De convergentie, eerlijk geteld

1 · Eén maat, vóór de telling

De vorige versie van dit hoofdstuk zette 10 wegwijzers naast elkaar, noemde ze onafhankelijk en gaf aan het slot toe dat er na aftrek van de gedeelde aannames "ongeveer tweeënhalf" overbleven. Beide getallen stonden in één hoofdstuk. Dit hoofdstuk telt één keer, met één maat, en legt de maat vast vóór de telling begint: denk Casus 31 en Het geboortevenster van Jezus weg. Wat levert elke lijn dan nog uit zichzelf op?

De uitkomst staat voorop, omdat zij de rest ordent. Zonder de dag-as levert geen enkele lijn het jaar 31. Daniël 9 geeft de doop in 27, onder premissen die hoofdstuk 3 ("Het decreet") uitschrijft. Pilatus, Kajafas en de bevingslaag van Ein Gedi geven een venster van 26 tot 36. De Talmoed en de kerkvaders geven een sfeer rond 30. Het jaar zelf komt uit Casus 31: de weekdag van 14 NisanNisanEerste maand van de Hebreeuwse religieuze kalender (vroege voorjaar). Pesach valt op 14 Nisan; de kruisiging viel op 14 Nisan in AD 31 (gewogen). en de vier Pesachs van Johannes. Casus 31 zegt het zonder omweg: "Het bedieningsvenster is de zeef; de dag is de hand die door de zeef grijpt" (Casus 31, H9). Dit hoofdstuk beschrijft de zeef.

Een lijn die het jaar niet kiest, kan het nog altijd dragen: zij kan 31 toelaten, ernaar hellen, of het hek zetten waarbinnen elk kandidaatjaar moet vallen. Dat gewicht wordt per lijn genoemd, in drie klassen: lijnen die los van de dag-as staan, lijnen die eraan hangen of aan een telknop die zij met een andere lijn delen, en lijnen die alleen de sfeer tekenen. Wat in de vorige versie "dragend" heette en bij nader inzien aan een knop hangt, wordt hier als afhankelijkheid geboekt; wat op één sabbatsketen rustte die het oeuvre niet meer gebruikt, vervalt.

2 · De lijnen in één beeld

3 · Daniël 9: de doop in 27, onder premissen

De enige lijn die los van de dag een jaar oplevert, is Daniëls profetie van de 70 weken. Van "het uitgaan van een woord om Jeruzalem te herstellen en te bouwen tot een gezalfde, een vorst" lopen 7 en 62 weken (Daniël 9:25); "na de 62 weken zal een gezalfde uitgeroeid worden" (9:26). Gelezen als jaarweken zijn dat 483 jaar. Geteld vanaf Tisjri 457 v.Chr., in gewone zonnejaren en zonder jaar 0, eindigen zij in 27 n.Chr.: de zalving, de doop. [BEREKEND]

Die som staat, maar zij staat op drie premissen, en hoofdstuk 3 ("Het decreet") weegt ze. De eerste: de weken zijn jaarweken. De tweede: het "woord" van 9:25 is het rescript van Ezra 7, niet het decreet van Nehemia 2. De sterkste kaart van de Nehemia-lezing is de bewoording, "herstellen en bouwen"; zij keert deels om, omdat Ezra 4:7-23 de Joden de stad al laat bouwen vóór Nehemia, maar dat die brief chronologisch ná Ezra 7 valt, is een keuze en wordt zo geboekt. Ezra 9:9 draagt hier niets: gader is "omheining", niet chomah, "stadsmuur". De derde premisse is de epoche. Ezra reist in Nisan 458; de telling opent op de eerstvolgende grens van de sabbatscyclus, Tisjri 457, en die grens bestaat op de keten van Zuckermann, niet op die van Wacholder. Beslissend is daarbij hoe het aantreden van Arthahsasta werd gerekend: met Xerxes' dood in augustus 465 geeft de herfsttelling voor Ezra's zevende jaar 458, en 457 vraagt een laat gerekend aantreden.

Wat de lijn wint, is de maat. Zij komt uit met gewone zonnejaren, terwijl de telling vanaf 444 (Anderson, Hoehner) jaren van 360 dagen nodig heeft en dan nog vier dagen tekortkomt voor de intocht van 33: 173.884 dagen tegen 173.880 (Casus 31, H17). [BEREKEND] Waarom zou Daniëls jaar 360 dagen tellen en elk ander bijbels jaar 365?

Wat de lijn niet geeft, is het jaar 31. Dit boek leest de 70e week als toekomstig; het "uitroeien" van 9:26 valt "na" de 69 weken, op een afstand die de tekst niet noemt. Wie drieënhalf jaar invult, haalt dat getal uit de vier Pesachs van Johannes, niet uit Daniël. Daarmee is de doop van 27 het einde van wat Daniël draagt. Het geboortevenster zegt hetzelfde vanaf de andere kant: de 69 weken "sluiten als rekensom en dragen als onafhankelijke klem niets: zij zijn per constructie het doel van het logigram" (Het geboortevenster, H9). Dat is geen verwijt aan de som, maar een grens aan wat zij bewijst.

4 · De tempel: een lijn die aan een knop hangt

Bij de eerste Pesach van de bediening zeggen de tegenstanders: "46 jaar is aan deze tempel gebouwd, en U zult hem in drie dagen oprichten?" (Johannes 2:20). Josephus laat Herodes de herbouw beginnen in diens 18e regeringsjaar (Antiquitates 15.380). De vorige versie van dit hoofdstuk noemde die lijn "dragend" en "volstrekt los van Daniël". Los van Daniël is zij; los van de Herodes-as is zij niet.

Welk kalenderjaar het 18e regeringsjaar is, hangt aan dezelfde telregel als het sterfjaar van Herodes. Wie inclusief telt vanaf de inname van Jeruzalem in 37 v.Chr., komt op 20/19 v.Chr., en 46 jaar later op 27/28: de eerste Pesach in 28, de doop in het najaar van 27. Wie niet-inclusief telt vanaf 37, of vanaf 36, komt op 19/18 v.Chr. en landt op 28/29. [BEREKEND] Dezelfde knop die in Het geboortevenster de consensus haar 4 v.Chr. geeft, geeft hier de 27/28; wie haar omzet, verschuift beide. Casus 31 voegt Augustus' bezoek aan Syrië toe als Romeins anker voor het 18e jaar (Casus 31, H9; Cassius Dio 54.7). Dat begrenst de knop, maar het 18e jaar blijft een regeringsjaar van Herodes, en welk kalenderjaar dat is, beslist de telregel.

Ook de lezing van het vers zelf is omkeerbaar. De meerderheidslezing neemt "46 jaar" als de duur van een bouw die nog doorliep, en dat past bij Josephus' brede gebruik van naos (Ant. 11.87; 15.421). Een tegenstander leest de datief als tijdstip en de aorist als voltooid: het heiligdom stond er 46 jaar, sinds ongeveer 18/17 v.Chr., en dan valt de eerste Pesach rond 30 en het kruis in 33. Casus 31 noemt Johannes 2:20 daarom "een omkeerbaar anker" (Casus 31, H9), dat onder de meerderheidslezing bij 31 past en door een geoefend tegenstander naar 33 wordt gebogen. Zo staat de lijn hier geboekt: zij helt naar 27/28, zij hangt aan de telregel van Herodes, en zij draagt niet alleen. [GEDOCUMENTEERD · GEDUID]

5 · Het 15e jaar van Tiberius en de vier Pesachs

Lukas dateert het optreden van Johannes de Doper in het 15e jaar van de regering van Tiberius (3:1). Geteld vanaf de dood van Augustus in augustus 14, op de gedocumenteerde telling, is dat 28/29. De doop in het najaar van 27 vraagt een herfst-inclusieve telling, waarin de maanden tot het eerstvolgende nieuwjaar al als jaar 1 gelden. Casus 31 heeft die telling aan de muntcorpora en aan de joodse halacha getoetst en boekt haar als "niet geattesteerd, niet weerlegd" (Casus 31, H9): het enige dubbel gedateerde Tiberius-stuk, de Antiochische munt RPC I 4270, legt het 15e jaar op 28/29, en geen document kan zeggen of de aantredingsmaanden in Judea als jaar 1 golden. Het co-regentschap vanaf 12 doet niet mee; geen antieke teller hanteert het. [GEDOCUMENTEERD]

De herfsttelling wordt dus niet gekozen omdat Lukas haar afdwingt, maar omdat Johannes 2:20 in dezelfde richting wijst. Casus 31 noemt die vorm bij haar naam: "Het is een convergentiekeuze, geen meting: de telling wordt genomen omdat een tweede anker ermee instemt, en had Johannes 2:20 naar 29 gewezen, dan had dezelfde redenering de non-inclusieve telling gekozen" (Casus 31, H9). Twee lijnen die elkaar zo steunen, tellen samen niet als twee.

De stap van 27 naar 31 zet de duur van de bediening. Johannes noemt drie Pesachs bij naam (2:13; 6:4; 11:55); het naamloze "feest van de Joden" in 5:1 is de vierde, als het een Pesach is. Irenaeus telt het zo (Adversus Haereses 2.22.3), al trok hij uit zijn eigen telling een conclusie die niemand volgt, een bediening van meer dan 10 jaar. Vier Pesachs vanaf de doop in 27 geven het kruis in 31; drie geven 30. Casus 31 heeft de lezing op vooraf vastgelegde criteria getoetst, twee van de drie niet gehaald, en voert haar als "steun en geen dwang" (Casus 31, H9 en bijlage E). Dezelfde drieënhalf jaar dragen ook het 33-model, met een doop in 29 op de gedocumenteerde telling. De bedieningsduur onderscheidt de jaren dus niet; zij verbindt alleen het doopjaar met het kruisjaar. [GEDUID]

6 · De leeftijd: een band, geen punt

Lukas zegt dat Jezus bij het begin van Zijn optreden "ongeveer 30 jaar" was (3:23). De vorige versie van dit hoofdstuk rekende met een geboorte in het najaar van 5 v.Chr. en kwam op 31 bij de doop en 34 bij het kruis; het 33-model kreeg onder diezelfde geboorte een doop op 33 jaar, "voorbij ongeveer 30". Die vergelijking was niet eerlijk. Het punt najaar 5 was in Casus 31 gekozen omdat het het gladst op een doop in 27 aansluit, en het werd daarna tegen een doop in 29 ingezet. Elk model hoort binnen hetzelfde, onafhankelijk vastgestelde venster zijn eigen gunstigste cel te krijgen.

Dat venster levert Het geboortevenster van Jezus. Herodes sterft in het voorjaar van 4 v.Chr.; de winter van 4/3 blijft mogelijk, maar is minder waarschijnlijk (Het geboortevenster, H6). Zonder de doop-as, in run A, staat het venster vrij op 8 tot 4 v.Chr., met 6, 5 en 4 als de cellen die geen prijs betalen; de band die dit boek voert, is 6–4 v.Chr. De leeftijd bij de doop is doopjaar plus geboortejaar min één, en "ongeveer" krijgt een breedte: Plummer ±2 (28 tot 32), Hoehner ±3 (27 tot 33). Het geboortevenster houdt ±2 aan, omdat ὡσεί bij getallen een rond getal met kleine speling merkt en geen ruime tolerantie (Het geboortevenster, H9).

Wat overblijft, is een gradiënt: 27 boven 28 boven 29. Hij hangt aan twee genoemde voorwaarden, de band en het sterfseizoen, en op ±3 wordt hij zwakker. Een klem op één punt is het niet meer, en de kruisleeftijd "34" vervalt mee: over het venster 6–4 loopt de leeftijd op 25 april 31 van 33 tot 35. De lijn blijft wat zij was, consistent met 31 en hellend tegen 29, maar zij wordt niet "dragend", en zij kiest het jaar niet. Het volledige debat over Herodes' sterfjaar, de eclips, de munten van de zonen en de telregel staat in Het geboortevenster (Het geboortevenster, H3, H6 en H9); dit boek voert het niet opnieuw. [BEREKEND · GEDOCUMENTEERD]

7 · Het hek: Pilatus, Kajafas en de bodem van de Dode Zee

Drie gegevens kiezen geen jaar, maar zetten het hek. Pilatus was prefect van 26 tot 36: de inscriptie van Caesarea geeft zijn ambt en zijn titel, Tacitus zijn rol ("Christus, onder Tiberius door de procurator Pontius Pilatus ter dood gebracht", Annales 15.44). Kajafas was hogepriester van 18 tot 36 (Josephus, Ant. 18.95-97). De doorsnede is 26 tot 36, en 31 ligt erin; 30 en 33 ook. [GEDOCUMENTEERD]

De derde lijn komt uit de grond. In de sectie bij Ein Gedi ligt een bevingslaag uit de vroege eerste eeuw, en Williams, Schwab en Brauer hebben haar in 2012 gedateerd door de jaarlagen terug te tellen vanaf de beving van 31 v.Chr., zonder aanname over de gezochte datum. Hun uitkomst: 31 n.Chr., met een nauwkeurigheid van vijf jaar. Hun optelling, 31 vóór en 31 ná, veronderstelt echter een jaar 0; zonder jaar 0 komen 62 getelde jaren uit op 32 n.Chr. De laag geeft dus 31 of 32 (±5), naar gelang de telling, en het venster 26–36 is grotendeels de ambtsperiode van Pilatus, niet precies. Een ankerloze koolstofdatering (Kagan e.a. 2011) geeft een ruimer venster, 12 tot 91 n.Chr. bij 1σ, dat het omvat; Kagan koppelt de laag daarna aan de catalogusbeving van 33, en wie "33" zegt, citeert die koppeling en niet de meting. De basisrate hoort erbij: bij ongeveer één gecorreleerde beving per halve eeuw bevat een willekeurig venster van 11 jaar er ruwweg één op vier à vijf keer een (Casus 31, H12). De bodem bevestigt op vensterniveau en onderscheidt binnen het venster niets. [GEDOCUMENTEERD · BEREKEND]

Het politieke kader sluit erop aan. Antipas' huwelijk met Herodias, waartegen Johannes de Doper sprak (Markus 6:17-18), leidde tot de oorlog met Aretas IV in 36, die Josephus als vergelding voor de dood van Johannes leest (Ant. 18.116-119). Een bediening van 27 tot 31, met Johannes gedood rond 29, past daarin; elk ander jaar binnen het hek past er ook in. Consistentie, geen jaar.

8 · De sfeer: 40 jaar en de kerkvaders

Twee lijnen tekenen de omgeving. De Talmoed herinnert dat 40 jaar vóór de verwoesting de tempeltekenen ophielden gunstig te zijn: het lot kwam niet meer in de rechterhand op, de karmozijnen draad werd niet meer wit, de deuren gingen vanzelf open (b. Joma 39b). Terugtellen vanaf 70 geeft ongeveer 30, en 40 is een rond getal. Het kleurt het venster; het legt niets vast.

De kerkvaders leken in de vorige versie een cluster bij 29 tot 31 te vormen, tegen 33. Casus 31 heeft dat cluster ontleed (Casus 31, H6): elk jaartal volgt uit de bedieningsduur die de schrijver aanneemt. Wie een bediening van nul jaar aanneemt, komt op 29 (Tertullianus, Lactantius, Augustinus); wie één jaar aanneemt, op 30 of 31 (Clemens, Africanus); wie drie, op 32 (Hippolytus, Epiphanius); wie drieënhalf tot vier, op 33 (Eusebius). Clemens laat het zien terwijl hij rekent: "15 jaren van Tiberius en 15 jaren van Augustus, zo werden de 30 jaren voltooid tot Hij leed" (Stromata 1.21). Dat is geen getuigenis, maar een som. Wie de 33 van Eusebius als afgeleid afwijst, mag de 29 van Tertullianus niet als steun oogsten. Op één maat blijft er van het cluster een sfeer over, die 31 toelaat zoals zij 33 toelaat. [GEDOCUMENTEERD]

9 · Wat niet meer meetelt: het sabbatsjaar, de jubel en een verwant model

De vorige versie liet het eerste bedieningsjaar in een sabbatsjaar vallen, 27/28 op de keten van Wacholder, en las daarin een entourage voor de proclamatie van vrijlating in Nazaret. Het oeuvre voert nu één sjemittaketen, die van Zuckermann, omdat de epoche van hoofdstuk 3 daarop rust; wie per gebeurtenis de keten kiest die uitkomt, meet met twee maten. Op Zuckermann is 26/27 het sabbatsjaar en opent Tisjri 27 een nieuwe cyclus. Dat sluit aan, en het draagt niets.

Ook de jubel verhuist. De vorige versie liet het jubeljaarjubeljaarHet vijftigste jaar waarin schuld wordt kwijtgescholden en erfdeel terugkeert — ritme in de meesterklok. van dit raamwerk "een sabbatscyclus later" vallen, rond Anno MundiAnno Mundi (AM)Latijn voor in het jaar van de wereld. De jaartelling vanaf de schepping van Adam, gebruikt in het chronologische raamwerk van dit boek. Anno Mundi 6000 komt overeen met de herfst van 2034 n.Chr. op de standaardkalender. 4000, en las Daniëls 490 jaar als 10 jubelcycli die de 457-lijn en het sabbatsjaar tot één telling maakten. Op Wacholder is 34/35 zelf een sabbatsjaar en geen jubel, want een jubel volgt op het zevende sabbatsjaar en valt er nooit mee samen (Leviticus 25:8-11); en 49 en 50 mogen nooit in één som. Hoe de jubel wél en niet telt, en waarom hij niets naar 2034 telt, staat in hoofdstuk 5 ("De honderdtwintigste jubel"). Wat blijft, is de taal van Jesaja 61, en die is theologie.

Het naaste verwante model, Messiah2030 (kruis in 30, wederkomst in 2030), deelt met dit werk het raamwerk van twee dagen als 2000 jaar (Hosea 6:2; Psalm 90:4); wat daarvan met een verschuiving van één jaar bruikbaar is, neemt het jaar 31 als gegeven en hoort daarom in het eschatologische werk, niet hier.

10 · De som

Zo staat de telling. Eén lijn staat los van de dag-as en levert een jaar: Daniël 9, en dat jaar is 27, de doop, onder drie premissen. Twee lijnen staan los van de dag-as en leveren een venster: de ambten van Pilatus en Kajafas, en de bodem van de Dode Zee. Twee lijnen tekenen een sfeer rond 30. De overige hangen: de tempel aan de telregel van Herodes, Tiberius aan de tempel, de leeftijd aan de band en het sterfseizoen, de bedieningsduur aan de lezing van één vers. Casus 31 komt na aftrek van die overlap op "ongeveer tweeënhalf" effectieve assen: de dag-as als één, de jaar-as als één, en de chronologische omhulling van Tiberius, de tempel en Daniël als hooguit een halve (Casus 31, H16). Dit hoofdstuk verandert dat getal niet; het schrijft uit waar de halve vandaan komt.

Het jaar 31 komt dus niet uit deze lijnen. Het komt uit Casus 31: van de jaren die het hek toelaat, heeft er één een woensdag-14-Nisan binnen het bedieningsvenster, en de vier Pesachs verbinden die woensdag met de doop van 27. Hoofdstuk 1 ("Het anker") heeft die uitkomst met haar prijs en haar twee breekpunten genoemd. Wat de convergentie daarna doet, is bescheidener dan de vorige versie beweerde en preciezer dan "niets": zij laat 31 toe tegen een prijs die de rivalen in eigen munt ook betalen, en welke prijs beter gefundeerd is, staat "eerlijk geteld dicht bij gelijk" (Casus 31, H9); zij helt op de tempel en op de leeftijd licht naar de vroege kant; en zij sluit de doop van 27 aan op een decreet van vijf eeuwen eerder. Dat laatste is het eigen werk van dit boek. Niet of 31 het jaar is, maar wat erop rust: de keten van het decreet via de zalving en het anker naar de epoche en de terminus, per schakel gemerkt. De stelling die daarbij hoort, staat in hoofdstuk 5 al uitgeschreven: "de twee gouden pinnen — 457 en het jaar 31 — hangen niet aan de 6.000".

De zeef is beschreven. Nu de eerste schakel van de keten: het decreet waarmee de 483 jaar beginnen, en het jaar waarin het uitging. Dat is hoofdstuk 3, "Het decreet".

Colofon bij hoofdstuk 2

Verificatiestatus. Aan de tekst of aan gezaghebbende edities gecontroleerd: Daniël 9:25-26; Johannes 2:13,20; 5:1; 6:4; 11:55; Lukas 3:1,23; 4:18-21; Josephus Ant. 15.380, 18.95-97, 18.116-119; Tacitus Ann. 15.44; RPC I 4270 (via Casus 31, H9); Williams, Schwab & Brauer 2012 ("In the 62 years counted from 31 BC to 31 AD"; "26–36 AD (31 ± 5 years)") en Kagan e.a. 2011 ("no anchors are used"; 12–91 n.Chr. bij 1σ), beide gelezen bij de doorlichting van dit boek; b. Joma 39b; Clemens Strom. 1.21 en de patristische reeks via Casus 31, H6; 11QMelchizedek [GEDOCUMENTEERD]. Tellingen zonder jaar 0: Tisjri 457 v.Chr. + 483 = 27; 31 v.Chr. + 62 = 32 n.Chr.; 173.884 − 173.880 = 4 dagen; tempel 20/19 + 46 = 27/28 en 19/18 + 46 = 28/29; leeftijden per doopjaar op run A van Het geboortevenster [BEREKEND]. Herodes: voorjaar 4 v.Chr.; de winter van 4/3 blijft mogelijk, maar is minder waarschijnlijk (Het geboortevenster, H6).

Stijl. Hoofdtekst in de stem van het oeuvre; het apparaat in de kaders Werkbank, Kenner en Hart. Geen bewijsclaim; draagwoord telling. Elke lijn: grond, wat zij uit zichzelf levert, waaraan zij hangt, en haar klasse.