De steen

De droom van Nebukadnezar is verteld tot aan de voeten. Maar de droom houdt daar niet op. Er is een laatste beeld, en het is het beeld waar het hele standbeeld om draait.

"U bleef kijken," zegt Daniël tegen de koning, "totdat er een steen werd afgehouwen, zonder mensenhanden; en die trof het beeld aan zijn voeten van ijzer en leem, en verbrijzelde ze. Toen werden het ijzer, het leem, het brons, het zilver en het goud tegelijk verbrijzeld, en zij werden als kaf op een dorsvloer in de zomer; de wind voerde ze weg, zodat er geen spoor van te vinden was. Maar de steen die het beeld getroffen had, werd tot een grote berg, en vulde de hele aarde." (Daniël 2:34-35)

Drie dingen aan die steen, en elk ervan is een mes.

Het eerste: hij wordt afgehouwen zonder mensenhanden. Dat is geen detail over geologie. Het zegt: dit koninkrijk komt niet uit de rij. Het is niet de volgende menselijke macht die de vorige verdringt, niet een achtste rijk dat op dezelfde manier opklimt als de zeven ervoor — met legers, met intriges, met een greep. Het is van een andere orde. Het komt niet uit de zee van de volken; het komt van boven. Geen mens hakt het uit. God doet het.

Het tweede: de steen treft de voeten. Niet het hoofd van goud, niet de borst van zilver — de voeten, het ijzer-en-leem, de laatste verdeelde gestalte. De beslissende slag valt aan het slot van de geschiedenis, niet in het midden. Pas wanneer het ijzer-en-leem er staat — wanneer de 10 tenen er zijn, wanneer het herrezen hoofd overeind komt — pas dán komt de steen. Wie de steen verwacht voordat de voeten er staan, kijkt te vroeg. Maar wie denkt dat de steen nooit komt, vergeet waar Daniël het beeld heeft laten eindigen.

Het derde, en het scherpste: alles verbrijzelt tegelijk. Niet het ene rijk na het andere, netjes op volgorde. Op het moment dat de steen de voeten raakt, vallen het ijzer én het leem én het brons én het zilver én het goud op hetzelfde ogenblik uiteen. Blijkbaar is, aan het einde, het wezen van alle vier de rijken nog aanwezig in dat laatste — het goud van Babels afgoderij, het zilver van Medo-Perziës bestuur, het brons van Griekenlands cultuur, het ijzer van Romes geweld, alles samengebald in de eindtijd-kolos. En het gaat samen ten onder. In één klap. En wat er overblijft is niet eens puin. Het is kaf, dat de wind wegblaast tot er geen spoor meer van te vinden is.

Dat is de maat van alle macht die zich tegen Hem opricht. 3.000 jaar imperium, zeven hoofden, een chimaera van ijzeren tanden en bronzen klauwen — en het eindigt als kaf op een dorsvloer in de zomer. Eén zomerse windvlaag.

De steen heeft een gezicht

Daniël noemt de steen hier nog niet bij naam. Maar een paar hoofdstukken verder, in dezelfde dierentuin waar de vier beesten uit de zee klommen, komt Hij aan — en nu heeft de steen een gezicht.

De rechtszaal wordt geopend, de boeken gaan open, het vierde beest wordt gedood en aan het vuur gegeven. En dan: "Ik bleef kijken in de nachtvisioenen, en zie, Iemand als een Mensenzoon kwam met de wolken van de hemel [...] Hem werd heerschappij gegeven, en eer, en koningschap, opdat alle volken, naties en talen Hem zouden dienen. Zijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, die niet voorbijgaat" (Daniël 7:13-14).

Tegenover de vier beesten die uit de zee opstegen, komt Iemand uit de hemel. De rijken hadden de gestalte van dieren; het Koninkrijk van God draagt het gelaat van een Mens. Hier is de steen, nu met ogen en een stem. En het is dezelfde die in dit boek de Bruidegom heet, en in het eerste boek de laatste Adam.

Maar alles hangt aan één werkwoord, en het is het scharnier tussen de twee boeken van deze reeks. Van de Mensenzoon staat er: "Hem wérd heerschappij gegeven." Gegeven. Verleend, ontvangen, uit de hand van de Vader. Niet gegrepen.

Daar staan ze, eindelijk naast elkaar: de twee manieren om aan een troon te komen. Heel dit boek heet de greep — de hand die zich uitstrekt naar een troon die haar niet toekomt, van de slang in de hof tot het beest uit de afgrond. En heel het eerste boek heet de gave — de Zoon die in de gestalte van God was en het gelijk zijn aan God niet als een buit vasthield, maar Zichzelf ontledigde, gehoorzaam werd tot de dood, en juist daarom van de Vader de Naam boven alle naam ontving. De een grijpt en valt. De Ander laat los en wordt verhoogd. De een neemt een kroon en houdt hem één uur. De Ander legt de kroon af en krijgt hem voor eeuwig terug, met een Bruid erbij.

Het beest en de Mensenzoon willen exact hetzelfde: de troon, het koningschap, de aanbidding van alle volken. Het verschil zit niet in wat ze willen. Het verschil zit in hóe. En dat ene verschil scheidt de twee koninkrijken zo ver als de hemel van de afgrond.

Eén berg, twee claims

En ze reiken allebei naar dezelfde berg.

Het begin van dit boek liet het al zien: het centrum van het einde is geen gebeurtenis, het is een plaats. De berg waar God Zich een lam voorzag, waar de tempel stond, waar verzoening werd gebracht — de berg waarvandaan de ware Koning zal regeren. Elk van de zeven rijken heeft naar die berg gegrepen. En vandaag staat er, op de rots zelf, een gouden koepel met een inscriptie in mozaïek die de eerste pijler van het evangelie ontkent: dat God een Zoon heeft (Koran 4:171; 19:35). De claim van de greep, in goud, over de heilige rots.

Maar onder die koepel ligt, volgens de overlevering, dezelfde rots waar Abraham zijn zoon op het altaar legde en waar een stem zei: God zal Zichzelf het lam voorzien. De oudere claim ligt eronder. De namaak heeft de plaats bezet, maar niet veranderd. En de man van de wetteloosheid zal, op het hoogtepunt van zijn greep, op precies deze berg gaan zitten en zich laten aanbidden als God (2 Thessalonicenzen 2:4) — de laatste, hoogste, meest brutale uitvoering van de allereerste greep.

Het zal hem één uur lukken. En dan komt de steen.

Want de steen die de voeten treft, blijft geen steen. Hij wordt een berg die de hele aarde vult. De namaak-berg, bezet met goud en leugen, wordt weggevaagd; en de ware Berg vult de aarde, en de Mensenzoon regeert vanaf Sion, en de Bruid regeert met Hem. De steen hangt op dit ogenblik boven de voeten van het standbeeld als een uitgesteld vonnis. Er is geen leger, geen netwerk en geen god van enige natie die Hem kan tegenhouden. Het standbeeld is, vanaf de eerste droom, gebouwd om te vallen.

De vraag van de geschiedenis is nooit geweest óf het beest valt. De vraag is alleen op welke berg jij staat als de steen valt.

Maar voordat de steen valt, speelt het herrezen hoofd zijn rol tot het laatste toe. En het komt niet als een monster. Het komt, zoals alle grote leugens, als een redder.