De sleutelwoorden en kernbegrippen van dit commentaar — alfabetisch
18 min lezen
Verdiepingen:
Dit glossarium verzamelt de grondwoorden (Grieks, Hebreeuws, Aramees) en de vaktermen die in het commentaar terugkeren. Per ingang: de term, de uitspraak waar nodig, een korte omschrijving, en de plaats(en) waar zij wordt behandeld. De 19 met ★ gemerkte ingangen zijn de begrippen die de leek het eerst nodig heeft; zonder die 19 blijft het model lastig te volgen, met die 19 valt het op zijn plaats.
A
★aardbewoners (-lijn)κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς
De vaste, God-vijandige tegenpartij van het boek: de lijn van Kaïn, die de aarde als enig thuis koos en zich verhardt in plaats van bekeert; tegenpool van de getuigenis-lijn (van Abel).
De rode draden; Op 1 (3:10); Op 6; Op 8-9; Op 15-16
Abaddon / ApollyonἈβαδδών / Ἀπολλύων
"Verderver, Ondergang"; de engel-koning van de afgrond — een afzonderlijke gevallen macht, níet de satan. Voor Griekse oren klonk in de naam Apollo mee.
Op 8-9 (9:11), Excurs F·3; Op 12, Excurs H·3
achtste koning, de
Geen nieuw rijk maar het beest dat terugkomt, tweeledig: het rijk dat sinds 9 december 1917 niet is en terugkeert, en de antichrist die de dodelijke wond krijgt en opstaat.
Op 17-18 (17:11), Excurs J·2
achtste dag, de
De eeuwige nieuwe schepping ná de zevende dag (het millennium); Sjemini Atseret, de slotdag zonder avond.
Op 21-22, Excurs M·1
★afgrondἄβυσσος — abyssos
De gevangenis van gevallen geesten; gaat in het hele boek op één plaats open (de vijfde bazuin); bron van Apollyon en van het beest. Onderscheiden van de poel van vuur.
Op 8-9 (9:1-2); Op 10-11 (11:7); Op 12 (H·3); Op 17-18 (17:8); Op 20 (20:1-3)
Alfa en de OmegaἌλφα / Ὦ
De eerste en laatste letter: Gods handtekening onder het boek; alleen de Vader spreekt dit, aan begin en eind.
Op 1 (1:8); Op 15-16 (16:17, spiegel); Op 21-22 (21:6; 22:13)
Almachtigeπαντοκράτωρ — pantokratōr
Vrijwel altijd de Griekse weergave van "HEER van de legermachten": de God van de Openbaring is de JHWH van Israël.
Op 1 (1:8); Op 4-5; Op 15-16; Op 19
aparchē / eerstelingenἀπαρχή — aparchē
De eerste, geheiligde handvol van een oogst die nog op het veld staat, aan God geofferd; gezegd van de 144.000.
Op 7 (E·2); Op 12-14 (14:4)
Armageddon / Har-MegiddoἉρμαγεδών
"Berg of heuvelland van Megiddo": het verzamel- en opmarsterrein van een land-brede eindslag, beslecht door het zwaard uit de mond.
Op 15-16 (16:16, Excurs I·3); Op 19
axios / waardigἄξιος — axios
Geen morele kwalificatie maar een rechtsbegrip: bevoegd, met het recht van optreden om de akte te openen.
Op 4-5 (5:2,9)
B
bdelygma / gruwelβδέλυγμα — bdelygma
"Gruwel" — hetzelfde woord als in "gruwel van de verwoesting"; in de beker van de hoer staat het voor de loochening van de Zoon.
Op 17-18 (17:4, J·6); Op 10-11
beest uit de zee, het
De politiek-militaire eindmacht: Daniëls vier dieren in één, de geslachte-en-herrezen namaak-Zoon, bereden door de hoer.
Op 12-14 (13:1-10); Op 17-18 (17:8-11)
beest uit de aarde, het / valse profeet
Twee lamshorens, draak-stem: de religieus-propagandistische macht die het beeld doet spreken en het merkteken afdwingt.
Op 12-14 (13:11-18, H·4); Op 19 (19:20)
beker, de
Vast beeld voor Gods toorn (Ps 75; Jer 25): geledigd op Golgota voor de Bruid, onvermengd geschonken aan wie het merkteken draagt.
Op 12-14 (14:10); Op 15-16 (15:7; 16:19); Op 17-18 (17:4; 18:6)
★bloedwreker / goëlגֹּאֵל הַדָּם — goël ha-dam
De naaste verwant die het recht van een vermoorde voltrekt (Num 35); één van de drie ambten van de Losser, naast loskoper en bruidegom.
Op 1 (1:5-6); Op 6; Op 15-16 (I·2); Op 17-18 (J·4); Op 19 (K·3)
boek van het leven
Het register dat beslist wie binnengaat; de werken zijn het bewijs, het boek is het vonnis.
Op 2-3 (3:5); Op 12-14 (13:8); Op 20 (20:12,15); Op 21-22 (21:27)
★boekrol / eigendomsakte
De verzegelde rol in de rechterhand van de Vader: de titelakte van de in Eden verloren wereld, de losbrief.
Op 4-5 (5:1, Excurs C·1)
Bruid / Bruidsstadνύμφη
Het volledige gezelschap van alle ware gelovigen (Jood én heiden, de ene olijfboom zoals hij bij de wegname vergaderd wordt); de stad ÍS de Bruid, tegenpool van de hoer.
Op 19; Op 21-22 (M·2)
C
chronos / uitstelχρόνος — chronos
Hier "uitstel", niet "tijd": "er zal geen uitstel meer zijn" (10:6) beantwoordt het "nog een korte tijd" van 6:11.
Op 10-11 (10:6)
★corporatieve Kind, het
Het weggerukte mannelijke Kind (12:5) gelezen als Hoofd én Lichaam (Christus-en-de-zijnen); een drager met geboekte prijs, als betwist gemerkt.
Op 12-14 (12:5, Excurs H·1)
D
Dag van de Heerκυριακή — kyriakē
"Van de Heer": de dag waarop Johannes het visioen ontvangt, de zondag of de sabbat; de tekst beslist het niet; tegelijk een venster op de grote Dag van de HEER.
Op 1 (1:10, Excurs A·3)
Daniëls zeventigste week
De laatste van de 70 weken (Dan 9): zeven jaar die nog openstaan, ingeluid door het verbond dat met overmacht sterk wordt gemaakt; het raamwerk van zegels, bazuinen en schalen.
Op 6; Op 10-11
deipnon / maaltijdδεῖπνον — deipnon
Valt in de climax precies tweemaal: het bruiloftsmaal van het Lam (19:9) tegenover het avondmaal van God voor de vogels (19:17).
Op 19
Dhu al-Suwayqatayn
"De man met de dunne schenkels": figuur uit een overlevering die de Kaäba steen voor steen afbreekt — de islam voorspelt zelf de verwoesting (vgl. 17:16).
Op 17-18 (Excurs J·6)
Doppelurkunde / dubbelakte
De juridische vorm waarin de bindende tekst binnenin verzegeld zit en de open samenvatting op de rug staat (Jer 32); de boekrol "van binnen en van buiten beschreven".
Op 4-5 (5:1, Excurs C·2)
E
★ek / "uit"ἐκ — ek
Beweging uit het binnenste, op een punt van uittreden: "bewaren úit het uur" (3:10) en "komend úit de verdrukking" (7:14); het voorzetsel zegt de beweging, niet het punt.
Op 2-3 (3:10); Op 7 (7:14)
ekklēsia / gemeenteἐκκλησία — ekklēsia
Valt 19× in Op 1-3 en daarna geen enkele keer meer tot 22:16: het woord verstomt bij het scharnier 4:1.
Op 2-3 (Dossier); Op 1
eikōn / beeldεἰκών — eikōn
Het sprekende, ademende beeld van het beest; het keert de profeten-spot om — nu is het de afgod die wél spreekt en doodt.
Op 12-14 (13:14-15)
etelesthē / "voltooid"ἐτελέσθη
"Daarmee is de toorn voltooid" (15:1); verwant aan tetelestai, "het is volbracht", aan het kruis.
Op 15-16 (15:1, Excurs I·4)
★ezēsan / "zij leefden"ἔζησαν — ezēsan
Tweemaal hetzelfde werkwoord (20:4-5): beide keren een lichamelijke opstanding — het hart van het premillennialistische argument.
Op 20 (20:4-5)
G
gegonen / gegona / "het is geschied"γέγονεν / γέγονα
Het perfectum vanaf de troon op twee momenten: het einde van de toorn (16:17) en het begin van het nieuwe (21:6).
Op 15-16 (16:17); Op 21-22 (21:6)
geheimenis / mystērionμυστήριον — mystērion
Gods lang verborgen plan, "voltooid" bij de zevende bazuin; ook het opschrift van de zeven sterren (1:20) én van Babylon (17:5).
Op 10-11 (10:7); Op 1; Op 17-18
Gog en Magogגּוֹג וּמָגוֹג
Verzamelnaam voor de wereldwijde eindopstand ná de 1.000 jaar; de naam is geleend van Ezechiël 38-39, maar het is een andere gebeurtenis.
Op 20 (20:8)
grote stad, de
Jeruzalem, "waar hun Heer gekruisigd werd" (11:8); de bezette stad draagt zolang de naam van haar bezetter.
Op 10-11 (11:8); Op 15-16 (16:19)
★grote week, de
De geschiedenis als week van zevenmaal 1.000 jaar: zes dagen arbeid, de zevende de sabbat (het millennium), de achtste de eeuwigheid.
Op 1 (A·3); Op 19 (K·2); Op 20
★Gruwel van de verwoesting, deשִׁקּוּץ מְשֹׁמֵם / βδέλυγμα
De usurpator die het offer stopt en zich als God in de tempel zet (Dan 9:27; Mat 24:15; 2 Thess 2:4); markeert het midden van de week.
Op 10-11 (11:1-2); Op 6; Op 7 (E·4)
H
★harpazō / wegrukkenἁρπάζω — harpazō
Wegrukken, met kracht grijpen: het opname-woord (1 Thess 4:17); het Kind wordt weggerukt naar de troon (12:5).
Op 12-14 (12:5); Op 4-5 (4:1)
★higbirהִגְבִּיר — higbir
"Met overmacht sterk maken": het verbond van Dan 9:27 wordt sterk gemaakt, niet gesloten (karat) — voordeel voor de velen, overmacht voor hem (vgl. Psalm 12:5, de enige andere hifil); een sleutelwoord dat de antichrist verraadt.
Op 6 (Excurs D·1)
hoer, de groteπόρνη / Βαβυλών
Het Babel-systeem van valse aanbidding dat het beest berijdt en dronken is van martelaarsbloed; haar gestalte tot nu toe wordt als Mekka gelezen, haar eindgestalte als Sinear (betwist).
Op 17-18 (17:1-6, Excurs J·1); Op 15-16
"hoelang?"ἕως πότε — heōs pote
De rechtsklacht van de martelaren onder het altaar (6:10), beantwoord in 16:6 en voltrokken in 19:2.
Op 6 (6:10); Op 15-16; Op 19
I
Izebelאִיזֶבֶל
Symbolische naam voor de invloedrijke stroming die het cultische compromis goedpraat (naar de Baäl-koningin); ook model voor Babylons val.
Op 2-3 (2:20); Op 17-18 (J·4)
K
kainos / nieuw (van aard)καινός — kainos
Nieuw van aard; beslist op zichzelf niet tussen vernieuwing en vervanging (Mat 9:17; Ef 4:24 naast Kol 3:10).
Op 21-22 (21:1, Excurs M·1)
kairosκαιρός — kairos
Het beslissende moment, niet de kloktijd: "de tijd is nabij" (1:3).
Op 1 (1:3)
kandelaar / menoraמְנוֹרָה
De gemeente als lichtdrager (1:20), brandend op de olie van de Geest; één menora wordt zeven kandelaren en ten slotte twee getuigen.
Op 1 (1:20); Op 2-3; Op 10-11 (11:4)
★katechon / de weerhouderτὸ κατέχον / ὁ κατέχων
Onzijdig de hemelse orde, mannelijk de grenswachter (in dit model Michaël; gewogen); hij wijkt in drie fasen — het skelet van de week.
Op 12-14 (Excurs H·2); Op 6
kiswah
De bekleding van de Kaäba, die door de eeuwen van kleur wisselde — met een periode van rood scharlaken-brokaat (vgl. het scharlaken van de hoer).
Op 17-18 (Excurs J·6)
kokkinos / scharlakenκόκκινος — kokkinos
Het wormrood van de kermesluis: de kleur van zowel het beest als de hoer.
Op 17-18 (17:3-4)
koningen en priesters
Wat de verlosten gemaakt zijn (1:6), bezongen als feit (5:10), voltooid in het heersen (22:5).
Op 1 (1:6); Op 4-5; Op 20
kubus, de
De stad-Bruid als volmaakte kubus (lengte = breedte = hoogte) is het heilige van de heiligen (1 Kon 6:20) uitvergroot: geen aparte tempel meer.
Op 21-22 (21:16, Excurs M·2)
L
Lam, hetἀρνίον — arnion
Het geslachte-en-staande Lam dat de boekrol neemt; het centrum van de hemel (30× in het boek). De Leeuw ís het Lam.
Op 4-5 (5:6); en verder
Leeuw uit Juda / wortel van David
De geloofsbrieven die de eigendomsketen sluiten; "wortel" betekent oorsprong, niet slechts nazaat.
Op 4-5 (5:5)
lēnos / wijnpersbakληνός — lēnos
Komt precies tweemaal voor (14:19-20 en 19:15) en dateert zo de wijnoogst van de toorn bij de wederkomst.
Op 12-14 (14:19-20); Op 19
lex talionis / maat-voor-maat
"Bloed voor bloed" (Gen 9:6): wie bloed vergoot, krijgt bloed te drinken (16:6); Babylon wordt dubbel ingeschonken (18:6).
Op 15-16 (16:6); Op 17-18
M
makarios / zaligμακάριος — makarios
De eerste van precies zeven zaligsprekingen door het boek (1:3; 14:13; 16:15; 19:9; 20:6; 22:7,14).
Op 1; en verder
Maranathaמָרַנָא תָא
"Kom, Heer Jezus": het Aramese wachtwoord van de vroegste kerk (1 Kor 16:22), het slotantwoord van de Bruid.
Op 21-22 (22:20)
★martys / getuigeμάρτυς / μαρτυρία
De getuigenis-draad vanaf Abel: 1:2 → Antipas (2:13) → de zielen onder het altaar (6:9) → de twee getuigen (11:3) → 20:4.
Op 1 (1:2); Op 6; Op 10-11
★Meesterklok, de
Het overkoepelende tijdmodel van dit commentaar: de geschiedenis als de uitschrijving van het ene woord "komen".
Op 1 (1:7); Op 6; en verder
★merkteken van het beestχάραγμα
De vergunning om te kopen en verkopen, op hand of voorhoofd: de tegenpool van het zegel van God, de naam van het beest.
Op 12-14 (13:16-17); Op 15-16 (16:2)
metōpon / voorhoofdμέτωπον — metōpon
Het eigendomsmerk: het zegel van God (7:3), het merkteken (13:16), de naam van de hoer (17:5), de Naam in de stad (22:4).
Op 7; Op 12-14; Op 17-18; Op 21-22
Michaëlמִיכָאֵל
"Wie is als God?": de grenswachter-vorst die de draak neerwerpt; "Wie is als het beest?" (13:4) is de spot-echo.
Op 12-14 (12:7, Excurs H·2)
★millennium / de zevende dag
Het werkelijke, toekomstige aardse vrederijk van Christus (premillennialistisch); "1.000 jaar" valt zesmaal — en het is tegelijk de grote test.
Op 20 (Excursen L·1/L·2/L·3)
morgenster, de blinkende
Christus zelf (22:16); de belofte aan wie overwint (2:28).
Op 2-3 (2:28); Op 21-22 (22:16)
N
★namaak-drie-eenheid
Draak (namaak-Vader), beest (namaak-Zoon), valse profeet (namaak-Geest): drie tegenover Drie.
Op 12-14 (Excurs H·5); Op 19; Op 20
naos / heilige plaatsναός — naos
De heilige plaats zelf, niet een heel complex; vereist niet per se een volledige derde tempel, wel een geheiligde plek met een te stoppen offer.
Op 10-11 (11:1)
NikolaïetenΝικολαΐται
Een onzekere libertijns-syncretistische stroming (compromis met de heidense cultus); mogelijk een woordspel, "overwinnaars van het volk".
Op 2-3 (2:6,15)
nikaō / overwinnenνικάω — nikaō
De overwinnaar aan wie elke belofte hangt (8× in Op 2-3); hij overwint door het bloed van het Lam en het woord van het getuigenis.
Op 2-3; Op 12-14 (12:11)
O
Oude van dagenעַתִּיק יוֹמִין
Het witte haar van Daniël 7 — van God zelf — op de Mensenzoon gelegd: een belijdenis van zijn godheid.
Op 1 (1:14)
orgē / toornὀργή — orgē
Het oordeel van God over de wereld; níet voor de Bruid, want de beker is op het kruis geledigd. Onderscheiden van thlipsis.
Op 6 (Excurs D·3); Op 7 (6:17)
P
panelen / chiasme
De spiegelbouw van het boek: de taferelen beantwoorden elkaar naar binnen toe (A↔A′ tot en met D↔D′), met paneel E (12-14) als het oog van de storm.
De rode draden; Op 1; Op 21-22
pelekizō / onthoofdenπελεκίζω — pelekizō
"Onthoofden met de bijl": een hapax in het Nieuwe Testament (20:4); Johannes kiest het bijzondere woord, niet het algemene "gedood".
Op 12-14 (Excurs H·8); Op 20 (20:4)
pharmakeia / toverijφαρμακεία — pharmakeia
Tovenarij verweven met gif- en drugsmengerij (de bron van "farmacie"): "door uw pharmakeia werden alle volken misleid" (18:23).
Op 8-9; Op 17-18 (18:23)
poel van vuur, de
De definitieve bestemming, de tweede dood; onderscheiden van de afgrond. Beest en valse profeet zijn de eerste bewoners, de draak 1.000 jaar later.
Op 19 (19:20); Op 20 (20:10,14-15)
★Pre-Gruwel
De positie dat de Bruid wordt weggenomen vóórdat de gruwel wordt opgericht (op de naad van het zesde zegel); niet pre-trib, niet pre-wrath.
Op 7 (Excurs E·4); Op 6; Op 8-9
R
Rotskoepel, de
De gouden koepel (Abd al-Malik, 691/692) op de rots van Moria, met de oudste Koran-inscripties die de Zoon loochenen; een voorafschaduwing, niet de gruwel zelf.
Op 10-11 (Excurs G·3); Op 17-18
ruiters, de vier
Vier geordende stappen van één rechtszaak (wit, rood, zwart, vaal): Ezechiëls vier gerichten (14:21), Zacharia's paarden, Jezus' "begin van de weeën".
Op 6 (6:1-8)
S
shekinahשְׁכִינָה
De rabbijnse term voor Gods inwonende heerlijkheids-tegenwoordigheid; de wortel achter skēnoō — Hij "tabernakelt" bij de mensen (21:3).
Op 7 (7:15); Op 21-22 (21:3)
★sēmainō / esēmanenσημαίνω — esēmanen
"Kenbaar maken in tékens" (van sēma, teken): het hele boek staat onder dit ene werkwoord (1:1) — de leessleutel van de Openbaring.
Op 1 (1:1)
skēnē / skēnoō / tentσκηνή / σκηνόω
De tabernakel; de draad loopt van gelasterd (13:6) via geopend (15:5) tot neergedaald (21:3): Immanuël voltooid.
Op 15-16 (15:5); Op 21-22 (21:3)
sleutels van dood en dodenrijk
Christus houdt de toegang over leven en dood (1:18); de draad 1:18 → 3:7 → 9:1 → 20:1.
Op 1 (1:18)
sphazō / slachtenσφάζω — sphazō
Het woord van het offermes: de "geslachte" martelaren (6:9) dragen hetzelfde woord als het "geslachte" Lam (5:6).
Op 6 (6:9); Op 4-5
T
Tartarus / tartaroōταρταρόω
"In de Tartarus geworpen" (2 Petrus 2:4): de diepste kerker waar de zondigende engelen van Noachs tijd gebonden liggen — de afgrond als gevangenis, onderscheiden van het dodenrijk.
Op 8-9, Excurs F·3
tavnit / het voorbeeldתַּבְנִית — tavnit
Het "model" dat Mozes op de berg werd getoond (Exodus 25:40): tabernakel en tempel zijn de kopie van het hemelse heiligdom (Hebreeën 8:5; 9:24).
Op 4-5, Excurs C·5
tehom / de diepteתְּהוֹם — tehom
De oervloed waarover de Geest zweefde (Genesis 1:2); in de Schrift het beeld onder de afgrond, de onderwereldse watervloed.
Op 4-5, Excurs C·5; Op 8-9, Excurs F·3
telescopisch
De geneste cascade: het zevende zegel ontvouwt de bazuinen, de zevende bazuin de schalen — geen recapitulatie. Bewijs in de klim: een vierde → een derde → het geheel.
Op 8-9; Op 15-16 (Excurs I·1)
tetelestai / "het is volbracht"τετέλεσται
Het kruiswoord (Joh 19:30), dat naklinkt in etelesthē en gegonen bij de schalen (een gewogen, betwiste echo).
Op 15-16 (Excurs I·4)
thlipsis / verdrukkingθλῖψις — thlipsis
Druk, vervolging, het kruisvormige leven — wél voor de Bruid, en daarmee onderscheiden van orgē (toorn).
Op 7 (7:14)
troon, de ware en de valseθρόνος — thronos
"Troon" piekt 19× in de troonzaal (4-5): de ware troon (de regenboog van het verbond) tegenover de valse (de hoer op het beest).
Op 4-5; Op 17-18
tussentijd, de
De ongedateerde gemeente-eeuw tussen de 69e en de 70e week, geopend door het woord "ná" (Dan 9:26).
Op 6 (Dossier tijdlijn)
twee getuigen, de
Mozes en Elia (of in hun geest), onaanraakbaar tot hun werk klaar is: de laatste aanklagers vóór het vonnis.
Op 10-11 (11:3-14, Excurs G·4)
U
Umm al-Qura
"Moeder van de steden": de koranische eretitel van Mekka (Soera 6:92), een huiveringwekkende spiegel van "moeder van de hoeren" (17:5).
Op 17-18 (Excursen J·1/J·6)
V
vier engelen bij de Eufraat, de
Vier gebonden machten, losgelaten bij de zesde bazuin (9:14): gevallen geesten die de eindinval ontketenen, onderscheiden van Daniëls vrij-rondgaande vorsten.
Op 8-9 (9:14, F·5)
24 oudsten, de
Verloste mensen, of een hemelse raad-jury rond de troon (kransen, witte kleding, tronen); de 24 priesterorden als aardse schaduw.
Op 4-5 (4:4, Excurs C·4)
vrederijk in de profeten, het
Het tussenrijk dat heel het Oude Testament belooft (Jes 11; 65; Zach 14; Ez 40-48; Dan 7:27); nooit vervuld, en niet de eeuwige staat.
Op 20 (Excurs L·1)
W
witte ruiter, de
De eerste ruiter, met een boog zónder pijl en een geleende krans: de schijnvrede van het higbir-verbond, ontmaskerd door de ware Ruiter van 19:11.
Op 6 (6:2, Excurs D·2); Op 19
Z
zeven Geesten, deτὰ ἑπτὰ πνεύματα
De Heilige Geest in zevenvoudige volheid (Jesaja 11:2): de zeven fakkels voor de troon (4:5) en de zeven horens en zeven ogen van het Lam (5:6; Zacharia 4:10).
Op 4-5, Excurs C·3
zegel van God, hetσφραγίς — sphragis
Het eigendomsbewijs en de bescherming op het voorhoofd van de 144.000; het wérkt bij de sprinkhanen (9:4); tegenpool van het merkteken.
Op 7 (7:3); Op 8-9 (9:4)
zegels, de zeven
De ontruimingsbevelen op de eigendomsakte: het zichtbaar maken van de zaak (de fase van de bloedwreker); zij treffen een vierde.
Op 6
zielen onder het altaar, de
Het opgespaarde bloed van alle eeuwen (vanaf Abel): de formele aanklacht, die witte gewaden krijgt en moet rusten tot het getal vol is.
Dit glossarium verzamelt de grondwoorden (Grieks, Hebreeuws, Aramees) en de vaktermen die in het commentaar terugkeren. Per ingang: de term, de uitspraak waar nodig, een korte omschrijving, en de plaats(en) waar zij wordt behandeld. De 19 met ★ gemerkte ingangen zijn de begrippen die de leek het eerst nodig heeft; zonder die 19 blijft het model lastig te volgen, met die 19 valt het op zijn plaats.
A
★aardbewoners (-lijn)κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς
De vaste, God-vijandige tegenpartij van het boek: de lijn van Kaïn, die de aarde als enig thuis koos en zich verhardt in plaats van bekeert; tegenpool van de getuigenis-lijn (van Abel).
De rode draden; Op 1 (3:10); Op 6; Op 8-9; Op 15-16
Abaddon / ApollyonἈβαδδών / Ἀπολλύων
"Verderver, Ondergang"; de engel-koning van de afgrond — een afzonderlijke gevallen macht, níet de satan. Voor Griekse oren klonk in de naam Apollo mee.
Op 8-9 (9:11), Excurs F·3; Op 12, Excurs H·3
achtste koning, de
Geen nieuw rijk maar het beest dat terugkomt, tweeledig: het rijk dat sinds 9 december 1917 niet is en terugkeert, en de antichrist die de dodelijke wond krijgt en opstaat.
Op 17-18 (17:11), Excurs J·2
achtste dag, de
De eeuwige nieuwe schepping ná de zevende dag (het millennium); Sjemini Atseret, de slotdag zonder avond.
Op 21-22, Excurs M·1
★afgrondἄβυσσος — abyssos
De gevangenis van gevallen geesten; gaat in het hele boek op één plaats open (de vijfde bazuin); bron van Apollyon en van het beest. Onderscheiden van de poel van vuur.
Op 8-9 (9:1-2); Op 10-11 (11:7); Op 12 (H·3); Op 17-18 (17:8); Op 20 (20:1-3)
Alfa en de OmegaἌλφα / Ὦ
De eerste en laatste letter: Gods handtekening onder het boek; alleen de Vader spreekt dit, aan begin en eind.
Op 1 (1:8); Op 15-16 (16:17, spiegel); Op 21-22 (21:6; 22:13)
Almachtigeπαντοκράτωρ — pantokratōr
Vrijwel altijd de Griekse weergave van "HEER van de legermachten": de God van de Openbaring is de JHWH van Israël.
Op 1 (1:8); Op 4-5; Op 15-16; Op 19
aparchē / eerstelingenἀπαρχή — aparchē
De eerste, geheiligde handvol van een oogst die nog op het veld staat, aan God geofferd; gezegd van de 144.000.
Op 7 (E·2); Op 12-14 (14:4)
Armageddon / Har-MegiddoἉρμαγεδών
"Berg of heuvelland van Megiddo": het verzamel- en opmarsterrein van een land-brede eindslag, beslecht door het zwaard uit de mond.
Op 15-16 (16:16, Excurs I·3); Op 19
axios / waardigἄξιος — axios
Geen morele kwalificatie maar een rechtsbegrip: bevoegd, met het recht van optreden om de akte te openen.
Op 4-5 (5:2,9)
B
bdelygma / gruwelβδέλυγμα — bdelygma
"Gruwel" — hetzelfde woord als in "gruwel van de verwoesting"; in de beker van de hoer staat het voor de loochening van de Zoon.
Op 17-18 (17:4, J·6); Op 10-11
beest uit de zee, het
De politiek-militaire eindmacht: Daniëls vier dieren in één, de geslachte-en-herrezen namaak-Zoon, bereden door de hoer.
Op 12-14 (13:1-10); Op 17-18 (17:8-11)
beest uit de aarde, het / valse profeet
Twee lamshorens, draak-stem: de religieus-propagandistische macht die het beeld doet spreken en het merkteken afdwingt.
Op 12-14 (13:11-18, H·4); Op 19 (19:20)
beker, de
Vast beeld voor Gods toorn (Ps 75; Jer 25): geledigd op Golgota voor de Bruid, onvermengd geschonken aan wie het merkteken draagt.
Op 12-14 (14:10); Op 15-16 (15:7; 16:19); Op 17-18 (17:4; 18:6)
★bloedwreker / goëlגֹּאֵל הַדָּם — goël ha-dam
De naaste verwant die het recht van een vermoorde voltrekt (Num 35); één van de drie ambten van de Losser, naast loskoper en bruidegom.
Op 1 (1:5-6); Op 6; Op 15-16 (I·2); Op 17-18 (J·4); Op 19 (K·3)
boek van het leven
Het register dat beslist wie binnengaat; de werken zijn het bewijs, het boek is het vonnis.
Op 2-3 (3:5); Op 12-14 (13:8); Op 20 (20:12,15); Op 21-22 (21:27)
★boekrol / eigendomsakte
De verzegelde rol in de rechterhand van de Vader: de titelakte van de in Eden verloren wereld, de losbrief.
Op 4-5 (5:1, Excurs C·1)
Bruid / Bruidsstadνύμφη
Het volledige gezelschap van alle ware gelovigen (Jood én heiden, de ene olijfboom zoals hij bij de wegname vergaderd wordt); de stad ÍS de Bruid, tegenpool van de hoer.
Op 19; Op 21-22 (M·2)
C
chronos / uitstelχρόνος — chronos
Hier "uitstel", niet "tijd": "er zal geen uitstel meer zijn" (10:6) beantwoordt het "nog een korte tijd" van 6:11.
Op 10-11 (10:6)
★corporatieve Kind, het
Het weggerukte mannelijke Kind (12:5) gelezen als Hoofd én Lichaam (Christus-en-de-zijnen); een drager met geboekte prijs, als betwist gemerkt.
Op 12-14 (12:5, Excurs H·1)
D
Dag van de Heerκυριακή — kyriakē
"Van de Heer": de dag waarop Johannes het visioen ontvangt, de zondag of de sabbat; de tekst beslist het niet; tegelijk een venster op de grote Dag van de HEER.
Op 1 (1:10, Excurs A·3)
Daniëls zeventigste week
De laatste van de 70 weken (Dan 9): zeven jaar die nog openstaan, ingeluid door het verbond dat met overmacht sterk wordt gemaakt; het raamwerk van zegels, bazuinen en schalen.
Op 6; Op 10-11
deipnon / maaltijdδεῖπνον — deipnon
Valt in de climax precies tweemaal: het bruiloftsmaal van het Lam (19:9) tegenover het avondmaal van God voor de vogels (19:17).
Op 19
Dhu al-Suwayqatayn
"De man met de dunne schenkels": figuur uit een overlevering die de Kaäba steen voor steen afbreekt — de islam voorspelt zelf de verwoesting (vgl. 17:16).
Op 17-18 (Excurs J·6)
Doppelurkunde / dubbelakte
De juridische vorm waarin de bindende tekst binnenin verzegeld zit en de open samenvatting op de rug staat (Jer 32); de boekrol "van binnen en van buiten beschreven".
Op 4-5 (5:1, Excurs C·2)
E
★ek / "uit"ἐκ — ek
Beweging uit het binnenste, op een punt van uittreden: "bewaren úit het uur" (3:10) en "komend úit de verdrukking" (7:14); het voorzetsel zegt de beweging, niet het punt.
Op 2-3 (3:10); Op 7 (7:14)
ekklēsia / gemeenteἐκκλησία — ekklēsia
Valt 19× in Op 1-3 en daarna geen enkele keer meer tot 22:16: het woord verstomt bij het scharnier 4:1.
Op 2-3 (Dossier); Op 1
eikōn / beeldεἰκών — eikōn
Het sprekende, ademende beeld van het beest; het keert de profeten-spot om — nu is het de afgod die wél spreekt en doodt.
Op 12-14 (13:14-15)
etelesthē / "voltooid"ἐτελέσθη
"Daarmee is de toorn voltooid" (15:1); verwant aan tetelestai, "het is volbracht", aan het kruis.
Op 15-16 (15:1, Excurs I·4)
★ezēsan / "zij leefden"ἔζησαν — ezēsan
Tweemaal hetzelfde werkwoord (20:4-5): beide keren een lichamelijke opstanding — het hart van het premillennialistische argument.
Op 20 (20:4-5)
G
gegonen / gegona / "het is geschied"γέγονεν / γέγονα
Het perfectum vanaf de troon op twee momenten: het einde van de toorn (16:17) en het begin van het nieuwe (21:6).
Op 15-16 (16:17); Op 21-22 (21:6)
geheimenis / mystērionμυστήριον — mystērion
Gods lang verborgen plan, "voltooid" bij de zevende bazuin; ook het opschrift van de zeven sterren (1:20) én van Babylon (17:5).
Op 10-11 (10:7); Op 1; Op 17-18
Gog en Magogגּוֹג וּמָגוֹג
Verzamelnaam voor de wereldwijde eindopstand ná de 1.000 jaar; de naam is geleend van Ezechiël 38-39, maar het is een andere gebeurtenis.
Op 20 (20:8)
grote stad, de
Jeruzalem, "waar hun Heer gekruisigd werd" (11:8); de bezette stad draagt zolang de naam van haar bezetter.
Op 10-11 (11:8); Op 15-16 (16:19)
★grote week, de
De geschiedenis als week van zevenmaal 1.000 jaar: zes dagen arbeid, de zevende de sabbat (het millennium), de achtste de eeuwigheid.
Op 1 (A·3); Op 19 (K·2); Op 20
★Gruwel van de verwoesting, deשִׁקּוּץ מְשֹׁמֵם / βδέλυγμα
De usurpator die het offer stopt en zich als God in de tempel zet (Dan 9:27; Mat 24:15; 2 Thess 2:4); markeert het midden van de week.
Op 10-11 (11:1-2); Op 6; Op 7 (E·4)
H
★harpazō / wegrukkenἁρπάζω — harpazō
Wegrukken, met kracht grijpen: het opname-woord (1 Thess 4:17); het Kind wordt weggerukt naar de troon (12:5).
Op 12-14 (12:5); Op 4-5 (4:1)
★higbirהִגְבִּיר — higbir
"Met overmacht sterk maken": het verbond van Dan 9:27 wordt sterk gemaakt, niet gesloten (karat) — voordeel voor de velen, overmacht voor hem (vgl. Psalm 12:5, de enige andere hifil); een sleutelwoord dat de antichrist verraadt.
Op 6 (Excurs D·1)
hoer, de groteπόρνη / Βαβυλών
Het Babel-systeem van valse aanbidding dat het beest berijdt en dronken is van martelaarsbloed; haar gestalte tot nu toe wordt als Mekka gelezen, haar eindgestalte als Sinear (betwist).
Op 17-18 (17:1-6, Excurs J·1); Op 15-16
"hoelang?"ἕως πότε — heōs pote
De rechtsklacht van de martelaren onder het altaar (6:10), beantwoord in 16:6 en voltrokken in 19:2.
Op 6 (6:10); Op 15-16; Op 19
I
Izebelאִיזֶבֶל
Symbolische naam voor de invloedrijke stroming die het cultische compromis goedpraat (naar de Baäl-koningin); ook model voor Babylons val.
Op 2-3 (2:20); Op 17-18 (J·4)
K
kainos / nieuw (van aard)καινός — kainos
Nieuw van aard; beslist op zichzelf niet tussen vernieuwing en vervanging (Mat 9:17; Ef 4:24 naast Kol 3:10).
Op 21-22 (21:1, Excurs M·1)
kairosκαιρός — kairos
Het beslissende moment, niet de kloktijd: "de tijd is nabij" (1:3).
Op 1 (1:3)
kandelaar / menoraמְנוֹרָה
De gemeente als lichtdrager (1:20), brandend op de olie van de Geest; één menora wordt zeven kandelaren en ten slotte twee getuigen.
Op 1 (1:20); Op 2-3; Op 10-11 (11:4)
★katechon / de weerhouderτὸ κατέχον / ὁ κατέχων
Onzijdig de hemelse orde, mannelijk de grenswachter (in dit model Michaël; gewogen); hij wijkt in drie fasen — het skelet van de week.
Op 12-14 (Excurs H·2); Op 6
kiswah
De bekleding van de Kaäba, die door de eeuwen van kleur wisselde — met een periode van rood scharlaken-brokaat (vgl. het scharlaken van de hoer).
Op 17-18 (Excurs J·6)
kokkinos / scharlakenκόκκινος — kokkinos
Het wormrood van de kermesluis: de kleur van zowel het beest als de hoer.
Op 17-18 (17:3-4)
koningen en priesters
Wat de verlosten gemaakt zijn (1:6), bezongen als feit (5:10), voltooid in het heersen (22:5).
Op 1 (1:6); Op 4-5; Op 20
kubus, de
De stad-Bruid als volmaakte kubus (lengte = breedte = hoogte) is het heilige van de heiligen (1 Kon 6:20) uitvergroot: geen aparte tempel meer.
Op 21-22 (21:16, Excurs M·2)
L
Lam, hetἀρνίον — arnion
Het geslachte-en-staande Lam dat de boekrol neemt; het centrum van de hemel (30× in het boek). De Leeuw ís het Lam.
Op 4-5 (5:6); en verder
Leeuw uit Juda / wortel van David
De geloofsbrieven die de eigendomsketen sluiten; "wortel" betekent oorsprong, niet slechts nazaat.
Op 4-5 (5:5)
lēnos / wijnpersbakληνός — lēnos
Komt precies tweemaal voor (14:19-20 en 19:15) en dateert zo de wijnoogst van de toorn bij de wederkomst.
Op 12-14 (14:19-20); Op 19
lex talionis / maat-voor-maat
"Bloed voor bloed" (Gen 9:6): wie bloed vergoot, krijgt bloed te drinken (16:6); Babylon wordt dubbel ingeschonken (18:6).
Op 15-16 (16:6); Op 17-18
M
makarios / zaligμακάριος — makarios
De eerste van precies zeven zaligsprekingen door het boek (1:3; 14:13; 16:15; 19:9; 20:6; 22:7,14).
Op 1; en verder
Maranathaמָרַנָא תָא
"Kom, Heer Jezus": het Aramese wachtwoord van de vroegste kerk (1 Kor 16:22), het slotantwoord van de Bruid.
Op 21-22 (22:20)
★martys / getuigeμάρτυς / μαρτυρία
De getuigenis-draad vanaf Abel: 1:2 → Antipas (2:13) → de zielen onder het altaar (6:9) → de twee getuigen (11:3) → 20:4.
Op 1 (1:2); Op 6; Op 10-11
★Meesterklok, de
Het overkoepelende tijdmodel van dit commentaar: de geschiedenis als de uitschrijving van het ene woord "komen".
Op 1 (1:7); Op 6; en verder
★merkteken van het beestχάραγμα
De vergunning om te kopen en verkopen, op hand of voorhoofd: de tegenpool van het zegel van God, de naam van het beest.
Op 12-14 (13:16-17); Op 15-16 (16:2)
metōpon / voorhoofdμέτωπον — metōpon
Het eigendomsmerk: het zegel van God (7:3), het merkteken (13:16), de naam van de hoer (17:5), de Naam in de stad (22:4).
Op 7; Op 12-14; Op 17-18; Op 21-22
Michaëlמִיכָאֵל
"Wie is als God?": de grenswachter-vorst die de draak neerwerpt; "Wie is als het beest?" (13:4) is de spot-echo.
Op 12-14 (12:7, Excurs H·2)
★millennium / de zevende dag
Het werkelijke, toekomstige aardse vrederijk van Christus (premillennialistisch); "1.000 jaar" valt zesmaal — en het is tegelijk de grote test.
Op 20 (Excursen L·1/L·2/L·3)
morgenster, de blinkende
Christus zelf (22:16); de belofte aan wie overwint (2:28).
Op 2-3 (2:28); Op 21-22 (22:16)
N
★namaak-drie-eenheid
Draak (namaak-Vader), beest (namaak-Zoon), valse profeet (namaak-Geest): drie tegenover Drie.
Op 12-14 (Excurs H·5); Op 19; Op 20
naos / heilige plaatsναός — naos
De heilige plaats zelf, niet een heel complex; vereist niet per se een volledige derde tempel, wel een geheiligde plek met een te stoppen offer.
Op 10-11 (11:1)
NikolaïetenΝικολαΐται
Een onzekere libertijns-syncretistische stroming (compromis met de heidense cultus); mogelijk een woordspel, "overwinnaars van het volk".
Op 2-3 (2:6,15)
nikaō / overwinnenνικάω — nikaō
De overwinnaar aan wie elke belofte hangt (8× in Op 2-3); hij overwint door het bloed van het Lam en het woord van het getuigenis.
Op 2-3; Op 12-14 (12:11)
O
Oude van dagenעַתִּיק יוֹמִין
Het witte haar van Daniël 7 — van God zelf — op de Mensenzoon gelegd: een belijdenis van zijn godheid.
Op 1 (1:14)
orgē / toornὀργή — orgē
Het oordeel van God over de wereld; níet voor de Bruid, want de beker is op het kruis geledigd. Onderscheiden van thlipsis.
Op 6 (Excurs D·3); Op 7 (6:17)
P
panelen / chiasme
De spiegelbouw van het boek: de taferelen beantwoorden elkaar naar binnen toe (A↔A′ tot en met D↔D′), met paneel E (12-14) als het oog van de storm.
De rode draden; Op 1; Op 21-22
pelekizō / onthoofdenπελεκίζω — pelekizō
"Onthoofden met de bijl": een hapax in het Nieuwe Testament (20:4); Johannes kiest het bijzondere woord, niet het algemene "gedood".
Op 12-14 (Excurs H·8); Op 20 (20:4)
pharmakeia / toverijφαρμακεία — pharmakeia
Tovenarij verweven met gif- en drugsmengerij (de bron van "farmacie"): "door uw pharmakeia werden alle volken misleid" (18:23).
Op 8-9; Op 17-18 (18:23)
poel van vuur, de
De definitieve bestemming, de tweede dood; onderscheiden van de afgrond. Beest en valse profeet zijn de eerste bewoners, de draak 1.000 jaar later.
Op 19 (19:20); Op 20 (20:10,14-15)
★Pre-Gruwel
De positie dat de Bruid wordt weggenomen vóórdat de gruwel wordt opgericht (op de naad van het zesde zegel); niet pre-trib, niet pre-wrath.
Op 7 (Excurs E·4); Op 6; Op 8-9
R
Rotskoepel, de
De gouden koepel (Abd al-Malik, 691/692) op de rots van Moria, met de oudste Koran-inscripties die de Zoon loochenen; een voorafschaduwing, niet de gruwel zelf.
Op 10-11 (Excurs G·3); Op 17-18
ruiters, de vier
Vier geordende stappen van één rechtszaak (wit, rood, zwart, vaal): Ezechiëls vier gerichten (14:21), Zacharia's paarden, Jezus' "begin van de weeën".
Op 6 (6:1-8)
S
shekinahשְׁכִינָה
De rabbijnse term voor Gods inwonende heerlijkheids-tegenwoordigheid; de wortel achter skēnoō — Hij "tabernakelt" bij de mensen (21:3).
Op 7 (7:15); Op 21-22 (21:3)
★sēmainō / esēmanenσημαίνω — esēmanen
"Kenbaar maken in tékens" (van sēma, teken): het hele boek staat onder dit ene werkwoord (1:1) — de leessleutel van de Openbaring.
Op 1 (1:1)
skēnē / skēnoō / tentσκηνή / σκηνόω
De tabernakel; de draad loopt van gelasterd (13:6) via geopend (15:5) tot neergedaald (21:3): Immanuël voltooid.
Op 15-16 (15:5); Op 21-22 (21:3)
sleutels van dood en dodenrijk
Christus houdt de toegang over leven en dood (1:18); de draad 1:18 → 3:7 → 9:1 → 20:1.
Op 1 (1:18)
sphazō / slachtenσφάζω — sphazō
Het woord van het offermes: de "geslachte" martelaren (6:9) dragen hetzelfde woord als het "geslachte" Lam (5:6).
Op 6 (6:9); Op 4-5
T
Tartarus / tartaroōταρταρόω
"In de Tartarus geworpen" (2 Petrus 2:4): de diepste kerker waar de zondigende engelen van Noachs tijd gebonden liggen — de afgrond als gevangenis, onderscheiden van het dodenrijk.
Op 8-9, Excurs F·3
tavnit / het voorbeeldתַּבְנִית — tavnit
Het "model" dat Mozes op de berg werd getoond (Exodus 25:40): tabernakel en tempel zijn de kopie van het hemelse heiligdom (Hebreeën 8:5; 9:24).
Op 4-5, Excurs C·5
tehom / de diepteתְּהוֹם — tehom
De oervloed waarover de Geest zweefde (Genesis 1:2); in de Schrift het beeld onder de afgrond, de onderwereldse watervloed.
Op 4-5, Excurs C·5; Op 8-9, Excurs F·3
telescopisch
De geneste cascade: het zevende zegel ontvouwt de bazuinen, de zevende bazuin de schalen — geen recapitulatie. Bewijs in de klim: een vierde → een derde → het geheel.
Op 8-9; Op 15-16 (Excurs I·1)
tetelestai / "het is volbracht"τετέλεσται
Het kruiswoord (Joh 19:30), dat naklinkt in etelesthē en gegonen bij de schalen (een gewogen, betwiste echo).
Op 15-16 (Excurs I·4)
thlipsis / verdrukkingθλῖψις — thlipsis
Druk, vervolging, het kruisvormige leven — wél voor de Bruid, en daarmee onderscheiden van orgē (toorn).
Op 7 (7:14)
troon, de ware en de valseθρόνος — thronos
"Troon" piekt 19× in de troonzaal (4-5): de ware troon (de regenboog van het verbond) tegenover de valse (de hoer op het beest).
Op 4-5; Op 17-18
tussentijd, de
De ongedateerde gemeente-eeuw tussen de 69e en de 70e week, geopend door het woord "ná" (Dan 9:26).
Op 6 (Dossier tijdlijn)
twee getuigen, de
Mozes en Elia (of in hun geest), onaanraakbaar tot hun werk klaar is: de laatste aanklagers vóór het vonnis.
Op 10-11 (11:3-14, Excurs G·4)
U
Umm al-Qura
"Moeder van de steden": de koranische eretitel van Mekka (Soera 6:92), een huiveringwekkende spiegel van "moeder van de hoeren" (17:5).
Op 17-18 (Excursen J·1/J·6)
V
vier engelen bij de Eufraat, de
Vier gebonden machten, losgelaten bij de zesde bazuin (9:14): gevallen geesten die de eindinval ontketenen, onderscheiden van Daniëls vrij-rondgaande vorsten.
Op 8-9 (9:14, F·5)
24 oudsten, de
Verloste mensen, of een hemelse raad-jury rond de troon (kransen, witte kleding, tronen); de 24 priesterorden als aardse schaduw.
Op 4-5 (4:4, Excurs C·4)
vrederijk in de profeten, het
Het tussenrijk dat heel het Oude Testament belooft (Jes 11; 65; Zach 14; Ez 40-48; Dan 7:27); nooit vervuld, en niet de eeuwige staat.
Op 20 (Excurs L·1)
W
witte ruiter, de
De eerste ruiter, met een boog zónder pijl en een geleende krans: de schijnvrede van het higbir-verbond, ontmaskerd door de ware Ruiter van 19:11.
Op 6 (6:2, Excurs D·2); Op 19
Z
zeven Geesten, deτὰ ἑπτὰ πνεύματα
De Heilige Geest in zevenvoudige volheid (Jesaja 11:2): de zeven fakkels voor de troon (4:5) en de zeven horens en zeven ogen van het Lam (5:6; Zacharia 4:10).
Op 4-5, Excurs C·3
zegel van God, hetσφραγίς — sphragis
Het eigendomsbewijs en de bescherming op het voorhoofd van de 144.000; het wérkt bij de sprinkhanen (9:4); tegenpool van het merkteken.
Op 7 (7:3); Op 8-9 (9:4)
zegels, de zeven
De ontruimingsbevelen op de eigendomsakte: het zichtbaar maken van de zaak (de fase van de bloedwreker); zij treffen een vierde.
Op 6
zielen onder het altaar, de
Het opgespaarde bloed van alle eeuwen (vanaf Abel): de formele aanklacht, die witte gewaden krijgt en moet rusten tot het getal vol is.
Op 6 (6:9-11)