De gedaanteverwisseling

Op het toppunt van zijn glorie, met de wereld aan zijn voeten en een juichende menigte die zijn naam roept, wordt de man in de middenfase van het Verbond, in de dagen vóór de gruwel, getroffen door een zwaard.

Drieënhalf jaar lang heeft hij de wereld door de snelkookpan geleid. Hij was de vredestichter, de stabilisator, de redder die het brood verdeelde toen de schappen leeg waren en het licht nog brandde in zijn rijk toen de rest van de wereld in het donker zat. Men aanbad hem nog niet, maar men vertrouwde hem met alles. En dan, op het scharnierpunt van de week, valt hij. Een dodelijke wond — "de wond van het zwaard", zoals het zesde hoofdstuk liet zien, het kenmerk waaruit bleek dat dit geen rijk is maar een mens. De redder is dood. De wereld staat verlamd. En dan, na drie dagen, staat hij op.

Maar de man die opstaat, is niet de man die viel.

Wat er uit de put kwam

Want herinnert u zich wat er aan het einde van het vorige hoofdstuk gebeurde, in de aanloop naar het midden? De vijfde bazuin klonk, en de afgrond — de Abyss — ging open. De put die sinds de oertijd verzegeld was, werd ontgrendeld. En nu, op het midden van de week, voltrekt zich waar dat alles op uitliep. Want de Schrift zegt iets griezeligs over deze gestalte: het beest "stijgt op uit de afgrond" (Openbaring 11:7; 17:8). Niet de mens stijgt op uit het graf — uit de afgrond stijgt iets op, en het neemt het leeggevallen lichaam van de mens in bezit.

Het is een nagemaakte opstanding, drie dagen na de dood, in een doelbewuste parodie op de Ene die werkelijk op de derde dag opstond. En de wereld, die het echte lege graf 2.000 jaar geleden verwierp, werpt zich nu in aanbidding voor de namaak: "en de hele aarde ging het beest met verwondering achterna" (13:3). Dit is de verwondering die het zesde hoofdstuk in de toekomst plaatste — niet de opstanding van een rijk in de geschiedenis, maar de opstanding van deze éne man, hier, in de middenfase. De vredestichter is verdwenen. Wat in zijn huid rondloopt, is de Verderver.

Want u kent zijn naam al. Uit de put kwam een koning, "in het Hebreeuws Abaddon, en in het Grieks Apollyon" — de Verderver (9:11). En de keten die toen gevolgd werd, sluit zich nu: het beest dat uit de afgrond opstijgt, "gaat naar het verderf" — eis apōleian — en de mens die hij bewoont, noemt Paulus "de zoon van het verderf", de zoon van apōleia (2 Thessalonicenzen 2:3). De man die met vrede kwam, komt nu met vernietiging. De charismatische redder is een lege huls geworden waarin de afgrond zelf is komen wonen.

De geest met de boog

En sta mij toe hier, als gewogen vermoeden en niet als bewijs, de draad uit het zesde hoofdstuk nog één keer op te nemen, want hij komt hier tot rust.

Eerder bleek dat achter de rijken niet zomaar een naamloze duisternis staat, maar een geestelijke essentie die zich door de eeuwen in rijk na rijk heeft belichaamd — de "vorst" achter de tronen. En van die essentie noemen de profeten er één telkens bij naam: de Assyriër. De gestalte die valt "door een zwaard, niet van een mens" (Jesaja 31:8); voor wie de brandstapel van Tofet "lang tevoren bereid" ligt (Jesaja 30:33); die in de dagen van de Messias "in ons land komt" (Micha 5:4). De god van Assyrië was de krijgsgod van de gespannen boog; de Griekse naam van de Verderver, Apollyon, klinkt als Apollo, de boogschutter — en de Grieken verbonden die naam zelf al met "verderven"; en de eerste ruiter reed met een boog. Drie keer dezelfde boog, door de eeuwen heen. Het is, ik herhaal het eerlijk, geen sluitende identiteit — geen tekst stelt Assur en Apollyon gelijk. Maar als typologische resonantie is het te treffend om te zwijgen: het wezen dat nu het lichaam van de antichrist binnentrekt, is niet nieuw. Het is oud als Ninevé. Micha noemt Assur en "het land van Nimrod" in één adem (Micha 5:4-5), en vanuit Sinear trok Nimrod naar Assur en bouwde Ninevé (Genesis 10:11). In onze tijd werd het "kalifaat" van 2014 uitgeroepen vanuit Mosul, het oude Ninevé, op 1 Ramadan 1435 (29 juni 2014). Ook dat is duiding, en het wringt: Mosul is Ninevé, niet Babel, en de vrouw van Zacharia 5 wordt in Sinear neergezet, niet in Assur. De profeten noemden het de Assyriër; Johannes noemt het Apollyon; en op het midden van de week steelt het een naam en een gezicht.

Hij gaat op de berg zitten

En dan doet hij het. De daad waar heel de Bijbel, van Daniël tot Paulus, met ingehouden adem voor heeft gewaarschuwd.

Hij gaat naar de Tempelberg — naar de ene rots waar, zoals het zevende hoofdstuk liet zien, de twee brandpunten van de geschiedenis elkaar raken. Hij beëindigt het offer dat Israël nog maar net mocht hervatten; "op de helft van de week", precies zoals Daniël schreef, "zal hij slachtoffer en spijsoffer doen ophouden" (Daniël 9:27). Het Verbond wordt verbroken — de hudna heeft haar werk gedaan, en de strop wordt aangetrokken. Hij richt de gruwel van de verwoesting op (12:11). En hij doet wat geen tiran vóór hem ooit aandurfde: hij gaat, in de woorden van Paulus, "als God in het heiligdom van God zitten, en vertoont zichzelf dat hij God is" (2 Thessalonicenzen 2:4). (Het Griekse woord dat Paulus gebruikt, naos, duidt op de heilige plaats zélf, niet op een heel tempelcomplex; er hoeft dus niet eens een tempel gebouwd te zijn — één afgebakend heiligdom volstaat.)

Begrijp wat hier werkelijk gebeurt, want het is dieper dan één mens die grootheidswaan krijgt. Achter de man staat de draak. En voor de draak is dit geen nieuwe gril; het is zijn álleroudste droom, uitgesproken in een tekst die duizenden jaren oud is. Luister naar wat hij ooit in zijn hart zei: "Ik zal opstijgen naar de hemel [...] ik zal zitten op de berg van de samenkomst, in het uiterste noorden. Ik zal opstijgen boven de hoogten van de wolken, ik zal mij gelijkstellen met de Allerhoogste" (Jesaja 14:13-14). Ooit was hij een beschuttende cherub op de heilige berg van God, en hij werd ervan af geworpen (Ezechiël 28). Sindsdien heeft hij maar één ding begeerd: terug op die berg, en niet als dienaar maar als god. En nu, op het midden van de week, gebeurt het — letterlijk. Voor het eerst sinds zijn val zit de tegenstander op de berg van God, in het centrum van alle macht, en laat zich aanbidden. Niet metaforisch. Op de rots van Moria. Voor 42 maanden.

En om dat te bereiken, gooit hij ten slotte weg wat hem omhoog droeg. Want de religie die hem hielp opklimmen — het systeem dat hem als de Mahdide MahdiDe verwachte islamitische eindtijdfiguur; in dit werk geduid als namaak-verlosser tegenover de Goël. binnenhaalde — heeft hij niet langer nodig nu hij zélf aanbeden wil worden. En zo keren "de 10 koningen en het beest de hoer haten, en haar berooid en naakt maken, en haar vlees eten en haar met vuur verbranden" (Openbaring 17:16). De fuik klapt dicht: de islam was de hefboom, niet het doel. Aan het eind dient er maar één aanbeden te worden, en het is niet Allah en niet enige god van enige natie. Het is hij.

De troon die niet vult

Maar hier ligt het wat de draak, in al zijn sluwheid, nooit heeft begrepen — en het is misschien wel de diepste waarheid van dit hele hoofdstuk.

Hij heeft het. Eindelijk. De berg, de troon, de aanbidding, de macht over de hele aarde. Alles waar hij sinds zijn val naar heeft gehunkerd, ligt nu in zijn hand. En het vult hem niet. Lees wat de Schrift zegt over het hart van de draak op precies dit moment van zijn triomf: "Wee de aarde [...] want de duivel is naar u afgedaald, en hij heeft grote wóede, omdat hij weet dat hij weinig tijd heeft" (Openbaring 12:12). Geen vreugde. Geen rust. Woede. Hij heeft de top bereikt, en de top is leeg.

Het is als een verwend kind dat een heel leven klimt naar de allerhoogste plaats, alles wegduwt wat in de weg staat, eindelijk de top bereikt — en daar, in plaats van de verzadiging waar het zo zeker van was, alleen een gapende leegte vindt, en in razernij om zich heen begint te slaan. Want een gestolen troon kan niemand vullen; alleen een geschonken kroon geeft rust. De draak heeft alles genomen wat hij wilde, en het smaakt als as in zijn mond. De 42 maanden zijn niet zijn kroning. Ze zijn zijn driftbui — de blinde woede van een wezen dat de berg eindelijk heeft veroverd en ontdekt dat het nooit de berg was waarvoor hij geschapen werd. Hij wilde gelijk zijn aan de Allerhoogste; hij is in de plaats daarvan de eenzaamste verschijning in het universum geworden, en hij weet het, en het maakt hem dol.

Het beeld dat spreekt en het merk dat scheidt

En vanuit die woede rolt hij, in de tweede helft van de week, zijn systeem van totale onderwerping uit. De Valse Profeet geeft "adem aan het beeld van het beest, zodat het beeld zelfs zou spreken" (Openbaring 13:15) — het beeld dat in dit boek als de soevereine intelligentie naar voren kwam, de demonische black-box die niemand doorgrondt, geïnspireerd door de profeet, een orakel dat antwoordt maar niet te peilen is. En hij dwingt "allen, kleinen en groten, rijken en armen", een merkteken te ontvangen, "zodat niemand kan kopen of verkopen behalve wie het merkteken heeft" (13:16-17). Digitaal, ja — de schakelaar uit het elfde hoofdstuk, eindelijk volledig in één hand. Maar ook, dieper, een teken van loyaliteit, een belijdenis: wie buigt, leeft; wie weigert, valt onder het zwaard op de hals uit het negende hoofdstuk. Vanaf dit uur is de tweedeling absoluut. Aanbid het beest, of sterf.

De berg is bezet

Dit is het donkerste uur van de geschiedenis — de gruwel op de heilige plaats, de Verderver op de troon, het merk over de hele aarde. En als u hier de moed dreigt te verliezen, kijk dan, één laatste keer in dit hoofdstuk, naar de klok.

42 maanden. Het staat er, zwart op wit, bij de macht die het beest ontvangt (13:5). Een getál. Een gréns. De draak zit op de berg van God niet omdat hij gewonnen heeft, maar omdat hem een korte, afgemeten leiband is gegeven om de maat van de ongerechtigheid vol te maken voordat de Steen valt. Zijn woede is niet de woede van de overwinnaar; het is de woede van de veroordeelde die zijn vonnis al kent. Hij heeft de berg veroverd — maar hij heeft hem slechts bezet, als een usurpator, voor 42 maanden, op grond die nooit de zijne zal zijn.

Want het is dezelfde berg. De rots waarop de tegenstander voor 42 maanden in gestolen glorie zit, is de rots waarnaar de ware Koning terugkeert. "Zijn voeten zullen op die dag staan op de Olijfberg, die voor Jeruzalem ligt" (Zacharia 14:4). De bezetter zit op geleende tijd, op grond die niet de zijne is, en boven zijn hoofd hangt de Steen die zonder mensenhanden is losgehakt.

Dus wanneer u de gruwel ziet opgericht en de wereld ziet buigen, wanhoop dan niet, en denk niet dat het kwaad heeft gezegevierd. De gruwel op de berg is geen teken dat de Koning verloren heeft. Het is het zekerste teken dat Hij voor de deur staat. De driftbui van de draak is de barensnood vlak voor de geboorte. De berg is bezet — en de Eigenaar komt thuis.