندوو هەڵبگەڕێتەوە» (عیبرانییەکان ٣:١٢). هەردووکیان وشەی خودان. هەردووکیان ئاراستەی تۆ کراون.

هەوڵ مەدە بەرامبەر بە یەکتر بیانخەیتە کار — ڕێک ئەوە ئەو هەڵەیەیە کە ئەوەندە خەڵک وێران دەکات. یەکێک دڵنیایی وەک سەرین بەکاردەهێنێت: من هەر هەڵبژێردراوم، کەواتە گرنگ نییە چۆن دەژیم — و بەوە دەیسەلمێنێت کە هەرگیز تێنەگەیشتووە نیعمەت چییە. ئەوی دیکە ئاگادارکردنەوەکە وەک قامچی بەکاردەهێنێت و وەک هەتیوێکی ڕاونراو دەژی، کە هەموو بەیانییەک دیسان دەترسێت ڕەت بکرێتەوە — و هەرگیز تێنەگەیشتووە باوک چییە. هەردووکیان هەڵەن.

بەم شێوەیە هەردووکیان دەگرم، بەبێ ئەوەی لایەک بسڕمەوە: چنگی خودا و بەردەوامبوونی بووک دوو دژبەر نین، بەڵکو دوو لای یەک خۆشەویستین. خودا دەگرێت — و یەکێک لە ڕێگاکانی کە پێی دەگرێت، ڕێک ئەمەیە: کە ئاگادارت دەکاتەوە، و دڵت بە ناو ئەو ئاگادارکردنەوەیەدا بەئاگا و ئێشکگر ڕادەگرێت. ڕێگری قەراغ هەڵدێر نکۆڵی لە هەڵدێرەکە ناکات؛ ئەو هۆکارەیە کە پێی بە سەلامەتی دەگەیتە ئەوبەر. زاوا بەڵێ بە زۆر وەرناگرێت. دەیباتەوە. و ئەو بووکەی دەیباتەوە، بەردەوام دەبێت لە بەڵێ گوتن — نەک یەک جار، لەبەردەم قوربانگادا، بەڵکو هەموو ڕۆژێک سەرلەنوێ، هەتا هۆڵەکان دەکرێنەوە.

و برا گەورەکە لەبیر مەکە، کە هەرگیز ڕای نەکرد، کە هەموو ئەو ساڵانە بە ڕێکوپێکی لە ماڵدا مایەوە — و لەگەڵ ئەوەشدا هەرگیز بەڕاستی لە ماڵ نەبوو. بە جەستە لە ژوورەوە، بە دڵ لە دەرەوە، تووڕە لەسەر بەردەرگای ئاهەنگەکە (١٥:٢٨). دەتوانیت لە کڵێسادا دانیشیت و بێگانە بیت بۆ باوک. نزیکی خۆشەویستی نییە. ناوێک لە تۆماری لەئاوهەڵکێشان زەیت نییە بۆ مەشخەڵەکەت.

بۆیە ئاگادارکردنەوەکە هەڕەشە نییە، بەڵکو خۆشەویستییە بە چاوی کراوە. باوکە ڕاکەرەکە و دەرگا داخراوەکە لە هەمان دەمەوە دێن، و ئەو دەمە بێسنوور تۆی خۆشدەوێت. ڕێک لەبەر ئەوە بە دەنگی بەرز دەیڵێت: بمێنەرەوە. لە ماڵ بمێنەرەوە. مەهێڵە مەشخەڵەکەت بکوژێتەوە. تاجەکەت بە یەک ئێوارە برسێتی مەفرۆشە.

چونکە — و ئەمە دوایین کەرت دەکاتەوە — منداڵێک میراتگرە، و دەستگیرانێک چاوەڕوانی زەماوەندێک دەکات. چیمان پێ بەڵێن دراوە؟ کەی دێت؟ و ئایا بووک هەتا ئەو ڕۆژەی هۆڵەکان دەکرێنەوە بۆ ئەو وەفادار دەمێنێتەوە؟ هەموو ئەوەی ئێستا دێت لەسەر ئەمەیە.

---

قووڵبوونەوە — بە کوڕ وەرگیراو: ناوێکی نوێ، میراتێکی تەواو

وشە کلیلییەکەی ئەم بەشە huiothesiaیە. بە واتای وشەیی «کوڕ-دانان»ە — لێکدراوێکە لە huios («کوڕ») و شێوەیەکی tithēmi («دانان، جێگیرکردن»). و ئەو دانانە هەموو خاڵەکەیە. وشەکە ناڵێت لە خێزانەکەدا لەدایک دەبیت؛ دەڵێت دەخرێیتە ناوی. کوڕخوازی. کەسێک کە لەم ماڵەوە نەهاتووە، پێگەی تەواوی کوڕی ئەم ماڵە وەردەگرێت.

بۆ ئەوەی هەست بکەیت چەند شت لەمەدایە، دەبێت بزانیت کوڕخوازی چ واتایەکی هەبوو لەو جیهانەی پۆڵس تێیدا دەینووسی. لە یاسای یۆنانی-ڕۆمانیدا ئەمە جوڵەیەکی خواپەرستانە نەبوو بەڵکو کردەیەکی یاسایی قورس بوو، بە چوار ئەنجامەوە کە یەک بە یەک وێنەکانی پۆڵس ڕووناک دەکەنەوە. ناوێکی نوێ و باوکێکی نوێ: بە کوڕ وەرگیراوەکە دەچووە ناو بنەماڵەیەکی نوێ، لەژێر باوکێکی نوێدا، و لەوەودوا ناوی ئەوی هەڵدەگرت. لاپەڕەیەکی پاک: پەیوەندی یاسایی لەگەڵ بوونی کۆن دەبڕدرا، قەرزە کۆنەکانیش لەگەڵیدا — ئەوەی بە منداڵ وەردەگیرا، چیتر سەر بە دۆخی پێشووی خۆی نەبوو. مافی میراتی تەواو: بە کوڕ وەرگیراوەکە ئەندامێکی پلە دوو نەبوو بەڵکو میراتگر بوو، لە ڕووی یاساییەوە یەکسان بە کوڕێکی لەدایکبوو. و هەڵنەوەشاوە: کوڕخوازییەکە لەسەر ئارەزووی ڕەچەڵەک نەوەستابوو بەڵکو لەسەر بەڵگەنامەیەک، کردەیەکی یاسایی، تۆمارکراو و پەسەندکراو.

لە تەنیشت مزگێنیدا ئەو چوارە هەموویان دەگەڕێنەوە. ناوێکی نوێ، باوکێکی نوێ — لەبەر ئەوە بانگکردنە نوێیەکە: «ئابا، باوکە» (ڕۆمیان ٨:١٥؛ گەلاتیا ٤:٦). لاپەڕەیەکی پاک — «لە ئەودا کڕینەوەمان هەیە، لێخۆشبوونی سەرپێچییەکان» (ئەفەسۆس ١:٧)، دۆسیەکەت بۆ هەمیشە سڕاوەتەوە. مافی میراتی تەواو — بۆیە پۆڵس دەتوانێت کوڕایەتی و میراتگری بە یەک هەناسە ناو ببات: «ئەگەر کوڕ بیت، میراتگریشیت» (گەلاتیا ٤:٧). و هەڵنەوەشاوە — کوڕایەتیت لەسەر ئەوە نەوەستاوە کە ئەمڕۆ چۆن هەست دەکەیت، بەڵکو لەسەر کردەیەکی خودا، «بەپێی خۆشنوودی ویستی ئەو» (ئەفەسۆس ١:٥). ئەوەی بەڵگەنامەیەک تۆماری دەکات، کەشێکی دڵ ناتوانێت هەڵیوەشێنێتەوە.

یەک وردەکاری ڕاستگۆیانە، چونکە هەندێک جار چیرۆکی زۆر گەورە دەبیستیت دەربارەی «کوڕخوازیی ڕۆمانی». پۆڵس تەنها لە یاسای ڕۆمانی هەڵناقوڵێنێت. ڕەگەکە قووڵترە، لە پەیمانی کۆندا: لەوێ ئیسرائیل پێشتر ناوی «کوڕەکەم، نۆبەرەکەم»ە (دەرچوون ٤:٢٢)، و پاشا لەلایەن خوداوە بە کوڕ وەردەگیرێت — «من دەبمە باوکی ئەو، و ئەو دەبێتە کوڕی من» (دووەم ساموئێل ٧:١٤). کەواتە کوڕخوازی داهێنانێکی ڕۆمانی نییە؛ بیرۆکەیەکی پەیمانییە کە خودا سەدان ساڵ پێشتر شێوەی پێدابوو، و ئێستا لە مەسیحدا دەگیرێتەوە و قووڵ دەکرێتەوە. وێنە ڕۆمانییەکە تۆڕێکی ڕوونکەرەوەیە، نەک بناغە.

گرنگە ئەو کوڕخوازییە لەکوێوە دێت و بەرەو کوێ ئاماژە دەکات. «بەهۆی عیسای مەسیحەوە» دەڕوات و ئاراستەی «خۆی»یە، بەرەو باوک (ئەفەسۆس ١:٥). هیچ کوڕایەتییەک لە دەرەوەی ئەو کوڕە نییە. لە تەنیشت ئەو نابیتە کوڕ، بەڵکو لە ئەودا — چونکە ئەو خۆی کوڕی هەتاهەتاییە، و تۆ بۆ ناو ئەو ڕاکێشراویت. هەمان ئەو «زۆر زیاتر»ەی بەشەکەی پێ کرایەوە، لێرەدا کێشی تەواوی خۆی وەردەگرێت: «ئەگەر کاتێک دوژمن بووین، بە مردنی کوڕەکەی لەگەڵ خودا ئاشت بووینەوە — زۆر زیاتر ئێستا کە ئاشت بووینەتەوە، بە ژیانی ئەو ڕزگار دەبین» (ڕۆمیان ٥:١٠). ئاشتبوونەوە لابردنی دوژمنایەتییە؛ ئەمە بەردەرگاکەیە. ئەوەی لە پشتییەوەیە — وەرگیران بۆ ناو خێزان، بە ناو و میراتەوە — ماڵەکەیە. ئاشتبوونەوە دەتگەڕێنێتەوە بۆ خاڵی سەرەتا. کوڕایەتی دوورتر لە خاڵی سەرەتات دەبات.

قووڵبوونەوە — هاومیراتگر، و نۆبەرە لە نێو زۆراندا

ئەگەر کوڕیت، میراتگریت — و پۆڵس دەوێرێت بڵێت میراتگری چی. «ئەگەر منداڵین، ئەوا میراتگریشین: میراتگری خودا، و هاومیراتگری مەسیح» (ڕۆمیان ٨:١٧). وشەکە sygklēronomoiیە، «پێکەوە-میراتگران»: نەک میراتێکی جیا و تایبەت لە قەراغێکدا، بەڵکو هەمان میراتی کوڕەکە، هاوبەش لەگەڵ ئەودا. ئەوەی ئەو بە میرات دەیگرێت، تۆش بە میرات دەیگریت — لە ئەودا. ڕێکەوت نییە کە ڕێک ئەم وشەیە لە ئەفەسۆس، شاری نامەی ئەفەسۆس کە پۆڵس تێیدا هەمان وشە بەکاردەهێنێت (ئەفەسۆس ٣:٦)، لەسەر بەردی گۆڕێکی سەردەمی ئیمپراتۆری وەک زاراوەیەکی یاسایی ئاسایی دۆزراوەتەوە. زمانی پۆڵس دەستی لە جیهانی یاسایی ڕاستەقینەی خوێنەرەکانی دەدا؛ ئەمە زێدەڕۆییەکی خواپەرستانە نەبوو، بەڵکو وشەی نووسەری بەڵگەنامەکان بوو.

بەڵام هەموو ئایەتەکە گرنگە، چونکە پۆڵس دەستبەجێ مەرجێکی پێوە دەبەستێت: «هاومیراتگری مەسیح — ئەگەر بەڕاستی لەگەڵیدا ئازار بچێژین، بۆ ئەوەی لەگەڵیشیدا شکۆدار بکرێین» (٨:١٧). پێکەوە ئازارچێژتن ئێستا، پێکەوە شکۆدارکران ئەو کات. ئەمە ناوبڕێکی نامۆ نییە و نرخێکیش نییە کە بە میراتەکەوە هەڵواسرابێت؛ هەمان ئەو جوڵەیەیە کە خودی کوڕەکە لە فیلیپی ٢دا دەیکات — ڕێگای سەرەوە بە ڕێگای خوارەوەدا دەڕوات. خاچ پێش تاج دێت، لای سەر و هەروەها لای ئەندامەکان. میراتگری نیعمەتە، لەسەر کوڕخوازی دامەزراوە؛ بەڵام ڕێگای بەرەو ئەو، بەدوای کوڕەکەدا دەڕوات، بە ناو ئازاردا بەرەو شکۆ.

و پاشان ئەو وشەیە دێت کە هەموو شتێک پێکەوە دەبەستێت. مەبەستی خودا لە هی خۆی ئەوەیە کە «هاوشێوەی وێنەی کوڕەکەی بن، بۆ ئەوەی ئەو ببێتە نۆبەرە لە نێو برایانی زۆردا» (ڕۆمیان ٨:٢٩). نۆبەرە لە نێو زۆراندا — prōtotokos en pollois adelphois. دوو ڕاستی لەو یەک وشەیەی prōtotokosدا هەن، و دەبێت هەردووکیان بگریت، چونکە زۆر بە ئاسانی بەرامبەر بە یەکتر دەخرێنە کار.

یەکەمیان خزمایەتییە. مەسیح بە تەنها نییە. تاکەکەسێک نییە لەسەر تەختێک؛ سەری خێزانێکە، و تۆ سەر بەو خێزانەیت. ئەو نۆبەرەیە لە نێو برایاندا — و تۆ یەکێکیت لەو برایانە. هەموو ئامانجی کوڕخوازی ئەوەیە کە منداڵە بە کوڕ وەرگیراوەکان لە نۆبەرەکە بچن: هاوشێوەی وێنەی ئەو، بەپێی شێوەی ئەو کێشراو. تەنها ڕێت پێ نادرێت؛ دەبیتە خێزان، و لە ئەو دەچیت.

دووەمیان پێشینەییە. ئەو نۆبەرەیە — نەک تەنها یەکەم لە ڕیزێکی یەکسانەکاندا، بەڵکو بەرزترین لە پلەدا، گەورەتری هەموویان. ئەو بە سروشت و لە هەتاهەتاییەوە کوڕە؛ تۆ بە کوڕخوازی و لە کاتدا کوڕیت. وشەکە بەرزت دەکاتەوە بۆ برا بەبێ ئەوەی ئەو دابەزێنێت بۆ تەنها برایەک. و ڕێک لەوێدا سنوورەکە هەیە بەرامبەر بە هەر خوداکردنێکی مرۆڤ: بەشدار دەبیت لە کوڕایەتی ئەودا، بەڵام لە جەوهەردا یەکسان بە ئەو نابیت. دەقەکە دەڵێت «هاوشێوە»، نەک «یەکسان». بەدیهێنەر و بەدیهێنراو جیاواز دەمێننەوە، تەنانەت لە نزیکترین خێزانیشدا.

نامەکە بۆ عیبرانییەکان بۆ لووتکەی خۆی هەڵیدەگرێت. خودا «کوڕانی زۆر بەرەو شکۆ» دەبات، بەدوای ئەو پێشەنگەدا کە «بە ئازار» پێشکەوت (عیبرانییەکان ٢:١٠) — لێرەدا دیسان ڕێگای خاچەوە بۆ تاجە، سەرەتا لای ئەو، پاشان لای ئەوان. و پاشان ڕستەیەک هەیە کە هەناسەت دەگرێت: کوڕە شکۆدارکراوەکە، کە هەموو شتێک لەبەر ئەو و بەهۆی ئەوەوە هەیە، «شەرم ناکات بە برا ناویان ببات» (٢:١١). بە ئاشکرا دانت پێدا دەنێت. کوڕخوازی تەنها بەڵگەنامەیەک نییە لە ئاسماندا کە لە دەرەوە هیوات پێی هەبێت؛ برایەکە کە لە ڕووناکی تەواودا دەڵێت: ئەمە هی منە. و نووسەرەکە وشەیەکی کۆنی پێغەمبەرانە دەخاتە دەمی، ڕستەیەک کە ئێستا وەک کوڕێک دەنگ دەداتەوە کە خێزانەکەی بە باوک دەناسێنێت: «ئەوەتا من، و ئەو منداڵانەی خودا پێی داوم» (٢:١٣، لە ئیشایا ٨:١٨). منداڵەکان دیارییەکی باوکن بۆ کوڕ. سەرەتا دراون، پاشان گەڕێنراونەتەوە ماڵ، و بەم زووانە نیشان دەدرێن.

ئێستا «پێشتر» و «هێشتا نا» بە ڕاستگۆیی لە تەنیشت یەکتر بگرە، چونکە هەمان وشەی huiothesia لە هەردوو سەری کەوانەکەدایە. تۆ کوڕیت — لە ڕاوێژی خودادا پێشوەخت دیاریکراو (ئەفەسۆس ١:٥)، بەدەستهێنراو لەلایەن ئەو کوڕەوە کە «لەژێر شەریعەتدا لەدایک بوو، بۆ ئەوەی کوڕایەتی وەربگرین» (گەلاتیا ٤:٥)، و لە ئێستاوە بە ڕۆحەکە ئەزموونکراو کە لە ناختدا هاوار دەکات: ئابا (ڕۆمیان ٨:١٥). و لە هەمان کاتدا هێشتا چاوەڕوانی کوڕایەتی دەکەیت: «ئێمەش لە ناخی خۆماندا دەناڵێنین، لە کاتێکدا چاوەڕێی کوڕایەتی دەکەین، کڕینەوەی جەستەمان» (ڕۆمیان ٨:٢٣). بەڵگەنامەکە تەواو بووە، واژووکراوە و پەسەندکراوە؛ جێبەجێکردنی تەواو هێشتا دێت. یۆحەنا ڕێک هەمان شت بە وشەکانی خۆی دەڵێت: «ئێستا منداڵی خوداین، و هێشتا ئاشکرا نەکراوە کە چی دەبین؛ بەڵام دەزانین کە کاتێک ئەو ئاشکرا دەکرێت، وەک ئەو دەبین، چونکە دەیبینین وەک ئەوەی هەیە» (یەکەم یۆحەنا ٣:٢). منداڵێتی ئەمڕۆ ڕاستەقینەیە، و شێوە تەواوەکەی چاوەڕوانی سبەینێ دەکات.

قووڵبوونەوە — ئاگادارکردنەوە تیژەکان، بە ڕاستگۆیی هەڵسەنگێنراو

هیچ کتێبێک لە کتێبی پیرۆزدا ئەوەندە قووڵ دڵنەوایی ناکات و ئەوەندە تیژ ئاگادار ناکاتەوە وەک نامەکە بۆ عیبرانییەکان. ئەوەی تەنها دڵنەواییەکەی دەوێت و ئاگادارکردنەوەکان بە لێکدانەوە لادەبات، تەنها نیوەکەی دەخوێنێتەوە. شایانی ماندووبوونە بیانخەینە ڕیزەوە، چونکە بە یەکەوە یەکێک لە جدیترین دەنگەکان پێکدەهێنن کە پەیمانی نوێ دەیچڕێت — و هەر جارە توندتر دەبن.

قورسترینیان عیبرانییەکان ٦ـە. نووسەرەکە باسی کەسانێک دەکات «کە جارێک ڕووناک کراونەتەوە، بەخشینی ئاسمانییان تام کردووە و بەشداری ڕۆحی پیرۆز بوون، و وشە باشەکەی خودا و هێزەکانی جیهانی داهاتوویان تام کردووە» — و پاشان: «و دوای ئەوە هەڵدەگەڕێنەوە». دەربارەی ئەوان دەڵێت «مەحاڵە» دیسان بەرەو تۆبە بگەڕێنرێنەوە، «چونکە بۆ خۆیان کوڕی خودا دیسان لە خاچ دەدەن و بە ئاشکرا ڕیسوای دەکەن» (عیبرانییەکان ٦:٤–٦). لە کێڵگەیەکدا وێنای دەکات: زەوییەک کە هەر جارە باران دەخواتەوە بەڵام تەنها دڕک بەرهەم دەهێنێت، «ڕەتکراوەیە و نزیکە لە نەفرەت، و کۆتاییەکەی سووتانە» (٦:٧–٨). پاشان، لە عیبرانییەکان ١٠دا، گوناهی بە ئەنقەست: «ئەگەر بە ئەنقەست و بە زانیاری بەردەوام بین لە گوناهکردن دوای ئەوەی ڕاستیمان ناسی، چیتر هیچ قوربانییەک بۆ گوناهەکان نامێنێتەوە — تەنها چاوەڕوانییەکی ترسناکی حوکم» (١٠:٢٦–٢٧) — و چەند قورستر، دەپرسێت، سزای ئەو کەسە دەبێت کە «کوڕی خودای پێشێل کردووە، و خوێنی ئەو پەیمانەی پێی پیرۆز کرابوو بە گڵاو داناوە» (١٠:٢٩). دەگاتە ئەو یەک ڕستە لەرزێنەرە: «ترسناکە کەوتنە ناو دەستی خودای زیندوو» (١٠:٣١). و لە کۆتاییدا، لە عیبرانییەکان ١٢دا، عیسۆ: وێنە چەسپاوەکەی ئەو کەسەی نۆبەرەیی بەڕاستی هەڵگرت و فڕێی دا، و چیتر شوێنی بۆ تۆبە نەدۆزییەوە، هەرچەندە بە فرمێسک بۆی پاڕایەوە (١٢:١٦–١٧).

هەمان جدییەت لە دەرەوەی عیبرانییەکانیش دەنگ دەداتەوە. لە نموونەی تۆوچێنەکەدا تۆو لەسەر زەوی بەردەڵان هەیە: «کە بۆ ماوەیەک باوەڕ دەهێنن، بەڵام لە کاتی تاقیکردنەوەدا هەڵدەگەڕێنەوە» (لۆقا ٨:١٣) — باوەڕێک کە بەڕاستی ڕووا، بەڵام بێ ڕەگ — و تۆو لە نێو دڕکاندا، خنکێنراو بە خەم و دەوڵەمەندی، کە هەرگیز بەرێکی پێگەیشتوو نادات. زەیتی دە کچەکە ڕێک ئەمەیە: باوەڕێکی زیندوو، بەردار، کە بە ڕۆحەکە داگیرساو ڕاگیراوە — و دەکرێت بەڕاستی بکوژێتەوە. لە نامەکاندا بۆ حەوت کڵێساکە پەڕتووکی ژیان کراوە و زیندووە: بۆ ساردس، «کە ناوت هەیە زیندوویت، بەڵام مردوویت»، بەڵێن بە سەرکەوتوو دەدرێت: «بێگومان ناوی لە پەڕتووکی ژیان ناسڕمەوە» (ئاشکرابوون ٣:١، ٥) — بەڵێنێک کە تەنها کاتێک کێشی هەیە کە سڕینەوەی کەسانی دیکە ڕاستییەک بێت. و پۆڵس ناجولەکە موتوربەکراوەکان لای دار زەیتوونەکە ئاگادار دەکاتەوە: «بە بێباوەڕی شکێنران، و تۆ بە باوەڕ وەستاویت. لووتبەرز مەبە، بەڵکو بترسە [...] کەواتە میهرەبانی و توندی خودا ببینە؛ توندی بەسەر ئەوانەی کەوتوون، بەڵام میهرەبانی بۆ تۆ، ئەگەر لەو میهرەبانییەدا بمێنیتەوە؛ ئەگینا تۆش دەبڕدرێیتەوە» (ڕۆمیان ١١:٢٠–٢٢).

و لێرەدا دەبێت خۆت ساتێک ئەو دارە ببینیت کە وەستاوە، چونکە پۆڵس بۆ زیاتر لە ئاگادارکردنەوەیەک بەکاری دەهێنێت. یەک دار زەیتوون هەیە، بە یەک ڕەگی پیرۆزەوە: «ئەگەر یەکەمین بەرهەم پیرۆز بێت، ئەوا هەویرەکەش؛ و ئەگەر ڕەگ پیرۆز بێت، ئەوا لقەکانیش» (ڕۆمیان ١١:١٦). لەسەر ئەو یەک دارە هەموو ئەوە ڕوو دەدات کە مێژووی خودا لەگەڵ مرۆڤ پێکدەهێنێت. لق هەن کە بە بێباوەڕی شکێنراون. لقی کێوی هەن کە بە باوەڕ لە نێوانیاندا موتوربەکراون. و لقە شکێنراوەکان دەتوانن بگەڕێنەوە سەری: «خودا توانای هەیە دیسان موتوربەیان بکاتەوە» (١١:٢٣)، و ئەو کاتە «لەسەر دار زەیتوونی خۆیان» (١١:٢٤). دووەم دار نییە، دووەم ڕەگ نییە، دووەم شیلە نییە.

ئەمە دوو شت پێکەوە دەڵێت، و هەردووکیان لەم بەشەدا شوێنی خۆیانە. یەکەمیان ئەو ئاگادارکردنەوەیەیە کە لێرەدا مەبەستە: لقێک کە بەڕاستی تێیدایە، دەتوانێت بەڕاستی لێی دەربچێت — ئەمە ڕێک ئەو جدییەتەیە کە ئەم بەشە نایەوێت بیسووێت. بەڵام دووەمیان دڵنەواییە، و ئەویش بە هەمان ئەندازە گەورەیە: دارەکە تەواو نەبووە. بەردەوامە لە گەشەکردن. هێشتا لق موتوربە دەکرێن، تەنانەت دوای ئەوەی تۆ لەسەری وەستایت، و دوایین کەس کە دێتە سەری لە هەمان ڕەگەوە دەخواتەوە کە یەکەمیان لێی دەخواتەوە. ئەوەی دواتر دێت، بۆ سەر دارێکی کەمتر نایەت.

ئێستا پرسیارە ڕاستگۆکە، چونکە لێرەدا لێکدەرەوە باوەڕدارەکان لێک جیا دەبنەوە. ئەم ئاگادارکردنەوانە چ پەیوەندییەکیان بە دڵنیایی بەشی ٣ـەوە هەیە — ئەو دەستەی بەرنادات؟ دوو خوێندنەوە هەن، و هەردووکیان شایانی ئەوەن بە ڕاستگۆیی ناو ببرێن. یەکەمیان، کە دان بە بەردەوامبوونی پیرۆزاندا دەنێت، «ئەوانەی هەڵدەگەڕێنەوە» دەخوێنێتەوە وەک «ئەوانەی هەرگیز بەڕاستی نوێ نەکرابوونەوە»: لەگەڵیاندا ڕۆیشتن، دانیان پێدا نا، وا دیار بوو بەر دەدەن، بەڵام هەرگیز لە ناخەوە وا نەبوون — «لە نێوانمانەوە ڕۆیشتن، بەڵام بەڕاستی لە ئێمە نەبوون؛ چونکە ئەگەر لە ئێمە بوونایە، لەگەڵماندا دەمانەوە» (یەکەم یۆحەنا ٢:١٩). خوێندنەوەی دیکە — و ئەمە ئەو خوێندنەوەیەیە کە ئەم کتێبە دانی پێدا دەنێت — هەڵگەڕانەوەی دانپێدانەران وەک کەوتنێکی ڕاستەقینەی کەسانێک وەردەگرێت کە بەڕاستی بەشدار بوون لە بەخشینەکەدا: زەوییە بەردەڵانەکە کە بەڕاستی ڕووا، دڕکەکان کە بەڕاستی گەشەیان کرد، ناوەکە کە بەڕاستی نووسرابوو و بەڕاستی دەسڕدرێتەوە، نۆبەرەییەکە کە بەڕاستی هەڵگیرا و بەڕاستی فرۆشرا.

بەڵام هەردوو خوێندنەوەکە لە شوێنێکدا یەک دەگرنەوە، و لەوێدایە قازانجە شوانییەکە. ڕێک لە هەمان بانگەوازدا دەگەنە یەکتر: ئاگادارکردنەوەکە جدییەتێکی خوێناوییە، ئامادەبوون ڕاستەقینەیە، و دەبێت هەتا کۆتایی بەدوایدا بگەڕدرێت. ناوکی ئەم کتێبە بەو خاڵە ناکۆکییەوە هەڵنەواسراوە. تاجی ئادەم — لەدەستچوو، گەڕێندراوە، هاوبەشکراو — لە هەر یەکێک لە هەردوو خوێندنەوەکەدا ڕاوەستاوە. ئەوەی پێوەی هەڵواسراوە، ئێشکگری تۆیە؛ و لەسەر ئەوە هەردووکیان هەمان شت دەڵێن: کوڕەکە ماچ بکە، لە مێوەکەدا بمێنەرەوە، مەشخەڵەکەت داگیرساو ڕابگرە، ئاوا ڕابکە کە خەڵاتەکە بەدەست بهێنیت.

و ڕێک لەبەر ئەوە بەشی ٣ و ئەم بەشە دژبەر نین. ئەو خودایەی «میهرەبان»ە، «توند»یشە (ڕۆمیان ١١:٢٢). ئەو دەستەی دەگرێت، هەمان ئەو دەستەیە کە وای کرد «ترسناکە کەوتنە» بنووسرێت. شوان بوون واتا دڵنەوایی کردن و هەروەها سەرزەنشت کردن — و ئەوەی تەنها دڵنەوایی دابەش دەکات لەو شوێنەی نووسراوە پیرۆزەکان ئاگاداریش دەکەنەوە، پزیشکێکی نەرمە. هەموو پەیمانی نوێ شایەتی دەدات: خودا هی خۆی دەگرێت، و یەکێک لەو هۆکارانەی پێی دەیکات، تیژی ئەم وشانەیە، کە دڵ ڕادەچڵەکێنن و بەئاگای ڕادەگرن هەتا زاوا دێت.

---

تۆ بێتاوان کراویت، بە کوڕ وەرگیراویت، لە کەلەکەی ئەوەوە لەدایک بوویت — و بانگکراویت بۆ ئەوەی وەڵامی خۆشەویستییەکەی بدەیتەوە و تێیدا بمێنیتەوە. بەڵام منداڵێک میراتگرە، و میراتەکە هێشتا نەدراوە. چی بەڵێن دراوە، بۆچی هێشتا چاوەڕوان دەبین، و ئایا بووک هەتا زەماوەندەکە خۆی ڕادەگرێت؟ ئەمە کەرتی ٥ـە.

---